H λέξη «μίμημα», στα αρχαία ελληνικά, σήμαινε ένα αντικείμενο που έχει
κατασκευαστεί κατ’ απομίμηση, ένα αντίτυπο. Από αυτήν προέρχεται η αγγλική
λέξη meme, που υποδηλώνει ένα στοιχείο του πολιτισμού το οποίο μεταβιβάζεται
από άτομο σε άτομο διά της μιμήσεως.
|
Φεστιβάλ ομοφυλόφιλης υπερηφάνειας: μήπως οι ομοφυλόφιλοι οφείλουν την αυξημένη κοινωνική τους αποδοχή στη λέξη «γκέι»;
|
Τα αγγλικά είναι, ομολογουμένως, μια ζωντανή γλώσσα. Δανείζει και δανείζεται,
κατασκευάζει και μεταλλάσσει. Δημιουργεί μιμήματα, δηλαδή μόδες. Δεν είναι
όλες επιτυχημένες: αυτόν τον καιρό, για παράδειγμα, παρατηρείται μια επιδημία
του basically, ενός επιρρήματος το οποίο χρησιμοποιούν όλο και περισσότεροι
αγγλόφωνοι όταν θέλουν να κερδίσουν χρόνο ή δεν έχουν κάτι καλύτερο να πουν.
Άλλες λέξεις, πάλι, γράφουν ιστορία. Πάρτε τη λέξη gay. Κανείς δεν ξέρει πότε
ακριβώς πρωτοχρησιμοποιήθηκε για να χαρακτηρίσει τους ομοφυλόφιλους (πρέπει να
ήταν κάποια στιγμή στη δεκαετία του ’60) ούτε αν αυτό έγινε σκόπιμα ή
αυθόρμητα. Το βέβαιο είναι ότι σήμερα χρησιμοποιείται ευρύτατα και καθόλου
περιπαικτικά.
Μια δημοσκόπηση που έγινε το 1999 έθεσε στους Αμερικανούς το εξής ερώτημα: «Αν
το κόμμα σας επέλεγε ως υποψήφιο για την προεδρία έναν καθ’ όλα ικανό άνθρωπο
που τύχαινε να είναι X, θα τον ψηφίζατε;». Όπου X, υπήρχαν οι εξής επιλογές:
καθολικός, Εβραίος, βαπτιστής, μορμόνος, μαύρος, ομοφυλόφιλος, γυναίκα, άθεος.
Όλες οι κατηγορίες έλαβαν ποσοστό άνω του 90%, εκτός από δύο: τους
ομοφυλόφιλους (59%) και τους άθεους (49%). H σημαντικότερη είδηση όμως δεν
είναι αυτή. Είναι ότι σε ανάλογη δημοσκόπηση που είχε γίνει το 1978, το
ποσοστό για τους ομοφυλόφιλους ήταν μόλις 26%. Μέσα σε είκοσι χρόνια, η
κοινωνική τους αποδοχή υπερδιπλασιάστηκε. Τι ρόλο άραγε να έπαιξε σ’ αυτό η
υιοθέτηση της λέξης gay και το κίνημα ομοφυλόφιλης υπερηφάνειας που
αναπτύχθηκε στη συνέχεια;
Μεγάλο, ίσως, απαντά ο γνωστός φιλόσοφος Ρίτσαρντ Ντώκινς με άρθρο του στο
περιοδικό Wired. Μήπως λοιπόν πρέπει να ακολουθήσουν την ίδια συνταγή
και οι άθεοι; Στο κάτω κάτω, 29 εκατομμύρια Αμερικανοί δηλώνουν μη
θρησκευόμενοι, λαϊκοί, άθεοι ή αγνωστικιστές. Είναι δέκα φορές περισσότεροι
από τους Αμερικανούς Εβραίους κι ακόμη περισσότεροι από όλες τις άλλες
θρησκείες, εξαιρουμένων των χριστιανών. Δικαιούνται λοιπόν ένα «μίμημα», μια
λέξη που να συνδέεται εύκολα και άμεσα με αυτούς. Δύο Αμερικανοί από το
Σακραμέντο πρότειναν τον περασμένο Μάρτιο τη λέξη bright. Δεν εννοούν βέβαια
ότι κάθε άθεος είναι «λαμπρός», όπως οι νονοί της λέξης gay δεν υπαινίσσονταν
ότι κάθε ομοφυλόφιλος είναι κεφάτος. Ένα παιχνίδι είναι, που πιθανόν να έχει
ενδιαφέρουσα συνέχεια. Ήδη «τσίμπησαν» δύο (άθεοι) φιλόσοφοι: ο Ντώκινς, που
έγραψε τον περασμένο Ιούνιο ένα άρθρο στην «Γκάρντιαν» με τίτλο «the
future looks bright» (το μέλλον διαφαίνεται λαμπρό), και ο Ντάνιελ Ντένετ, που
έγραψε τον Ιούλιο ένα σχόλιο στη «Νιου Γιορκ Τάιμς» με τίτλο «the
bright stuff».
Σε μια περίοδο που η αμερικανική κοινωνία γνωρίζει έναν θρησκευτικό παροξυσμό,
η τύχη που θα γνωρίσει αυτό το νέο μίμημα παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
