MEΓAΣ AΛEΞANΔPΟΣ Mε χαρέμια και περσική αμφίεση

Οι μεγάλες πόλεις της Περσικής Αυτοκρατορίας υπέκυψαν γρήγορα στον Αλέξανδρο.

Στα τέλη του 331 του παραδόθηκε η αρχαία πόλη της Βαβυλώνας, εν συνεχεία τα

Σούσα, όπου ο Αλέξανδρος κυρίευσε ένα εκπληκτικά πλούσιο βασιλικό

θησαυροφυλάκιο: λέγεται ότι περιείχε τα λάφυρα που έφερε ο βασιλιάς Ξέρξης

στην Περσία μετά την επιδρομή του στην Ελλάδα στον πόλεμο του 480 π.X. –

γράφει η ειδική ερευνήτρια στην Οξφόρδη E.E. Ράις στη βιογραφία «Αλέξανδρος ο

Μέγας».

Την άνοιξη του 330 ο Αλέξανδρος με διπλή επίθεση έφτασε στην πρωτεύουσα

Περσέπολη. Τα ανάκτορα της Περσέπολης πυρπολήθηκαν ώς τα θεμέλια – υπόθεση που

την έχουν επιβεβαιώσει και οι αρχαιολογικές ανασκαφές. Ο Αρριανός λέει ότι ο

συνετός Παρμενίων προσπάθησε να αποτρέψει τον Αλέξανδρο, με το επιχείρημα ότι

ο βασιλιάς δεν έπρεπε να καταστρέψει περιουσία που πλέον του ανήκε και ότι οι

Ασιάτες δεν έπρεπε να σκεφτούν ότι σκόπευε μόνο να κατακτήσει και όχι να

κυβερνήσει τη χώρα. Ο Αλέξανδρος απάντησε ότι ήθελε να ανταποδώσει στους

Πέρσες τη λεηλασία των Αθηνών στον πόλεμο του 5ου αι., και όλες τους τις

αδικίες εις βάρος των Ελλήνων.

Ο στρατός προχώρησε νότια, προς καταδίωξη του βασιλιά Δαρείου στα Εκβάτανα,

την αρχαία πρωτεύουσα της Μηδίας κοντά στην Κασπία Θάλασσα. Ο Δαρείος κατέφυγε

και πάλι ανατολικά. Ο Αλέξανδρος τον κατεδίωξε ανελέητα πέρα από την Κασπία

προς τη Βακτριανή. Στα τέλη του καλοκαιριού του 330 π.X., και ενώ ο Αλέξανδρος

επρόκειτο να προφτάσει τους Πέρσες, ο Δαρείος, τραυματισμένος και

εγκαταλελειμμένος, πέθανε, σύμφωνα με τις περισσότερες αφηγήσεις, λίγο πριν

φτάσει ο Αλέξανδρος. Ο Αλέξανδρος έστειλε το σώμα του Δαρείου στην Περσέπολη

και διέταξε να ενταφιαστεί με βασιλικές τιμές.

Μετά την ήττα και τον θάνατο του Δαρείου, ο Αλέξανδρος της Μακεδονίας τον

διαδέχθηκε ως ο Μέγας Βασιλεύς της Περσίας. Αποστράτευσε τους Θεσσαλούς και

τους συμμάχους Έλληνες στρατιώτες, τους έστειλε στην πατρίδα με τεράστιες

ποσότητες λαφύρων και προσέλαβε ως μισθοφόρους όσους ήθελαν να παραμείνουν. H

Περσική Αυτοκρατορία είχε ανατραπεί και καταστραφεί ολοκληρωτικά.

Ο Αλέξανδρος είχε κατακτήσει τεράστιες περιοχές της Μικράς Ασίας, τη Μέση

Ανατολή, την Αίγυπτο, το Ιράκ και το Ιράν, είχε καταστρέψει ολοκληρωτικά την

Περσική Αυτοκρατορία και παράλληλα είχε πάρει αμύθητους θησαυρούς από τις

πρωτεύουσες του βασιλιά. Είχε ιδιοποιηθεί τους τίτλους και τη θέση του Μεγάλου

Βασιλέως και είχε διασφαλίσει τη διακυβέρνηση της αυτοκρατορίας διορίζοντας

νέους Μακεδόνες ή Πέρσες σατράπες στα μέρη από τα οποία περνούσε.

Ο Αλέξανδρος, όμως, συνέχισε την εκστρατεία του για έξι ακόμη χρόνια. Φαίνεται

ότι αρχικά ξεκίνησε με εκκαθαριστικές επιχειρήσεις προκειμένου να καταστείλει

την όποια εξέγερση μετά τον θάνατο του Δαρείου. Σκόπευε άραγε μετά, να

επιχειρήσει ο ίδιος την πλήρη υποταγή ολόκληρης της περσικής επικράτειας;

Ακόμη και αν ίσχυε κάτι τέτοιο, γιατί θέλησε να συνεχίσει παραπέρα; Ποιος ήταν

ο τελικός σκοπός του; Πότε αποφάσισε για το ποιος ήταν ο τελικός σκοπός του;

Αν πράγματι και ο ίδιος γνώριζε τις απαντήσεις, προφανώς τις κράτησε για τον

εαυτό του.

Ένας άλλος… Αλέξανδρος. Οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις συνίσταντο στην

προέλαση του στρατού του Αλεξάνδρου ανατολικά της Κασπίας Θάλασσας, εντός της

Υρκανίας, με σκοπό την καταδίωξη των Ελλήνων μισθοφόρων που ήταν στην υπηρεσία

του Δαρείου και διέφυγαν μετά τη μάχη στα Γαυγάμηλα και την καθυπόταξη των

αυτόχθονων λαών στις περιοχές από τις οποίες περνούσε. Από το καλοκαίρι του

329 π.X. οι πηγές παραδίδουν διάφορα ανέκδοτα και επεισόδια που υποδηλώνουν

κάποια αλλαγή στην προσωπικότητα του Αλεξάνδρου. Λέγεται ότι υιοθέτησε την

περσική αμφίεση και την ορθή τιάρα των Μεγάλων Βασιλέων, προσέλαβε Πέρσες

ραβδούχους στην αυλή και έζευε τα άλογά του με τον τρόπο των Περσών. Ο

Πλούταρχος αναφέρει ότι η αμφίεσή του ήταν τροποποιημένη, έτσι ώστε να

φαίνεται κατά το ήμισυ μόνο περσική, και ότι εμφανιζόταν με αυτή την περιβολή

αρχικά ενώπιον Περσών και στενών του φίλων και μόνο αργότερα ενώπιον του

πλήθους.

Ο Διόδωρος παραδίδει ότι ο Αλέξανδρος, όπως και ο Δαρείος, συνέστησε

αυτοκρατορικό χαρέμι εκατοντάδων γυναικών. Πολλοί μελετητές το παραβλέπουν

αυτό, με την αιτιολογία ότι μια τέτοια συμπεριφορά δεν θα «άρμοζε» σε Μακεδόνα

βασιλιά. H άποψή τους, όμως, είναι υποκειμενική και βασίζεται στις σύγχρονες

τάσεις ειδωλοποίησης του Αλεξάνδρου, γράφει η E.E. Ράις.

Αμαζόνα για αναπαραγωγή!

Λέγεται ότι ο Αλέξανδρος δέχτηκε επίσκεψη από τη βασίλισσα των Αμαζόνων, της

γνωστής από την ελληνική μυθολογία θρυλικής φυλής γυναικών πολεμιστριών που,

σύμφωνα με την παράδοση, κατοικούσαν σε απομακρυσμένες περιοχές νότια της

Μαύρης Θάλασσας. H βασίλισσα ήθελε, όπως λέγεται, να αποκτήσει παιδί με τον

Αλέξανδρο, κι έμεινε μαζί του δεκατρείς ημέρες. H σύνδεσή του αυτή με τις

Αμαζόνες είναι πολύ πιθανό να προέκυψε κατά τις δεκαετίες ή τους αιώνες μετά

τον θάνατό του, όταν το σώμα των μύθων για τον Αλέξανδρο αναπτυσσόταν και

εμπλούτιζε την προσωπική του μυθολογία, στοιχεία της οποίας παρεισέφρησαν στις

ιστορικές μας πηγές. (Πρόσφατα ανακοινώθηκε η εύρεση αρχαίων τάφων γυναικών

πολεμιστριών στη Νότια Ρωσία. Περαιτέρω έρευνα μπορεί να δείξει ότι αυτές οι

γυναίκες ήταν οι ιστορικές απόγονοι των μυθικών Αμαζόνων.)

H εκτέλεση των φίλων

Πολύ περισσότερο διαταράσσει την εικόνα μας για τον Αλέξανδρο η συμπεριφορά

του απέναντι σε δύο από τους έμπιστους Μακεδόνες φίλους του, τον γηραιό

στρατηγό Παρμενίωνα και τον γιο του, τον Φιλώτα. Ο Φιλώτας συνελήφθη και

κατηγορήθηκε ενώπιον των συναθροισμένων Μακεδόνων ότι απέκρυψε σκευωρία κατά

του Αλεξάνδρου. Τον καταδίκασαν και τον εκτέλεσαν μαζί με άλλους

συγκατηγορούμενους. Στη συνέχεια, οι υποψίες του Αλεξάνδρου στράφηκαν στον

Παρμενίωνα, ο οποίος είχε παραμείνει στα Εκβάτανα ως υπεύθυνος για το βασιλικό

θησαυροφυλάκιο. Λέγεται ότι ο βασιλιάς μπορεί να πίστεψε ότι και ο Παρμενίων

είχε ανάμειξη στο έγκλημα του γιου του, γι’ αυτό ήταν και ο ίδιος ένοχος. Ή,

ακόμα κι αν ήταν αθώος όσον αφορά τη συνωμοσία, είναι πιθανόν ο Αλέξανδρος να

τον φθονούσε για τη δημοτικότητά του στους στρατιώτες και να φοβήθηκε μήπως

τους στρέψει εναντίον του, όταν θα μάθαινε για τον θάνατο του γιου του. Ο

Αλέξανδρος απέστειλε τη διαταγή να θανατωθεί ο Παρμενίων με ταχύτατες καμήλες,

οι οποίες θα έφταναν πριν από την είδηση της εκτέλεσης του Φιλώτα.

H αντίδραση των στρατιωτών στο θάνατο του Παρμενίωνα, του πιστού στρατηγού του

βασιλιά Φιλίππου B’, άγγιξε τα όρια της εξέγερσης. Τι να συμπεράνουμε από αυτά

τα γεγονότα; Ο Αλέξανδρος δείχνει εξ αρχής ότι τον ελκύουν τα προνόμια που

συνεπάγεται ο ρόλος του Μεγάλου Βασιλέως και ότι έχει αποξενωθεί από τους

Μακεδόνες συντρόφους του που νίκησαν τους «βάρβαρους» Πέρσες, τους οποίους

τώρα μιμείται. H ανηλεής αντίδρασή του σε υπόνοιες προδοσίας ίσως να

υποδηλώνει τάσεις παράνοιας σχετικά με τους υποτιθέμενους εκ των έσω εχθρούς

του (έμπιστους φίλους του, κάποτε), τώρα που οι έξωθεν εχθροί έχουν οι

περισσότεροι ηττηθεί. Φαίνεται να κατευθύνεται προς ένα μέλλον που το

χαρακτηρίζει η αυξανόμενη έλλειψη ανοχής απέναντι σε διαφωνούντες και η

επακόλουθη σκληρή τιμωρία τους, αδιαφορώντας για τις όποιες συνέπειές της.