Ήρωες στα τρένα

Δέκατος τόμος της περιοδικής έκδοσης που διευθύνει ο Ευάγγελος Χεκίμογλου και
όποιοι παρακολουθούν την πορεία του εντύπου θα έχουν ασφαλώς την πεποίθηση ότι
συμβάλλει με επιστημονική επάρκεια και τεκμηρίωση στην τοπική ιστορία. Έχοντας
διαβάσει όλα τα τεύχη του περιοδικού, συμφωνώ απολύτως με αυτές τις αράδες του
εκδοτικού σημειώματος: «Νέοι επιστήμονες και παλαιότεροι ερευνητές, ο καθένας
σε διαφορετικό χώρο και με διαφορετικά ερεθίσματα, πρόσωπα που δεν γνωρίζονται
ίσως μεταξύ τους και ενδέχεται να μη συναντηθούν ποτέ, ενώνουν μέσα από τις
σελίδες που ακολουθούν τις δυνάμεις τους ενάντια στη συνωμοσία της λήθης,
ενάντια στην ισοπέδωση της μνήμης, συνεχίζοντας το έργο των παλαιότερων
ερευνητών, διαλύοντας τις ομίχλες και τα σκοτεινά σημεία».

Από τα δεκάδες θέματα του 10ου τόμου να ξεχωρίσω την έρευνα του Ιωάννη
Παπαδημητρίου, που ιχνηλατεί την άγνωστη δράση ηρώων σιδηροδρομικών υπαλλήλων
στη διάρκεια της Κατοχής. Ο μελετητής καταγράφει τις αγωνιώδεις προσπάθειες
του σιδηροδρομικού υπαλλήλου Δημητρίου Καρβούνη, για τη σωτηρία της εβραϊκής
οικογένειας Μπενρουμπή, τις ημέρες που οι Γερμανοί φόρτωναν στα βαγόνια κατά
χιλιάδες τους Εβραίους της συμπρωτεύουσας με προορισμό τα κρεματόρια. Δεν
γνωρίζω αν ο ΟΣΕ έχει ασχοληθεί με τους ήρωες των τρένων εκείνης της εποχής.
Μπορώ πάντως να διαβεβαιώσω τους υπευθύνους του ότι η μελέτη και η τεκμηρίωση
της δράσης των αντιστασιακών σιδηροδρομικών της Κατοχής μπορεί να μας δώσει
ένα λεύκωμα με συγκλονιστικά στοιχεία, μαρτυρίες και φωτογραφικά ντοκουμέντα.

(Ο πατέρας μου – νεαρός σιδηροδρομικός στην τότε ΣΠΑΠ – μου διηγιόταν κάποιες
νύχτες, αντί για παιδικά παραμύθια, συγκλονιστικές αντιστασιακές πράξεις
δεκάδων συναδέλων του πάνω στα τρένα και μέσα στα σταθμαρχεία…).

Διδακτική από πολλές απόψεις η έρευνα του Θεοδόση Τσιρώνη για τους επίδοξους
εθνοσωτήρες (1925-1934). Ο μελετητής καταγράφει τη δημιουργία, τις επιδιώξεις
και τη δράση διαφόρων οργανώσεων που δημιουργήθηκαν στη Θεσσαλονίκη του
Μεσοπολέμου, με σκοπό «τη σωτηρία του Έθνους».

Έτσι έχουμε, μεταξύ άλλων, τις οργανώσεις «Λεγεώνες Εθνικής Σωτηρίας» και
«Οργάνωσης Ελλήνων Εθνικιστών Εθνικής Σωτηρίας». Τι σκοπούς είχε η πρώτη;

Μα, βεβαίως, «α) την αναπτέρωσιν του εθνικού και θρησκευτικού φρονήματος, β)
την καταπολέμησιν του κομμουνισμού, γ) την υπεράσπισιν του κεφαλαίου, δ) την
εξυγίανσιν των εργατικών τάξεων και ε) την αμοιβαίαν υποστήριξιν των μελών».

Σωστά καταλήγει ο Τσιρώνης στο συμπέρασμα: «… Σ’ αυτόν τον υπερσυντηρητικό
χώρο του Μεσοπολέμου θα πρέπει να αναζητήσουμε τις απαρχές της οξείας
ιδεολογικής αντιπαράθεσης της Κατοχής, του Εμφυλίου και των μετεμφυλιακών
χρόνων».

«NA ENA ΜΗΛΟ»

Χλωρές φωνές και «ιερά μοσχαράκια»

Συνεχίζει τον δύσκολο αλλά γοητευτικό δρόμο του το περιοδικό (δεύτερο τεύχος)
δημοσιεύοντας κείμενα νέων ανθρώπων που ανοίγονται στον λογοτεχνικό χώρο με τα
πρώτα ή τα δεύτερα βήματά τους. Επιμένω σε αυτό που είχα σημειώσει για το
πρώτο τεύχος: Στον χώρο των λογοτεχνικών εντύπων το «Μήλο» πρωτοπορεί και
ρισκάρει. Το ρίσκο βεβαίως μπορεί να περιέχει και την ηδονή του κινδύνου, του
γκρεμοτσακίσματος. Αναφαίρετο δικαίωμα του κάθε επαγγελματία ή ερασιτέχνη
κασκαντέρ.

Θα σημείωνα κάποια αποσπάσματα από την ισοπεδωτική και γεμάτη μειωτικούς
χαρακτηρισμούς κριτική του Αύγουστου Κορτώ (γεν. 1979) για τον Παύλο Μάτεσι
και το τελευταίο του βιβλίο.

Όταν διάβασα όμως στο βιογραφικό του νεόκοπου (και) κριτικού τη δική του
προφανώς φράση «ζει για να ενοχλεί», κατάλαβα ότι ο δρόμος που έχει διαλέξει
μάλλον προς τον Ευαγγελάτο και τον Τριανταφυλλόπουλο οδηγεί παρά προς τον
Σταματίου και τον Κούρτοβικ. (Αυτοί κι αν ενόχλησαν και ενοχλούν… Αλλά δεν
ζούσαν και δεν ζουν γι’ αυτό). Άρα δεν αξίζει τον κόπο. Δεν με ενδιαφέρει,
βεβαίως, το πρόσημο – θετικό ή αρνητικό – στην κριτική. Μιλώ για το ύφος,
δηλαδή για το ήθος και για τις προθέσεις(!) που αποδίδει στον Μάτεσι.

H διευθύντρια του «Μήλου» Λώρη Κέζα σωστά σημειώνει στον εμμέσως απολογητικό
πρόλογό της, ότι δεν υπάρχουν για το περιοδικό «ιερές αγελάδες». Υποθέτω ότι
δεν υπάρχουν και ιερά μοσχαράκια.

Οι συγγραφείς αυτού του τεύχους: Διηγήματα: Βασιλική Αλμπάνη, Παντελής
Κοντογιάννης, Χρήστος – Ηρακλής Τσατσούλης, Βασίλης Αμανατίδης, Γκιγιόμ Λε
Τουζ, Μιχάλης Μιχαηλίδης, Χρήστος Χρυσόπουλος, Ευαγγελία Λιαπάτα, Βασίλης
Ρούβαλης, Δημήτρης Στεφανάκης.

Ποιήματα: Γιάννα Μπούκοβα, Αυγουστίνος Ζενάκος, Γιάννης Καραντώνης.

Κείμενα σε πρώτο πρόσωπο: Δημήτρης Σωτάκης, Πάνος Καρνέζης, Σοφία Νικολαΐδου,
Θανάσης Χειμωνάς, Άντζελα Δημητρακάκη και Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης.

«ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ»

Αναγνώσεις για τον Καβάφη

«Τριάντα σημερινές αναγνώσεις» περιλαμβάνει το αφιέρωμα του περιοδικού στον
Κωνσταντίνο Καβάφη με συμμετοχή γνωστών λογοτεχνών, φιλολόγων και κριτικών.
«Το ανά χείρας τεύχος», σημειώνεται στο προλογικό σημείωμα, «προσπάθησε να
συγκεντρώσει ποικίλες απόψεις για την καβαφική ποίηση, έτσι ώστε να
δημιουργηθεί μια πολυφωνία χρήσιμη για την προσέγγιση ενός τόσο δύσκολου σε
κατατάξεις και ορέξεις έργου. Φιλολογικές και προσωπικές προσεγγίσεις
προσφέρουν έναν μικρό χάρτη προσανατολισμού στην πολυσημία αυτής της μικρής
αλλά ανθεκτικής παραγωγής».

Ο Τάσος Γουδέλης συνομίλησε με τη Σόνια Ιλίνσκαγια και τον Στάντη Αποστολίδη
για τον Καβάφη – προδρομικό φαινόμενο. Ο δεύτερος θυμίζει κάποιους από
εκείνους που είχαν κατακρίνει τον Αλεξανδρινό: «Ο Ψυχάρης, όπως αργότερα ο
Φώτος Πολίτης, μαίνεται. Ο τελευταίος, για άλλους λόγους τον θεωρεί
“αρλούμπα”. Ο Παλαμάς τού αρνείται την ποιητική ιδιότητα. Ο Θεοτοκάς τον
αποκαλεί “φαραωνικό σάρκωμα της σαπίλας” και διάφορα τέτοια. Ο Αποστολάκης
δυστυχώς μέχρι το ’50 ισχυρίζεται ότι ο Καβάφης είναι απαράδεκτος, υποκριτής
κ.λπ. Μόνον ποιητές τον αποδέχονται. Ο Μαλακάσης, ο Γρυπάρης, ο Λαπαθιώτης και
άλλοι, με ευαίσθητες κεραίες διαχωρίζουν τη θέση τους από την κριτική…».

Εκτός αφιερώματος διαβάστε τη συζήτηση της πρόσφατα χαμένης ποιήτριας Νανάς
Ησαΐα με τον Αμερικανό συγγραφέα Τζον Απντάικ: «Δεν είναι εύκολο να κλέψεις
από τους ανθρώπους τις ψευδαισθήσεις».

«ΚΑΛΕΙΔΟΣΚΟΠΙΟ»

Πρότυπο

Δεν έχει πέσει στην αντίληψή μου άλλο φοιτητικό περιοδικό (αν υπάρχει, ας
αποσταλεί) που να συνδυάζει κομματική – αλλ’ όχι πολιτική – ουδετερότητα και
δημοσιογραφική αντίληψη. Οι συντάκτες φοιτητές του περιοδικού απλώνουν τη
δράση τους και εντός και εκτός πανεπιστημιακού χώρου, δημιουργώντας ένα έντυπο
έγκυρο και ελκυστικό.

Από την ύλη του 13ου τεύχους, τρία μικρά αφιερώματα: 1) Οι φοιτητές της
Ευρώπης για το Ιράκ. 2) Ζογκλερ: όταν η ζωή γίνεται παιχνίδι. 3)
Εκεί που συχνάζει η τέχνη (αναφορά στο εστιατόριο «Κεντρικόν», όπου
σύχναζε ο Κουν, το ουζερί «Αθηναϊκόν» στη Θεμιστοκλέους, με τους «Λευτεριστές»
του Λευτέρη Παπαδόπουλου και ο «Μαγεμένος Αυλός» στο Παγκράτι, όπου μεταξύ
άλλων σύχναζε για πολλά χρόνια ο Μάνος Χατζιδάκις.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

* «ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΩΝ ΠΟΛΙΣ»: Τσιμισκή 2, Θεσσαλονίκη – 546 25, τηλ.
2310-551.754

* «NA ENA ΜΗΛΟ»: T.Θ. 317 49, Αθήνα – 100 35. naenamilo@yahoo.gr

* «TO ΔΕΝΤΡΟ»: Διον. Αιγηνίτου 34, Αθήνα – 115 28, τηλ. 210-7245.553

* «ΚΑΔΕΙΔΟΣΚΟΠΙΟ»: Πανεπιστημιούπολη Ζωγράφου, T.K. 157 84, τηλ. 210-7277.009