Ψήφισαν το ελληνικό αλφάβητο

Η εκλογή ήταν δύσκολη και αποκρυσταλλώθηκε το Σάββατο στην πρωτεύουσα των
ελληνοφώνων της Καλαβρίας, την Μπόβα, κατά τη διάρκεια ενός σημαντικού
διημέρου επιστημονικού συνεδρίου, με τίτλο «Γλώσσα και Γραφή των Ελληνοφώνων
της Νότιας Ιταλίας» που πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή κορυφαίων γλωσσολόγων
από την Ιταλία και την Ελλάδα. Η συντριπτική πλειονότητα των ειδικών – οι 14
από τους 15 – κατέληξαν ότι το ελληνικό αλφάβητο, ως βάση, παρά τις δυσκολίες
– κυρίως στην ορθογραφία – είναι επαρκές για την παραγωγή γραπτού λόγου και
αποδίδει καλύτερα τόσο την ιστορία, όσο και την εκφορά του λόγου της ιδιότυπης
γκρεκανικής διαλέκτου.

Ο ελληνικός γραπτός λόγος έχει σιγήσει εδώ και τετρακόσια χρόνια από την Κάτω
Ιταλία μετά την απηνή δίωξη και τον διασυρμό που υπέστη. Ωστόσο, ένας
πρόσφατος ιταλικός νόμος του 1999, ανοίγει και πάλι τον δρόμο για τη
διδασκαλία των μειονοτικών διαλέκτων στα ιταλικά σχολεία. Κατά συνέπεια και
για την επαναφορά της περιθωριοποιημένης ελληνικής διαλέκτου αρκεί να υπάρχει
γραφή – το εργαλείο της διδασκαλίας.

Η συγκυρία είναι μοναδική, αφού συμπίπτει με μια ευρύτερη ευρωπαϊκή
προσπάθεια για τη διατήρηση και την καλλιέργεια του πλούτου των μικρών γλωσσών
και των πολιτισμών, σαν άμυνα ενάντια στην τάση της παγκοσμιοποίησης να
επιβάλει την κυριαρχία της στις μεγαλύτερες και τις μικρότερες γλώσσες.

Χρησιμοποιώντας εύστοχα το παράδειγμα των ποιητών, όπως ο Ανδρέας Κάλβος, ο
Διονύσιος Σολωμός που αν και ήταν ιταλόφωνοι επέλεξαν την ελληνική, τη γλώσσα
της συνείδησης, για να εκφράσουν την ταυτότητά τους και να επικοινωνήσουν, ο
ποιητής Τίτος Πατρίκιος έθεσε καίρια το νόημα αυτής της επιλογής, που ανήκει
πρώτιστα στους εκπροσώπους των ίδιων των ελληνοφώνων της Κάτω Ιταλίας. Αυτοί
μέσω των δραστήριων οργνώσεών τους, πασχίζουν τώρα να καλύψουν τα κενά που
δημιούργησε τα τελευταία χρόνια η ζωή στη φυσική και ζωντανή μετάδοση της
γλώσσας από τη μάνα στο παιδί. Ως αφετηρία για τη μεταγραφή της ελληνικής
διαλέκτου, αποφασίσθηκε να χρησιμοποιηθεί το σύστημα του αείμνηστου
γλωσσολόγου Αναστάσιου Καραναστάση με κάποιες απλουστεύσεις και τροποποιήσεις
για τη διευκόλυνση της διδασκαλίας. Την επεξεργασία των προτάσεων και την
παράδοσή τους σε εύλογο χρονικό διάστημα ανέλαβε επιτροπή Ιταλών, κυρίως,
γλωσσολόγων και εκπροσώπων των ίδιων των ελληνοφώνων.

Ο καθηγητής Κωνσταντίνας Νίκας του Πανεπιστημίου της Νάπολι, η Ελληνίδα
πρόξενος Χρυσάνθη Παναγιωτοπούλου, ο καθηγητής Ερατοσθένης Καψωμένος αλλά και
το σύνολο των εισηγητών που ανέπτυξαν τα ιστορικά στοιχεία για τα γραπτά
κείμενα, την ετυμολογία, τη συσχέτιση της ορθογραφίας και της ιδεολογίας με
την πολιτιστική ταυτότητα, και έδωσαν κοινωνιολογικές πληροφορίες για τη χρήση
αλφαβήτου σε πολυγλωσσικές καταστάσεις, έκαναν σαφές ότι η απόφαση για το
αλφάβητο ανήκει στους ίδιους τους ελληνοφώνους.

Ελάχιστοι μιλούν την «γκρεκανική» διάλεκτο

Οι ελληνόφωνοι, ζώντας σε απομονωμένα και εγκαταλελειμμένα χωριά σε μια
από τις πιο φτωχές περιοχές της Ευρώπης, με τον υψηλότερο δείκτη ανεργίας,
33%, έχουν δημιουργήσει μια ιδιότυπη γλωσσική νησίδα, θαυμαστή για τους
ειδικούς – σ’ αυτήν επιβιώνουν αρχαιότατα δωρικά στοιχεία, ανάμεικτα με
στοιχεία από την καλαβρέζικη διάλεκτο και την ιταλική γλώσσα – και υποτιμημένη
από τον περίγυρο. Είναι ελάχιστες χιλιάδες αυτοί που μιλούν σήμερα και
καταλαβαίνουν την «γκρεκανική» διάλεκτο. Κι οι πιο πολλοί είναι ηλικιωμένοι.