Aπό την Tέχνη και τον πλούτο στη Mαφία

Αγία Πετρούπολη – Πέτρογκραντ – Λένινγκραντ – Αγία Πετρούπολη. Τριακόσιους
ετήσιους κύκλους συμπληρώνει φέτος η πιο ρωσική πόλη της πρώην Σοβιετικής
Ένωσης και της νέας Ρωσίας, που στέρησε τη δόξα της τέχνης από τη Μόσχα.

Στα παλιά χρόνια, στη Ρωσία, δεν υπήρχε σπίτι ή εκκλησία που να έχει κτιστεί
χωρίς ευλογία ιερωμένου. Ο Μέγας Πέτρος δεν ήταν εξαίρεση και ζήτησε την
ευλογία του Επισκόπου Μιτροφάνιου του Βορόνεζι όταν το 1703 είχε το όραμα της
δημιουργίας μιας πόλης, στις εκβολές του Νέβα, προς τον κόλπο της Φινλανδίας.
Σκέφτηκε ο τσάρος ότι από εκείνο το στρατηγικό σημείο, θα μπορούσε να ελέγχει
τις επιθετικές διαθέσεις της Σουηδίας, ώστε η χώρα του να μη χάσει τη ζωτική
επικοινωνία των θαλάσσιων δρόμων του Βορρά. Κι αποφάσισε να κτίσει εκεί τη νέα
πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας του που τη βάφτισε Αγία Πετρούπολη, προς τιμήν
του αγίου προστάτη του.

«Όποιος είχε την ευκαιρία να σνιφάρει κόκα στις 24 Οκτωβρίου 1917 στις άδειες
και υγρές λεωφόρους του Πέτρογκραντ, γνωρίζει από την εμπειρία του ότι ο
άνθρωπος δεν είναι ο βασιλιάς της φύσης. Ένας βασιλιάς της φύσης δεν θα είχε
ανάγκη να στρίψει το χέρι του, για να προστατέψει από τον υγρό άνεμο την άσπρη
σκόνη πάνω στο νύχι του δείκτη του». Ο πιο ατίθασος νέος λογοτέχνης της
Ρωσίας, τον οποίο διέγραψε η πατρίδα του και άρχισε να λατρεύει η Δύση, ο
Βίκτορ Πελέβιν, αυτήν την εντύπωση σχηματίζει γι’ αυτήν την πόλη που αγκάλιασε
μερικά από τα μεγαλύτερα μυαλά της παγκόσμιας κλασικής λογοτεχνίας και
περιγράφει στο διήγημά του «Ένας κόσμος από κρύσταλλο» (Εκδόσεις Seuil).

Τα εντυπωσιακά Χειμερινά Ανάκτορα, οι μεγάλοι καθεδρικοί ναοί, το
γιγάντιο Μουσείο του Ερμιτάζ, το Ρωσικό Μουσείο, το Θέατρο Όπερας και Μπαλέτου
Μαριίνσκι (γνωστό ως Κίροφ μεταξύ 1935-1991), είναι τα στολίδια του ιστορικού
κέντρου της δεύτερης μεγάλης πόλης της Ρωσίας. Ενός κέντρου που σήμερα
προβάλλει θαμπό και θλιμμένο γιατί «η Πετρούπολη δεν έχει την τύχη της Μόσχας
να είναι το κέντρο της σύγχρονης οικονομίας και πολιτικής εξουσίας, γι’ αυτό
και δεν κυκλοφορούν στην αγορά της άφθονα τα ρωσικά δολάρια που θα της
επέτρεπαν να προχωρήσει σε ολοκληρωμένες εργασίες αναπαλαίωσης και
αποκατάστασης των μνημείων της πολιτιστικής της κληρονομιάς», όπως επισημαίνει
η Μαρία Τσαντσάνογλου, επιμελήτρια της Συλλογής Κωστάκη του Μουσείου Σύγχρονης
Τέχνης Θεσσαλονίκης.

«H Αγία Πετρούπολη» συνεχίζει η ίδια, «είναι μία πόλη πολιτισμού που βρίσκεται
σε ανταγωνισμό με τη Μόσχα. Για δύο αιώνες (1712-1918) η Αγία Πετρούπολη
υπήρξε η πρωτεύουσα της Ρωσίας και σε αντίθεση με τη Μόσχα, που είναι το
χωνευτήρι όλων των ασιατικών φυλών της Ρωσίας, διατηρεί ακόμα και σήμερα τον
ευρωπαϊκό της χαρακτήρα. Όπως και το καλλιτεχνικό της πνεύμα ιδιαίτερα
εξασκημένο, καθώς οι καλλιτεχνικές, κυρίως εικαστικές ομάδες, λειτουργούν για
να δημιουργήσουν νέα κινήματα, με πιο χαρακτηριστική την περίπτωση των Νέων
Ακαδημαϊστών του Τιμούρ Νόβικοφ» (www.museanum. net/bionovikov.htm).

Μέσα από τις εντυπώσεις ανθρώπων που έζησαν στη Ρωσία τα τελευταία δεκαπέντε
χρόνια και παρακολούθησαν, ως αυτόπτες μάρτυρες, το τέλος μιας εποχής και τη
μετάβαση σε μια νέα κατάσταση, η Αγία Πετρούπολη μοιάζει να είχε τον ρόλο του
alter ego της Μόσχας.

Έρωτες και δολοφονίες

Στα χρόνια που λεγόταν Λένινγκραντ, εκείνο που μπορούσε να προσφέρει στους
κατοίκους της πρωτεύουσας ήταν καταφύγιο, θυμάται ο Βασίλης Παπαδημητρίου,
ακόλουθος Τύπου της ελληνικής πρεσβείας. Με το «Κόκκινο Βέλος» να ξεκινάει
νύχτα από την πλατφόρμα του σιδηροδρομικού σταθμού της Μόσχας, παρέχοντας
στους επιβάτες τον ιδιωτικό χώρο των βαγονιών του για τις ερωτικές τους
συνευρέσεις και το σερβίρισμα ζεστού τσαγιού με την άφιξή τους, ξημερώματα
στην πόλη.

Το Λένινγκραντ, μία πόλη όμορφη, που ο δήμαρχός της, ο Σαπτσάχ,
προσωπικότητα σημαντική και υποστηρικτής της περεστρόικα, ανέλαβε το 1991 να
της ξαναδώσει την αίγλη του παλιού της ονόματος, ήταν η πόλη που γνώρισε την
εξουσία της ρώσικης Μαφίας, που δραστηριοποιήθηκε έντονα στον επιχειρηματικό
χώρο, ασκώντας βία ακόμα και σε πολιτικά πρόσωπα. Ένα από αυτά ήταν η
βουλευτής Γκαλίνα Σταροβόιντοβα που δολοφονήθηκε πριν τρία χρόνια, για τους
σκοπούς των νεο-Ρώσων αρχηγών. Τους οποίους η ανελέητη ματιά του Βίκτορ
Πελέβιν «συνέλαβε» να κινούνται αποκλειστικά και μόνο με 600άρες Μερσεντές και
να φυλάνε το αυτόματο στο πορτ μπαγκάζ. «Στη σημερινή Ρωσία – γράφει στην
Επιθεώρηση του Διεθνούς Κοινοβουλίου των Συγγραφέων, Αουτονταφέ – υπάρχει πάλι
επίσημη ιδεολογία, αν και μη εκφρασμένη. Είναι ο ολιγαρχικός καταναλωτισμός, η
ολίγον αφελής πίστη στην απλή ανθρώπινη ευτυχία που κατακτάται στις λεωφόρους
ενός όλο και μεγαλύτερου καταναλωτισμού, ενός όλο και μικρότερου αριθμού
εγκαίρως κινηθέντων πρώην κομμουνιστών. Τον καπιταλισμό στη σημερινή Ρωσία τον
χτίζουν οι πρώην κομμουνιστές».

INFO

Μισέλ Ντε Γκρες, «H λευκή νύχτα της Αγίας Πετρούπολης», Εκδ. Φερενίκη, τιμή:
14,65 ευρώ.

Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι, «Μια άνοιξη στην Αγία Πετρούπολη», Εκδ. Ροές, τιμή:
8,31 ευρώ.

«Αουτονταφέ», Εκδ. Άγρα, τιμή: 12,49 ευρώ.

Στέλιος Κούλογλου, «Μια φορά κι έναν καιρό ήταν μία Σοβιετική Ένωση…», Εκδ.
Λιβάνη, τιμή: 14 ευρώ.