Δηλητηρίασαν τον Aλέξανδρο;

Ο «Αλέξανδρος» του Όλιβερ Στόουν, με τον Κόλιν Φάρελ στον ρόλο του Μακεδόνα στρατηλάτη (εδώ, σκηνή από την ταινία), είχε προγραμματισθεί να κάνει πρεμιέρα στις Ηνωμένες Πολιτείες στις 9 Νοεμβρίου, αλλά μεταφέρθηκε για αργότερα (στις 24 Νοεμβρίου), για τεχνικούς λόγους σύμφωνα με την επίσημη εκδοχή. Ανεπισήμως η πρεμιέρα αναβλήθηκε ώστε να «μαζευτούν» στην αίθουσα του μοντάζ οι πολλές… αμφιφυλόφιλες ερωτικές σκηνές

«Από τι πέθανε ο Βασιλιάς Αλέξανδρος», αναρωτιούνται ιστορικοί και επιστήμονες
ανά τους αιώνες. Από στρυχνίνη, απαντά τώρα ο Γκρέιαμ Φίλιπς, συγγραφέας ενός
νέου βιβλίου για τον Μακεδόνα στρατηλάτη, προσθέτοντας τη δική του εξήγηση
στην πληθώρα θεωριών γύρω από τον μυστηριώδη θάνατό του.

Ελονοσία, τυφοειδής πυρετός και ανεπανόρθωτη βλάβη στο συκώτι (ίσως και
κίρρωση) από το αλκοόλ είναι οι δημοφιλέστερες θεωρίες, που έχουν διατυπώσει
κατά καιρούς οι ερευνητές. Τα τελευταία χρόνια μάλιστα, η αναφορά στο όνομα
του Αλέξανδρου είναι πολύ συχνή στα παγκόσμια μίντια. Βοηθούν σ’ αυτό και οι
δύο σχετικές ταινίες που αναμένονται, πρώτα του Όλιβερ Στόουν και έπειτα του
Μπαζ Λούρμαν το 2006.

Ο Φίλιπς δίνει μία διαφορετική ερμηνεία στον θάνατο του Αλέξανδρου. Στο βιβλίο
του «Μέγας Αλέξανδρος: Φόνος στη Βαβυλώνα» ισχυρίζεται πως έπεσε θύμα
συνωμοσίας της συζύγου του Ρωξάνης, η οποία τον δηλητηρίασε με στρυχνίνη. Ο
συγγραφέας βασίζει το συμπέρασμά του σε κείμενα Ρωμαίων ιστορικών και
συζητήσεις με τοξικολόγους. Πιστεύει ότι η Ρωξάνη εκδικήθηκε τον Αλέξανδρο
επειδή είχε κι άλλες γυναίκες στη ζωή του ή επειδή επεδείκνυε τον ομοφυλόφιλο
εραστή του Ηφαιστίωνα, ο οποίος επίσης πέθανε κάτω από μυστηριώδεις συνθήκες.
Σύμφωνα με τον Φίλιπς, τόσο ο Αλέξανδρος όσο και ο Ηφαιστίων παρουσίασαν
κλασικά συμπτώματα δηλητηρίασης με στρυχνίνη. H Ρωξάνη ήταν μία από τους
λίγους ανθρώπους εκείνη την εποχή που μπορούσαν να γνωρίζουν τις ιδιότητες της
θανατηφόρου ουσίας που παράγει το ομώνυμο φυτό.

Ο Αλέξανδρος πέθανε ξαφνικά στη Βαβυλώνα, την πολιτιστική πρωτεύουσα του
αρχαίου κόσμου, την ώρα της κηδείας του Ηφαιστίωνα στα τέλη Μαΐου του 323 π.X.
Σύμφωνα με περιγραφές Ρωμαίων ιστορικών, στο δείπνο προς τιμήν του χαμένου
φίλου του Αλέξανδρου, ο στρατηλάτης ένιωσε οξύ πόνο και κατέρρευσε.

«Τα αρχικά συμπτώματα ήταν ταραχή, ρίγη, πόνος ή ακαμψία στον αυχένα και μετά
οξύς και ξαφνικός πόνος στην περιοχή του στομάχου», γράφει ο Φίλιπς στο βιβλίο
του, το οποίο κυκλοφορεί αυτή την εβδομάδα. «Ο Αλέξανδρος κατέρρευσε και
υπέφερε φρικτά όπου και αν τον ακουμπούσαν. Επίσης, διψούσε τρομακτικά, είχε
πυρετό και ήταν σε παραλήρημα. Στη διάρκεια της νύχτας, υπέφερε από σπασμούς
και παραισθήσεις. Λίγο πριν από το τέλος, δεν μπορούσε να μιλήσει, αλλά
κουνούσε τα χέρια και τα πόδια. Μέχρι που η αναπνοή του έγινε πολύ δύσκολη,
έπεσε σε κώμα και πέθανε».

Τοξικολόγοι στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας είπαν στον συγγραφέα ότι
τα συμπτώματα είναι αυτά που παρουσιάζει θύμα δηλητηρίασης από στρυχνίνη, μία
τοξική ουσία η οποία παρεμβαίνει στους χημικούς αναμεταδότες των νεύρων που
ελέγχουν τους μυς του σώματος. Το φυτό εκείνη την εποχή ήταν άγνωστο στη Δύση.
Βρισκόταν μόνο στην κοιλάδα του Ινδού, όπου ταξίδευσε ο Αλέξανδρος δύο χρόνια
νωρίτερα. Μαζί του είχε πάει και η Ρωξάνη, η οποία έδειξε ενδιαφέρον για τα
τοπικά έθιμα. Εκεί φαίνεται πως επισκέφθηκε ένα ιερό άλσος, όπου οι ντόπιοι
ιερείς ίσως χρησιμοποιούσαν μικρές δόσεις στρυχνίνης για να προκαλέσουν
παραισθήσεις.

Πάντως ο καθηγητής Ρόμπιν Λέιν-Φοξ στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, ο οποίος
έπαιξε τον ρόλο συμβούλου σε θέματα ιστορίας στην ταινία του Όλιβερ Στόουν
εκφράζει αμφιβολίες για τη νέα θεωρία. «Δεν ξέρουμε τι σκότωσε τον Αλέξανδρο.
Υπέφερε από πολλά παλιά τραύματα, ταξίδευε σε ελώδεις περιοχές και δεν
αποκλείεται να είχε προσβληθεί από ελονοσία».

Επιμέλεια: Εύη Ελευθεριάδου