Το ραπ της… πατρίδας

Οι Active Member, από τους βασικούς παράγοντες της «έκρηξης» του χιπ χοπ στη χώρα μας την τελευταία πενταετία, μένουν συνεπείς στον πολιτικό τους στίχο, ενώ οι επίσης «δικοί μας» Terror Χ Crew (κάτω) εσχάτως μεταλλάχθηκαν σε «αρχαιοπρεπείς» ράπερ με εθνικιστικές ανησυχίες

Κάποτε, ήθελαν να πολεμήσουν τη δύναμη. Σήμερα, καλά εδραιωμένοι πίσω από
δυνατές δισκογραφικές ετικέτες (label), φαίνονται να ανησυχούν ιδιαίτερα για
τις πατροπαράδοτες αξίες της κοινωνίας.

Πρώτοι και καλύτεροι οι Αμερικανοί ράπερ. Τι τους συνέβη, άραγε; Για πού το
έχει βάλει το πιο δυναμικό μουσικό ρεύμα των τελευταίων 20 χρόνων;

Όταν, στις αρχές του ’80, ο Chuck D (αρχηγός των μαχητικών ράπερ Public Enemy)
ονόμασε το χιπ χοπ «μαύρο CNN» – εννοώντας ότι είναι η εναλλακτική λύση στα
μέιν στριμ μέσα ενημέρωσης – σίγουρα δεν φανταζόταν ότι μία εικοσαετία μετά θα
υπήρχαν «συνάδελφοί» του, όπως ο Canibus, που θα διερρήγνυαν τα ιμάτιά τους,
προκειμένου να συμμετέχουν στην επίθεση στο Αφγανιστάν: «Πάρε με! Θέλω να
πολεμήσω για την πατρίδα… / Πάρε με! Είμαι πολύ αφοσιωμένος για να αποτύχω/
Η δικαιοσύνη πρέπει να επικρατήσει, / η δικαιοσύνη πρέπει να επικρατήσει».

Ο «υπερπατριώτης» Canibus, κάποτε «καυτό» όνομα της ραπ κοινότητας (το
πρώτο του άλμπουμ είχε βγει από τον γνωστό Wyclef Jean), φαίνεται ότι
μοιράζεται τα ίδια μεγαλόπνοα συναισθήματα με τους Wu Tang Clan, oι οποίοι
στον τελευταίο τους δίσκο «Iron Flag» προσέθεσαν τον στίχο «Αμερική όλοι μαζί
στεκόμαστε/ χωρισμένοι πέφτουμε». Ένας άλλος, ο Mystical, που πριν από μερικά
χρόνια πολέμησε στον πόλεμο του Κόλπου, εκφράζεται ανοιχτά κατά του Μπιν
Λάντεν στο «Bouncin Back», ενώ ο διάσημος παραγωγός Dr Dre αμφιταλαντευόταν με
τη σκέψη να βγάλει ένα τραγούδι με τίτλο «Σκοτώστε τον Μπιν Λάντεν».

Οι αντίθετες «φωνές» αυτή την εποχή είναι μάλλον πολύ ισχνές (αριθμητικά αλλά
και σε απήχηση) για να συζητηθούν. Στίχοι ακραία εμπρηστικοί, όπως αυτοί των
Public Enemy «Πολεμήστε την Δύναμη» («Fight the Power») ή των NWA’s Fuck the
Police, δεν βλέπουν εύκολα το φως της ημέρας. Η πιο αντιπροσωπευτική φωνή
«αντιφρονούντων» ράπερ αυτή την εποχή είναι οι Coup, οι οποίοι είχαν την…
τύχη να δουν το όνομά τους με μεγάλα γράμματα στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων
λόγω του προφητικού εξωφύλλου του τελευταίου τους δίσκου, που μόλις
κυκλοφόρησε, αναγκάστηκαν να τον αποσύρουν: έδειχνε τους «δίδυμους» να
καίγονται – πριν από την ώρα τους, βέβαια. Οι Coup, λοιπόν, ανακοίνωσαν ότι
όποιον δουν να είναι τυλιγμένος με την αμερικανική σημαία – την οποία
αποκάλεσαν «άγρια χρώματα συμμορίας» – δεν θα του επιτρέπουν να μπαίνει στις
συναυλίες τους.

Το χιπ χοπ αποπολιτικοποιήθηκε, λέει ο Craig Marks, εκδότης του μουσικού
περιοδικού «Blender». Και ο Suge Knight, ιδιοκτήτης της εταιρείας Death Row
Records, αποδεικνύεται… βασιλικότερος του βασιλέως, λέγοντας στην εφημερίδα
«Washington Post» ότι «αυτήν τη στιγμή δεν υπάρχουν γκέτο, μεσοαστοί ή
πλούσιοι. Υπάρχει μόνον η Αμερική».

Η Ελλάδα των ράπερ

Στα μέρη μας, η κουλτούρα του χιπ χοπ έχει μια σταθερή άνοδο τα τελευταία
πέντε χρόνια (εμφανίστηκε στις αρχές του ’90), έχοντας αυτήν τη στιγμή δεκάδες
εκπροσώπους σε διάφορα σημεία της Ελλάδος αλλά και δίσκους που έχουν ξεπεράσει
τις 10.000 πωλήσεις. Η ομάδα παραγωγής Free Style, που ίδρυσε η «ψυχή» των
Active Member, Μιχάλης Μυτακίδης (η Β.D. Foxmoor) αλλά και η μικρή «Low Bap
κοινότητα» που αναπτύχθηκε από τον ίδιο στο Πέραμα (στούντιο, δισκάδικο, καφέ)
δίνει βήμα σε πολλούς νέους ράπερ από την Αθήνα ή την επαρχία, παρέχοντας και
την ηθική στήριξη μιας μεγάλης παρέας που έχει τα δικά της στέκια, φεστιβάλ,
site στο Ίντερνετ (www. lowbap. com) και κεντρικό μότο ζωής «υποστηρίζουμε
αυτό που κάνουμε με τη ζωή μας και το αντίθετο».

Κατά τον Μιχάλη Μυτακίδη λοιπόν που, όπως λέει, παρακολούθησε το χιπ χοπ στην
Αμερική από τα πρώτα του βήματα «αλλά και στα μεγάλα του καραγκιοζιλίκια», όλα
αυτά που συμβαίνουν στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού δεν έχουν τη δύναμη να
επηρεάσουν κανέναν. «Εκεί πάρα πολλοί τ’ άρπαξαν χοντρά και γίναν
καραγκιοζάκια», λέει. «Αυτό δεν σημαίνει ότι εξαφανίστηκαν τα ακραία γκρουπ.
Απλά, δεν τους δίνουν σημασία τα μίντια». Όσο για το δικό τους low bap; «Και
βέβαια είναι πολιτικοποιημένο και πολλές φορές ακραίο. Τώρα δε, βρίσκεται στην
καλύτερή του φάση, γιατί το νερό μπήκε στο αυλάκι. Γενικά, το χιπ χοπ ανά τον
κόσμο γνωρίζει τρομερή άνθηση, από τη Σκανδιναβία μέχρι και την Ινδία».

Η αλήθεια είναι ότι αν εξαιρέσει κανείς τη μετάλλαξη των δικών μας Terror Χ
Crew σε «αρχαιοπρεπείς» ράπερ με εθνικιστικές ανησυχίες – «Προσπαθώ να μη χάσω
την εθνική μου ταυτότητα μέσα σ’ αυτό το πλήθος… Φορείς της νέας εποχής που
δουλεύαν στο ημίφως» («Έσσεται ήμαρ», Fm Records)- η εξέλιξη του ελληνικού χιπ
χοπ κρατάει σταθερά συγκεκριμένη πολιτική θέση. Όπως λέει ο Μιχάλης, «έχουμε
σχέσεις με αριστερές οργανώσεις, με τους ανθρώπους που πήγαν στη Γένοβα ή στις
Βρυξέλλες, παίξαμε σε πολλά αντιρατσιστικά φεστιβάλ, χωρίς όμως να ενταχθούμε
σε κόμματα». Στο τελευταίο τους άλμπουμ, πάντως, που έχει τον προφητικό τίτλο
«Στον καιρό του αλλόκοτου φόβου» υπάρχει και το… εμπρηστικό «Βλακόστρωτο»
(«Μάνο – αναφορά στον Μάνο Χατζιδάκι – σ’ αυτόν τον τόπο τον
βλακόστρωτο, έχουμε βλάκα πρωθυπουργό κι έναν πιο βλάκα Πολιτισμού
υπουργό» κ.λπ.) παρ’ όλο που σε γενικές γραμμές ο στίχος του Β.D. Foxmoor
έχει μια μάλλον λυρική τάση τα τελευταία χρόνια.

«Ο πολιτικός στίχος δεν λείπει. Η κριτική, ο σαρκασμός, ο αυτοσαρκασμός.
Άλλωστε, αυτά που πιστεύουμε, αυτά λέμε στους στίχους μας».

Προσοχή στους στίχους

Στη συνδιάσκεψη κορυφής που έγινε πρόσφατα στο Μπέβερλι Χιλς – είναι η δεύτερη
μεγάλη σύναξη των δραστήριων (αν και μεταλλαγμένων) μελών τής χιπ χοπ
κοινότητας, Suge Knight, Dr Dre, Steve Harvey, Benjamin Muhammad κ.ά. – τα
θέματα που ετέθησαν επί τάπητος δείχνουν τη στροφή των ράπερ σε τομείς
ευρύτερου κοινωνικού ενδιαφέροντος, όπως και την επιθυμία τους να παρέμβουν
οργανωμένα ως «χρήσιμοι και ενεργοί Αμερικανοί πολίτες με ιδανικά».

Χαρακτηριστική ήταν η παρέμβαση του θρησκευτικού ηγέτη του Έθνους του Ισλάμ,
Louis Farrakham, που απευθυνόμενος στους ράπερ, τους παρακάλεσε να προσέξουν
τους στίχους τους, «γιατί υπάρχουν πολλά νέα παιδιά που ενώ δεν θα διάβαζαν
ένα βιβλίο, ξέρουν τους στίχους των τραγουδιών απ’ έξω». Νωρίτερα, στα μέσα
Ιανουαρίου, στη «Νεανική Διάσκεψη Κορυφής του χιπ χοπ» που έγινε στο York
College του Κουίνς, εκτός του ότι τίμησαν τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ την ημέρα
της εθνικής επετείου, ξεκίνησαν μια καμπάνια κατά των ναρκωτικών με τίτλο
«Game Over» (Το Παιχνίδι Τελείωσε), όπου γνωστοί ράπερ θα μιλούν σε σχολεία
για την μάστιγα των ναρκωτικών αλλά και για άλλα θέματα, όπως λόγου χάριν για
τη σημασία της ακαδημαϊκής μόρφωσης.