γιατί… μερικά πλάσματα στη φύση είναι διαφανή;

Μερικοί πολυκυτταρικοί οργανισμοί είναι σχεδόν εντελώς διαφανείς, ενώ κάποιοι
άλλοι διαθέτουν τουλάχιστον μερικά διάφανα σημεία ή ιστούς στο σώμα τους. Τα
πιο εντυπωσιακά παραδείγματα είναι τα καλαμάρια των μεγάλων βαθών, το αμφίποδο
Phronima, μερικά είδη γαρίδας, τα φτερά κάποιων πεταλούδων, ακόμη και μερικά
είδη ψαριών.

Οι διαφανείς ιστοί έχουν κάποια κοινά χαρακτηριστικά: δεν έχουν αιμοφόρα
αγγεία ή έχουν ελάχιστα, δεν έχουν χρωματιστά κύτταρα, διαθέτουν
εξωκυτταρικούς χώρους μικρότερους από το μήκος κύματος του φωτός, καθώς και
μία σχετικά επαναλαμβανόμενη δομική μονάδα. Το κολλαγόνο είναι αυτό που
συνήθως συνδέεται με τη διαφάνεια των πλασμάτων αυτών, αλλά μπορεί να παίζουν
ρόλο και οι γλυκοπρωτεΐνες (στις τσούχτρες).

Μερικοί ιστοί, όμως, δεν γίνεται να είναι διαφανείς: τα νεύρα φαίνονται πάντα
λευκά, ακόμη και στους διαφανείς οργανισμούς, λόγω του υψηλού περιεχομένου
τους σε λιπίδια, ενώ ο αμφιβληστροειδής πρέπει να παραμείνει «βαμμένος» λόγω
του ορατού πορφυρού. Πάντως, η διατήρηση της διαφάνειας απαιτεί ενέργεια. Οι
νεκροί ιστοί χάνουν τελικά τη διαφάνειά τους, διαδικασία που επιταχύνεται από
τη θερμότητα. Για παράδειγμα, αυτός είναι ο λόγος που τα μάτια των
μαγειρεμένων ψαριών παύουν να είναι διαφανή.