Διαστάσεις Iησούς και Σωκράτης

Σαράντα χρόνια μετά τη δολοφονία του Κέννεντυ, εξακολουθούμε να μη γνωρίζουμε

το ακριβές κίνητρο του δολοφόνου ή των δολοφόνων. Τριάντα χρόνια μετά το

Ουότεργκεϊτ, δεν είμαστε σίγουροι για τους ανθρώπους που βρίσκονταν από πίσω ή

για το ποιος ήταν το Βαθύ Λαρύγγι. Δυόμισι χρόνια μετά τις τρομοκρατικές

επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, παραμένουν πολλά ερωτήματα για τους δράστες

και εκείνους που τους στήριξαν. Αυτή η κουλτούρα της αμφιβολίας γύρω από

πρόσφατα γεγονότα που έχουν συζητηθεί με εξαντλητικές λεπτομέρειες – ζούμε

άλλωστε στην εποχή του Internet – αποτελεί κατάκτηση των σκεπτόμενων ανθρώπων.

Εξαφανίζεται όμως περιέργως μπροστά σε πράγματα που συνέβησαν πριν από

χιλιάδες χρόνια. Ο Μελ Γκίμπσον γυρίζει μια ταινία για τη σταύρωση του Χριστού

και μέσα σε ένα μήνα αποκομίζει κέρδη άνω των 300 εκατομμυρίων δολαρίων. Ο

Νταν Μπράουν γράφει τον «Κώδικα Ντα Βίντσι», φιλοδοξώντας να συμπληρώσει τα

κενά που λείπουν γύρω από εκείνα τα ιστορικά γεγονότα, και μέσα σε λίγες

εβδομάδες το βιβλίο εκτοξεύεται στην κορυφή των μπεστ σέλερ, με πωλήσεις που

έχουν φτάσει ήδη τα 7 εκατομμύρια αντίτυπα.

Ανακαλύψαμε λοιπόν επιτέλους την αλήθεια; Ας απαντήσουμε προς στιγμήν

καταφατικά. Ας υποθέσουμε ότι ιστορικά έγγραφα αποδεικνύουν πως για τη

σταύρωση του Χριστού ευθύνεται μια ομάδα Εβραίων και πως ο Πόντιος Πιλάτος

ήταν ένας καλοκάγαθος αλλά ανίσχυρος άνθρωπος. Είναι πρέπον να ρίχνουμε την

ευθύνη στους σημερινούς Εβραίους; Ο Αμερικανός μαθηματικός Τζων Άλλεν Πάουλος

κάνει μια ενδιαφέρουσα σύγκριση. H κυρίαρχη άποψη για τον θάνατο του Σωκράτη,

γράφει στην ιστοσελίδα του αμερικανικού καναλιού ABC, παρουσιάζει αρκετά

προβλήματα. Μια κινηματογραφική απόδοση του θανάτου του, που θα τον παρουσίαζε

να κρατά τον λαιμό του μόλις έχει καταπιεί το κώνειο και να σφαδάζει με τα

μάτια πεταγμένα έξω, θα προσέθετε άραγε κύρος σε αυτή την άποψη; Ακόμη όμως κι

αν η περιγραφή που έκανε ο Πλάτωνας πριν από 2.400 χρόνια είναι σωστή, θα

μπορούσαμε να ρίξουμε την ευθύνη για τον θάνατο του Σωκράτη στους σημερινούς

Αθηναίους (παρεμπιπτόντως, ο Σωκράτης θα χρειαζόταν ένα Μελ Γκίμπσον ή έναν

Νταν Μπράουν: τα βιβλία για τη δίκη και τον θάνατό του δεν κατάφεραν ποτέ να

κατακτήσουν μια αξιοπρεπή θέση στους καταλόγους του Amazon).

Όποιες κι αν είναι οι απόψεις και οι πεποιθήσεις του καθενός, καταλήγει ο

Πάουλος, ο Σωκράτης και ο Ιησούς υπήρξαν μεγάλες προσωπικότητες που επηρέασαν

αποφασιστικά τον πολιτισμό μας. H ζωή τους και η διδασκαλία τους είναι πολύ

σημαντικότερες από τις λεπτομέρειες του θανάτου τους, που παραμένουν και

πιθανότατα θα παραμείνουν νεφελώδεις. H αναγνώριση αυτού του νέφους απαιτεί εν

τέλει μεγαλύτερη ευαισθησία και γενναιοψυχία από την άρνησή του – ιδίως όταν

αυτή η άρνηση γίνεται για εμπορικούς λόγους.