Η άγνωστη όψη του «Νεκρού αδερφού»

«Η κεντρική ιδέα από “Το τραγούδι του νεκρού αδερφού” για τη συμφιλίωση και
την ειρήνη ισχύει και σήμερα και πάντα», λέει στα «ΝΕΑ» ο Μίκης Θεοδωράκης.

Αύριο και τη Δευτέρα, ο Μ. Θεοδωράκης θα διευθύνει στο Μέγαρο Μουσικής «Το
τραγούδι του νεκρού αδερφού», ενώ θα παρουσιαστούν στις δύο συναυλίες άλλα
τρία του έργα («Λιποτάκτες», «Λυρικώτατα», «Επιτάφιος»).

«Το “Τραγούδι του νεκρού αδελφού” – τονίζει ο Μίκης – είναι βασικά ένα μουσικό
ή πιο σωστά ένα μουσικό – θεατρικό έργο. Και όπως κάθε ζωντανό πνευματικό
έργο, στηρίζεται στα γεγονότα, στις εμπειρίες και τις ιδέες της εποχής όπου
γεννήθηκε. Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι γράφηκε όπως γράφουμε μια πολιτική
μπροσούρα με συνθήματα… άμεσης δράσης. Έτσι λ.χ. η κεντρική του ιδέα για τη
συμφιλίωση και την ειρήνη ισχύει πάντα, ισχύει και σήμερα όπως ήταν επίκαιρη
και στη “Λυσιστράτη” του Αριστοφάνη» -την οποία ο Μίκης θα ανεβάσει στην
Επίδαυρο, στις 14 και 15 Σεπτεμβρίου.

Ο συνθέτης σε ερώτηση για την πολιτική προοπτική που μπορεί να δώσει
αυτό το έργο, σήμερα 40 χρόνια μετά την πρώτη του κυκλοφορία, απαντά:

«Επειδή με ρωτάτε τι πολιτική προοπτική μπορεί να δώσει σήμερα, θα σας πω μόνο
αυτό: “Όποιος καλλιεργεί μέσα στον λαό μας (που είναι καμένος από την
εμφυλιοπολεμική φλόγα) διχαστικές απόψεις είτε είναι ανιστόρητος είτε άκαρδος
και αναίσθητος”. Να λοιπόν μια επίκαιρη διδαχή που βγαίνει από το έργο. Όμως,
όπως είπα και πρωτύτερα, το έργο έμεινε πια σαν ένα καθαρά μουσικό έργο, όπως
και τα υπόλοιπα της συναυλίας».

Ποια η σημασία των έργων του πρώτου μέρους της συναυλίας σας («Λιποτάκτες»,
«Λυρικώτατα», «Επιτάφιος») σήμερα;

«Η συναυλία αυτή μας πηγαίνει στις ρίζες της εποχής των λαϊκότροπων τραγουδιών
μου, των πρώτων κύκλων της έντεχνης – λαϊκής μουσικής. Το ξεκίνημα έγινε στα
1952 με τους “Λιποτάκτες” σε στίχους του Γιάννη Θεοδωράκη. Ήταν ο πρώτος μου
κύκλος τραγουδιών και το ‘φερε έτσι η μοίρα να συνθέσω τον τελευταίο μου
κύκλο, τα “Λυρικώτατα” επάνω στα τελευταία ποιήματα του αδελφού μου. Στα
1996… Ο “Επιτάφιος” ήταν ο άμεσος επόμενος κύκλος (1958) τον οποίο
ουσιαστικά ακολούθησαν τα τραγούδια του “Νεκρού αδελφού” (1960) αν και
παρουσιάστηκαν αργότερα (1962)».

Μετά τις παραστάσεις του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών ο Μίκης Θεοδωράκης δεν
σκοπεύει να παρουσιάσει το έργο του αυτό σε άλλες πόλεις. Και το εξηγεί:

«Δεν νομίζω ότι μπορεί να συμβεί κάτι τέτοιο. Αυτή η συναυλία στο
Μέγαρο, τουλάχιστον απ’ τη μεριά μου, γίνεται γιατί ήθελα να κλείσω τον κύκλο
των λαϊκών συναυλιών που ξεκίνησα το θέρος του 1961 με δύο συναυλίες: τη μία
στην Ελευσίνα και την άλλη στο Ηράκλειο… Ενδιαμέσως, δηλαδή από τότε έως
σήμερα διηύθυνα τη Μικρή Λαϊκή Ορχήστρα και τους τραγουδιστές μου εκατοντάδες
και ίσως χιλιάδες φορές στην Ελλάδα, την Κύπρο, τα Βαλκάνια, την Τουρκία, το
Ισραήλ, τον Λίβανο, τη Βόρεια, Κεντρική και Νότια Αφρική, τη Νότια Αμερική,
τον Καναδά και τις ΗΠΑ, τη Σοβιετική Ένωση, τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία, την
Ουγγαρία, Γιουγκοσλαβία, την Ευρώπη και την Αυστραλία. Μόνο σε τρεις χώρους
ελληνικούς δεν είχα μπορέσει να μπω: στην Επίδαυρο, στο Ηρώδειο και στο
Μέγαρο! Πέρυσι το καλοκαίρι διηύθυνα στους δύο πρώτους. Τώρα μου μένει το
Μέγαρο. Και τέλος!».

INFO

Τα έργα του Μίκη Θεοδωράκη «Το τραγούδι του νεκρού αδελφού», «Λυρικώτατα»,
«Λιποτάκτες» και «Επιτάφιος» παρουσιάζονται αύριο και τη Δευτέρα στις 9 μ.μ.
στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (Βασ. Σοφίας και Κόκκαλη 1, τηλ. 010.7282.333) από
τη Λαϊκή Ορχήστρα Μίκης Θεοδωράκης, που θα διευθύνει ο ίδιος ο συνθέτης.
Ερμηνεύουν οι Νένα Βενετσάνου, Δημήτρης Μπάσης και Γιάννης Μπέζος. Συμμετέχει
12μελές Φωνητικό Σύνολο υπό τη διεύθυνση της Μελίνας Παιονίδου.