Tο μυστικό του Bατερλώ

H νίκη του δούκα του Ουέλινγκτον επί του Ναπολέοντα στη Μάχη του Βατερλώ

ήταν ένας θρίαμβος γερμανικός όσο και βρετανικός, σύμφωνα με έναν κορυφαίο

ιστορικό, ο οποίος ανακάλυψε στοιχεία ότι έγινε συγκάλυψη.

H αλήθεια βρίσκεται στην ιστορία της επίσημης μακέτας που αναπαριστά τη μάχη,

η οποία παρουσιάστηκε πρώτη φορά στο κοινό το 1838 και έδειχνε 48.000

στρατιώτες να προστρέχουν σε βοήθεια του βρετανικού στρατού. Όταν η μακέτα

παρουσιάστηκε για δεύτερη φορά επτά χρόνια αργότερα, 40.000 από τους Γερμανούς

στρατιώτες είχαν εξαφανιστεί. H συρρίκνωση των πρωσικών δυνάμεων στη μακέτα, η

οποία εκτίθεται σήμερα στο Εθνικό Στρατιωτικό Μουσείο του Λονδίνου, μπορεί να

αποδοθεί στη διένεξη ανάμεσα στον Ουίλιαμ Σάιμπορν, τον κατασκευαστή της

μακέτας, και τον δούκα του Ουέλινγκτον.

Ο Σιδηρούς Δούκας κατάλαβε εξαρχής ότι το Βατερλώ θα του χάριζε τη δόξα.

Έγραψε την επίσημη αναφορά του για τη μάχη μία ημέρα μετά τη διεξαγωγή της και

τη δημοσίευσε στους «Τάιμς» τέσσερις ημέρες αργότερα, στις 22 Ιουνίου 1815.

Παρά το γεγονός ότι παραδεχόταν την «εγκάρδια και έγκαιρη βοήθεια» των Πρώσων,

υποστήριζε πως έφτασαν στις 7 μ.μ., όταν η μάχη τελείωνε. Αλλά ο Σάιμπορν,

πρώην λοχαγός του βρετανικού στρατού, ανακάλυψε ότι οι Πρώσοι διαδραμάτισαν

πολύ σημαντικότερο ρόλο. Αντί να φτάσουν το βράδυ, όταν ο Ουέλινγκτον είχε πια

απωθήσει τη γαλλική επίθεση, εμφανίστηκαν στις 4.30 μ.μ. Και ο Σάιμπορν

πληροφορήθηκε πως ούτε λίγοι ήταν.

Οι ιστορικές πηγές

Ο στρατός των 68.000 ανδρών του Ουέλινγκτον είχε αυξηθεί κατά περίπου 48.000

Πρώσους όταν αντιμετώπισε τη δύναμη των 72.000 ανδρών του Ναπολέοντα. Ο Πίτερ

Χοφσρέερ, ένας Βρετανός ειδικός στον Ναπολέοντα, ο οποίος εξέτασε το αρχείο

τού Σάιμπορν στη Βρετανική Βιβλιοθήκη, λέει πως ο μακετοποιός ήταν

συστηματικός στην έρευνά του. «Έστειλε ερωτηματολόγιο σε όλους τους

επιζήσαντες Βρετανούς αξιωματικούς, στις γερμανικές δυνάμεις του στρατού του

Ουέλινγκτον, στο πρωσικό γενικό επιτελείο και στο υπουργείο Πολέμου στο

Παρίσι» έγραψε στο περιοδικό «Ιστορία» του BBC ο Χοφσρέερ, το βιβλίο του

οποίου με τίτλο «H μικρή νίκη του Ουέλινγκτον: Ο δούκας, ο μακετοποιός και το

μυστικό του Βατερλώ» θα εκδοθεί τον Απρίλιο. «Διασταύρωσε όλο το υλικό του, το

επαλήθευσε και σημείωσε τις θέσεις σε έναν χάρτη του πεδίου της μάχης».

Μετά έστειλε το σχέδιό του στον Ουέλινγκτον για να το εγκρίνει. Εκείνος

κατάλαβε ότι το σχέδιο τού Σάιμπορν υποβάθμιζε τη δόξα του. Οι Πρώσοι

φαίνονταν να σπεύδουν να σώσουν τα στρατεύματά του, τα οποία απέκρουαν τη

γαλλική επίθεση. Ακόμη χειρότερα, ταπείνωνε τον Ουέλινγκτον επειδή ερχόταν σε

αντίθεση με την αφήγησή του στους «Τάιμς».

H δυσαρέσκεια του δούκα με τα σχέδια της μακέτας έγινε σαφής με μια επιστολή

από τον «Λίντσεϊ», έναν αξιωματικό ο οποίος κάλεσε τον Σάιμπορν να αναθεωρήσει

τους αριθμούς του. Ο μακετοποιός αρνήθηκε, αλλά τελικά το μετάνιωσε. Το 1833,

τρία χρόνια αφότου είχε αναλάβει την κατασκευή της μακέτας, το Γραφείο Πολέμου

αμφισβήτησε τις δαπάνες του και τον ενημέρωσε ότι θα έπρεπε να χρηματοδοτήσει

μόνος του τα υπόλοιπα έξοδά του. Ακόμη κι όταν παρουσιάστηκε η μακέτα, το

1838, ο Σάιμπορν έλαβε μόνο 800 στερλίνες από τις 5.000 που συγκεντρώθηκαν από

τα εισιτήρια. Με την ελπίδα να διευκολύνει τη ροή των κυβερνητικών κεφαλαίων,

ο Σάιμπορν έγραψε στον Ουέλινγκτον για να τον ρωτήσει τι αλλαγές θέλει. Όταν

εκείνος αρνήθηκε να του απαντήσει, ο Σάιμπορν έκανε μια συμβιβαστική

χειρονομία ανακοινώνοντας δημόσια πως αφαιρεί από τη μακέτα 40.000 Πρώσους.

Και πάλι όμως δεν έλαβε χρήματα και πέθανε το 1849 μέσα στη φτώχεια.

©The Times, 2004

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γιώργος Αγγελόπουλος