Mπραζιλίτιδα

Περπατάω σε μια πόλη που μοιάζει υπό κατοχήν. Έχει οδοφράγματα, ένοπλους
φρουρούς, κάμερες και μεγάφωνα, που μετατρέπουν τον δημόσιο χώρο σε προαύλιο
φυλακής. Ένα Ζέπελιν μου ρίχνει τη σκιά του και με κοιτάζει. Αυτό που για
κάποιους ονομάζεται «ασφάλεια», μοιάζει με Οργουελιανό εφιάλτη. Κάποτε, για να
αναφερθούμε σε παραδείγματα πόλεων με κυβερνοφασιστική δομή ελέγχου, μιλούσαμε
για το κέντρο του Λος Άντζελες ή την Μπραζίλια. Τώρα το παράδειγμα είναι εδώ
και εμείς ζούμε μέσα στο παράδειγμα, αμήχανοι, μουδιασμένοι, υπερβολικά
αφελείς για να πιστεύουμε ότι όλα αυτά είναι προσωρινά. Όποιος δέχεται να
θυσιάσει στοιχειώδεις ελευθερίες του για χάρη των Ολυμπιακών, θα το δεχτεί και
για το Πανευρωπαϊκό ή κάποια συνάντηση πολιτικών αρχηγών, και τα μέτρα ελέγχου
θα παρατείνονται και θα εκσυγχρονίζονται, καθώς όλο και κάποιος νέος λόγος θα
επιβάλλει λίγο περισσότερη «ασφάλεια».

Οι Αθηναίοι θα ντρεσαριστούν, θα πειθαρχήσουν, και η Αθήνα θα γίνει μια
πρωτεύουσα υπέροχη για εκείνους που ονειρεύονται μια ζωή απαλλαγμένη από
αμφίβολες καταστάσεις, χωρίς κινδύνους και ενδεχόμενα περιπέτειας. Για
εκείνους, δηλαδή, που θεωρούν ασφαλή έναν κόσμο απογυμνωμένο από καθετί το
ανθρώπινο.

H πόλη γίνεται αποκρουστική καθώς χαμογελά μακιγιαρισμένη, την ώρα που η ψυχή
της αρρωσταίνει. Την αγαπούσα για την αυτοσχέδια δομή της, για τις εκπλήξεις
της, για το απροσδόκητο που καραδοκούσε σε κάθε γωνιά της. Τώρα τα πάντα είναι
υπό έλεγχο. Κάνω μια βόλτα και γνωρίζοντας ότι με παρακολουθούν, χάνω τον
εαυτό μου. Ξέρω ότι δεν πρέπει να δείχνω διαφορετικός, ότι δεν πρέπει να κάνω
κάτι μη αναμενόμενο. Οτιδήποτε προσβάλλει την ομοιομορφία είναι ύποπτο.
Διαφορετική σκέψη, διαφορετική δράση και διαφορετική όψη υπονομεύουν την
εγγύηση της «ασφάλειας».

Οι συνέπειες του ντρεσαρίσματος δεν είναι πια άγνωστες. Έχουμε ήδη την
εμπειρία των αμερικανικών πόλεων και τα άμεσα συμπτώματα της ασθένειας
περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την υστερική, παρανοϊκή ανησυχία για τον «νόμο
και την τάξη» και την καχυποψία για τον ξένο. Τα μακροχρόνια είναι η
δημιουργία φοβισμένων ατόμων, που δεν κατέχουν τη δύσκολη τέχνη της δράσης υπό
συνθήκες αμφισημίας και αβεβαιότητας, που δεν γεννιούνται από τη διαφορά και
την ποικιλομορφία, που είναι ηθικά ανώριμα να αναλάβουν τις ευθύνες τους.
Γιατί «ηθικά ώριμα άτομα», κατά τον Bauman, «είναι εκείνα που μεγαλώνουν με
την ανάγκη του αγνώστου, αισθανόμενα ένα κενό, όταν απουσιάζει από τη ζωή τους
μια «ορισμένη αναρχία», που μαθαίνουν να αγαπούν τον «άλλο» ανάμεσά τους.