Θυμήσου, Σώμα…

Ένα γυναικείο κορμί από μονταρισμένες εκτυπώσεις υπολογιστή (έργο της Σίας Κυριακάκος) παραπέμπει στον δρα Φρανκενστάιν, το προφητικό έργο που, ως γνωστόν, γράφτηκε από γυναίκα (M. Σέλεϊ) το 1823. Το συναρμολογημένο σώμα μοιάζει με κοπέλα που επιδεικνύει προϊόντα, αλλά παραπέμπει επίσης και στην οπτική τυπολογία της Σταύρωσης

Μοιάζει άχρηστο σήμερα να θυμίσει κανείς την ιστορία της ανθρώπινης μορφής
στην τέχνη, αφού τώρα πια το πρόσωπο ή το σώμα είναι το βασικό θέμα – η πιο
δεδομένη «οπτική λέξη» – όχι μόνο στη ζωγραφική ή τη γλυπτική αλλά και στα
κάθε είδους έντυπα και την τηλεόραση. Ωστόσο, η απεικόνιση του κοινού ανθρώπου
δεν ήταν πάντα αυτονόητη, έχει ιστορία μόλις λίγων αιώνων, ύστερα από
χιλιετίες όπου μόνο στους θεούς και τους βασιλείς επιτρεπόταν να
απαθανατισθούν οπτικά. Μία από τις μεγαλύτερες προσφορές του αρχαιοελληνικού
πολιτισμού είναι το ότι έδωσε στους θεούς ανθρώπινη όψη και συμπεριφορά κι
έκανε έτσι τον άνθρωπο μέτρο των πάντων. Για τους ιστορικούς της τέχνης
πάντως, η άνοδος του ενδιαφέροντος για την ανθρώπινη μορφή, όσο και η
εξαφάνισή της – π.χ. στα χρόνια της αφαίρεσης -, είναι το πιο αξιόπιστο
«βαρόμετρο» των καιρών.

Ο δείκτης αυτός λοιπόν έδειξε υψηλές τιμές όταν κατέγραψε τρεις
εκθέσεις μαζί που έχουν ως θέμα την ανθρώπινη φιγούρα και τις μεταλλάξεις της,
χωρίς ακόμα να προσμετρήσουμε και τη μεγάλη έκθεση γλυπτικής στην Εθνική
Πινακοθήκη. «Μήπως είναι οι Ολυμπιακοί Αγώνες που φέρνουν στην επικαιρότητα το
ανθρώπινο σώμα;», αναρωτιόμαστε, αλλά οι τίτλοι, οι υπότιτλοι και τα
περιεχόμενα των εκθέσεων ξεκαθαρίζουν το θέμα: «Μεταμορφώσεις του Σώματος»
(«Καλφαγιάν») η ομαδική 14 καλλιτεχνών, «Plan Β – Πέντε νέοι ασχολούνται με
τις μεταλλάξεις του ανθρώπινου σώματος» («Millefiori Artspace») και «Οδύσσεια
στο Φως» («Ζουμπουλάκη») με προσωπογραφίες από τον X. Λάμπερτ.

H πρώτη βασιζόταν σε καλή έρευνα (B. Πολίτη) και σε καλλιτέχνες πράγματι
σχετικούς. Μια γεωμετρική γενίκευση της γυναικείας φιγούρας από τον Γ. Μόραλη
υπενθυμίζει την αφοσίωση του κορυφαίου ζωγράφου στο θέμα. Πίνακες και σχέδια
του N. Εγγονόπουλου απεικονίζουν ανθρώπινες φιγούρες χωρίς πρόσωπο και σε
παράδοξες σχέσεις με την πραγματικότητα. Μια αναμόρφωση φωτογραφίας από τον N.
Κεσσανλή δηλώνει την αλλαγή σημείων προοπτικής ως επέμβαση στη φωτογραφική
αληθοφάνεια. Ένα μικρό πορτρέτο γυμνού από τον Γ. Ρόρρη επιβεβαιώνει τις
μοναδικές ερμηνευτικές ικανότητές του, μια σειρά από κρεμασμένα γυναικεία και
παιδικά ρούχα της M. Λοϊζίδου καταθέτει κοινωνικά-φεμινιστικά σχόλια και ένα
γυναικείο κορμί από μονταρισμένες εκτυπώσεις υπολογιστή (Σ. Κυριακάκος)
παραπέμπει στον δόκτορα Φρανκενστάϊν που, μην ξεχνάμε, γράφτηκε από γυναίκα το
1823. Πετυχημένες και οι συμμετοχές τών T. Παυλόπουλου, Γ. Δαμοπούλου, Π.
Κυριαζή, T. Γερμενή, N. Παπαδόπουλου, Ντ. Μπόμπολου και Γρ. Λαγού.

Ήταν η πρώτη φορά που πήγαμε στην γκαλερί «Millefiori» μ’ αυτήν την
έκθεση, φαίνεται προσεκτική και αφοσιωμένη στη σύγχρονη καλλιτεχνική έρευνα. H
έκθεση αυτών των πέντε νέων το αποδεικνύει, όσο και αν κινείται στον δεδομένο
ορίζοντα της «τεχνητής φύσης» που προσπαθεί να καθιερώσει το Ίδρυμα ΔΕΣΤΕ στα
ελληνικά πράγματα. Οι Δ. Καραντινόπουλος, A. Κασάπης, Δ. Πρωτόπαπας, Γ.
Τούρλας και N. Τσολάκογλου έδειξαν έργα λιτά και εύστοχα ως προς το αιτούμενο,
δηλαδή την παραμόρφωση της ανθρώπινης βιολογικής μορφής, ενδεχόμενο δυνατό
στις μέρες μας. Είδαμε ένα μαλάκιο με ανθρώπινο μάτι, έναν σκελετό με
περισσότερες αρθρώσεις από το κανονικό, φιγούρες σε γυάλες κ.ά. Τα κείμενα του
καταλόγου (X. Μαρίνος, X. Πετρηνού) εύστοχα και χωρίς βερμπαλισμούς.

Οι προσωπογραφίες του Χάρι Λάμπερτ ήταν μια έκθεση ελκυστική στο βλέμμα και τη
σκέψη. Μεγάλων διαστάσεων πορτρέτα προσώπων που θύμιζαν ιταλική Αναγέννηση
ήταν ζωγραφισμένα με ρεαλισμό. Ανά πέντε λεπτά τα φώτα της αίθουσας έσβηναν
και ειδικός προβολέας έδινε την ευκαιρία να αναδυθούν και άλλες όψεις από τα
τεράστια πρόσωπα, τα οποία μάλιστα θύμιζαν και τα πορτρέτα αστέρων του
Χόλιγουντ που έκανε ο Γ. Βακιρτζής στις γιγαντοαφίσες του παλιού σινεμά. Έργα
υποβλητικά, ομιλητικά, με πολλές μεταμοντέρνες αναφορές, ανέδειξαν το
ανθρώπινο πρόσωπο σαν τεράστιο τοπίο με απρόβλεπτες πτυχές.

H επίσκεψη στις τρεις γκαλερί ήταν καρποφόρα, στο πνεύμα του καιρού, αλλά
προκάλεσε περαιτέρω σκέψεις. Θυμηθήκαμε και τους Γ. Μπουζιάνη, Γ. Χαλεπά, Γ.
Τσαρούχη, Χρ. Μπότσογλου, Τρ. Πατρασκίδη, Δ. Μυταρά, M. Θεοφυλακτόπουλο κ.ά.
Στην ανθρώπινη φιγούρα έχουμε ζωγράφους σπουδαίους και θ’ άξιζε να γίνει
κάποτε μια μεγάλη μουσειακή αναδρομή.

Οι εκθέσεις με λίγα λόγια A B Γ

* Ενδιαφέρει τον μέσο φιλότεχνο;……………. 8 8 8

* Ενδιαφέρει τους ειδικούς;………………. 7 6 7

* Ξεχωρίζει από άλλες εκθέσεις της εποχής; 7 8 8

* Τα έργα είναι από τα πιο αντιπροσωπευτικά των καλλιτεχνών;…………. 8
9 9 8, 9, 10 = Ζώνη υψηλών επιδόσεων 6, 7 = Αξιοσημείωτη εξέλιξη
5 = Τα συνηθισμένα

INFO

A: Μεταμορφώσεις του Σώματος, έργα από 14 παλαιότερους και νεώτερους
καλλιτέχνες, «Kalfayan», Καψάλη 6, τηλ. 210-7217.679, έως 18 Σεπτεμβρίου

B: Πέντε νέοι καλλιτέχνες της ΑΣΚΤ σχολιάζουν τις μεταλλαγές του
ανθρώπινου σώματος, «MillefioriArtSpace», Χάρητος 29, τηλ. 210-7239.558, έως 3
Ιουλίου

Γ: «Οδύσσεια στο Φως», προσωπογραφίες από τον X. Λάμπερτ,
«Ζουμπουλάκη», Πλατ. Κολωνακίου 20, τηλ. 210-3608.278, έως 19 Ιουνίου