|
|
Αν γυρίσουμε μόλις 120 χρόνια πίσω στο παρελθόν και κοιτάξουμε την Ελλάδα μας,
θα δούμε τα σύνορα να φτάνουν μέχρι τη Λαμία και την Πελοπόννησο να αποτελεί
την “καρδιά” της χώρας. Μονάχα που δρόμοι δεν υπήρχαν και για τούτο ο τότε
πρωθυπουργός Χαρίλαος Τρικούπης αποφάσισε να κατασκευάσει το πρώτο
σιδηροδρομικό δίκτυο. Το μεγαλεπήβολο σχέδιο περιελάμβανε και τη σύνδεση της
ορεινής ζώνης του Χελμού, αφού έβαλε το “χεράκι” του και ο τοπικός πολιτευτής
Ασημάκης Φωτήλας. Έτσι, στις 10 Μαρτίου του 1889, υπογράφηκε η σύμβαση που
παραχωρούσε στους τότε Σιδηροδρόμους Πειραιώς – Αθηνών – Πελοποννήσου (ΣΠΑΠ)
την κατασκευή και εκμετάλλευση για 99 χρόνια της γραμμής Διακοφτού –
Καλαβρύτων, μέσα από το φαράγγι του Βουραϊκού. Η γραμμή θα είχε μήκος 23
χιλιόμετρα και πλάτος 75 εκατοστά (δεν είναι η στενότερη της Ελλάδας, αφού το
τρενάκι του Πηλίου έχει 60). Θα ήταν όμως λίγο διαφορετική, αφού σε μήκος 4
χιλιομέτρων θα διέθετε και μια τρίτη γραμμή με “δόντια”, για να μπορεί το
τρένο να κινηθεί στις μεγάλες κλίσεις του φαραγγιού. Τον οδοντωτό σιδηρόδρομο
ανέλαβε να κατασκευάσει η εταιρεία του Γάλλου εργολάβου Ατόν, με τη συνδρομή
Ιταλών τεχνιτών που είχαν μεγάλη εμπειρία από ανάλογα έργα στις Άλπεις. Το
έργο όχι μονάχα καθυστέρησε να ολοκληρωθεί, αλλά “έφαγε” 3,5 εκατομμύρια
δραχμές, πόσο τεράστιο για την εποχή εκείνη. Τα εγκαίνια πάντως έγιναν στις 10
Μαρτίου του 1896 παρουσία του τότε βασιλιά και η πρώτη μηχανή ήταν φυσικά
ατμοκίνητη, ενώ σε κάθε στάση του τρένου είχαν φτιαχτεί υδατόπυργοι που
γέμιζαν τα καζάνια των μηχανών με νερό.
Σήμερα η πρώτη ατμοκίνητη μηχανή που χρησιμοποιήθηκε κοσμεί τον σταθμό του
Διακοφτού, αλλά το μεγαλύτερο μέρος από τα υλικά με τα οποία φτιάχτηκε το
μεγαλειώδες για εκείνη την εποχή έργο (τα κτίρια, οι γραμμές με τα κλειδιά
τους, οι σήραγγες, οι υδατόπυργοι) διατηρούνται σε καλή και λειτουργική
κατάσταση. Μέχρι το 1926 που ολοκληρώθηκε η σύνδεση Πάτρας – Καλαβρύτων μέσω
Χαλανδρίτσας, ο οδοντωτός σιδηρόδρομος εξυπηρετούσε μοναδικά την ορεινή
περιοχή, αλλά μερικά χρόνια αργότερα οι Γερμανοί κατακτητές εκτρόχιασαν την
παλιά μηχανή και κατέστρεψαν τις γραμμές. Μετά το πέρας του πολέμου η γραμμή
αποκαταστάθηκε στην αρχική της μορφή και ήρθαν νέα βαγόνια με πετρελαιοκίνητη
μηχανή.
Παρά το γεγονός ότι το πέρασμα της χαράδρας του Βουραϊκού ποταμού με τον
οδοντωτό σιδηρόδρομο αποτελεί μια κλασική διαδρομή που χιλιάδες Έλληνες έχουν
πραγματοποιήσει μέχρι σήμερα, εξακολουθεί να είναι γοητευτική. Μπορεί όμως να
αποκτήσει πολύ μεγαλύτερη αξία αν συνδυαστεί με περπάτημα μερικών ωρών,
έχοντας καλή συντροφιά και όρεξη για επαφή με το φυσικό περιβάλλον. Το
περπάτημα είναι τόσο εύκολο και ασφαλές, που η συγκεκριμένη δραστηριότητα
μπορεί να χαρακτηριστεί “οικογενειακή”. Πρώτα λοιπόν παίρνετε τον οδοντωτό από
το Διακοφτό και φτάνετε στα Καλάβρυτα ή την Κάτω Ζαχλωρού και έπειτα
επιστρέφετε με τα πόδια (ή αντίστροφα). Με αυτόν τον τρόπο θα δοκιμάστε δύο
εξίσου συναρπαστικές εμπειρίες μέσα στο ίδιο φαράγγι και να είστε σίγουροι πως
δεν θα δείτε τα ίδια πράγματα! Με το περπάτημα οι σταθμοί στα Τρίκλια και τα
Νιάματα θα αποκτήσουν μεγαλύτερη αξία, οι υδατόπυργοι θα σας φέρουν κοντά στην
εποχή του ατμού, τα τούνελ θα σας φοβίσουν λιγάκι, στις Πόρτες θα τα
χρειαστείτε (!) και ο Βουραϊκός ποταμός θα είναι ανεκτίμητη συντροφιά, όλες
τις ώρες.
ΣΤΟΝ ΟΔΟΝΤΩΤΟ
|
|
Το τρενάκι του οδοντωτού, τόσο λόγω ηλικίας, όσο λόγω ιδιομορφίας και φυσικά
διαδρομής που ακολουθεί, σε συναρπάζει με την πρώτη ματιά. Παίρνεις την
αριθμημένη σου θέση από το σύγχρονο εκδοτήριο εισιτηρίων και στριμώχνεσαι στο
κάθισμα που θυμίζει άλλες εποχές. Κοιτάς τη θέση του μηχανοδηγού με τα
χειριστήρια και δεν πιστεύεις στα μάτια σου. Μάταια ψάχνεις για τη μηχανή…
αυτή βρίσκεται ανάμεσα στα δύο βαγόνια. Το ταξίδι από το Διακοφτό μέχρι τα
Καλάβρυτα διαρκεί τουλάχιστον 1 ώρα και η ταχύτητα που αναπτύσσει το τρένο
αγγίζει τα 30 με 40 χιλιόμετρα την ώρα. Στις ανηφόρες όμως μπαίνουν τα
“δόντια” και η ταχύτητα μειώνεται στα 6-10 χιλιόμετρα. Αν θελήσεις να δεις τα
“δόντια” από κοντά, θα διαπιστώσεις πως είναι κατανεμημένα σε δύο παράλληλες
σειρές με υστέρηση, έτσι ώστε να μεταδίδεται η κίνηση ομαλά, δίχως
“κομπιάσματα”. Από τον σταθμό στα Νιάματα έως εκείνον του Μεγάλου Σπηλαίου
(Κάτω Ζαχλωρού) τα “δόντια” επεμβαίνουν τρεις φορές, ενώ σε ολόκληρη τη
διαδρομή το τρένο περνάει από 13 τούνελ συνολικά.
ΟΙ ΠΟΡΤΕΣ
|
|
Είναι κατά γενικότερη ομολογία το πιο εντυπωσιακό σημείο της διαδρομής του
τρένου, αλλά και της αντίστοιχης περιπατητικής. Εδώ αλλάζουμε όχθη, αρκετά
μέτρα πιο ψηλά από το ποτάμι και ακριβώς στο στενότερο σημείο του φαραγγιού
του Βουραϊκού, ο οποίος βρυχάται κυριολεκτικά κάτω από τα πόδια μας. Ο
οδοντωτός δεν περνάει μονάχα τη γέφυρα, αλλά χώνεται και μέσα σε ένα στενό
τούνελ πολύ αργά, ίσως για λόγους ασφαλείας (αν και στο συγκεκριμένο σημείο
δεν υπάρχει η τρίτη γραμμή με τα δόντια), ίσως για ν’ απολαύσουν όλοι οι
επιβάτες το εξαιρετικό θέαμα των βράχων που απέχουν το πολύ δέκα μέτρα μεταξύ
τους. Στο ίδιο σημείο, σκουριασμένη και διαλυμένη, κρέμεται στο “χάος” και η
παλιά εγκαταλελειμμένη σιδερένια γέφυρα, από την οποία πολλοί περιπατητές
περνούν, μετά φόβου φυσικά… γιατί ποτέ δεν ξέρεις! Το σημείο αυτό ονομάζεται
Πόρτες, διότι την εποχή που αυτή ήταν και η μοναδική “επίσημη” οδός προς τα
Καλάβρυτα είχε (και ακόμα τις έχει) μεγάλες σιδερένιες πόρτες στην
είσοδο/έξοδο του τούνελ, που έκλειναν.
Ο ΒΟΥΡΑΪΚΟΣ
|
|
Η εξαίρετη συντροφιά κατά μήκος της διαδρομής του οδοντωτού ακούει στο όνομα
Βουραϊκός ποταμός. Άλλοτε ήρεμο και άλλοτε φουριόζο και φασαριόζο, το μεγάλο
καλαβρυτινό ποτάμι (που στο επάνω του κομμάτι ονομαζόταν Ερασίνος), διατρέχει
την ομώνυμη χαράδρα και προσφέρει απίθανα “οπτικοακουστικά εφέ”, όλες τις
εποχές του χρόνου. Τον Βουραϊκό αναφέρει ακόμα και ο περιηγητής Παυσανίας,
καταγράφοντας τη σύντομη ιστορία της αρχαίας Βούρας, από την οποία πήρε και το
όνομά του. Η Βούρα καταστράφηκε ολοσχερώς στον μεγάλο σεισμό του 373 π.Χ. και
ξαναχτίστηκε από την αρχή. Η θέση της, σύμφωνα με τους μελετητές, εντοπίζεται
βορειοανατολικά του Άνω Διακοφτού, κοντά στον οικισμό Κάστρο. Εκτός όμως από
το ποτάμι, υπάρχει και ο Βουραϊκός Ηρακλής, που είχαν αναπαραστήσει οι
κάτοικοι της Βούρας σε νόμισμά τους και τον οποίο λάτρευαν σε μια σπηλιά όπου
είχαν τοποθετήσει και το μεγάλο του άγαλμα. Ο ποταμός πάντως πηγάζει από τα
βουνά των Καλαβρύτων και έχει μήκος 40 χιλιόμετρα περίπου, εκβάλλοντας στον
όρμο του Πλατάνου.
ΖΑΧΛΩΡΟΥ – ΜΕΓΑ ΣΠΗΛΑΙΟ
|
|
Ο κεντρικός σταθμός στο μέσον της διαδρομής του σιδηροδρόμου, αλλά και της
αντίστοιχης περιπατητικής, είναι ο οικισμός της Κάτω Ζαχλωρούς. Τα δύο δίδυμα
χωριά (Άνω και Κάτω Ζαχλωρού), χτισμένα στα 780 και 620 μέτρα ύψος αντίστοιχα,
χαίρονται μοναδικά τη χαράδρα του Βουραϊκού, προσφέροντας τη δροσιά τους των
πλατάνων, αλλά και τα άφθονα νερά. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο οδοντωτός
περνάει σύρριζα από τα τραπεζάκια των καφενείων και κάτω από τα μπαλκόνια ενός
ξενοδοχείου. Από εδώ έως τα Καλάβρυτα, που απέχουν μόλις 10 χιλιόμετρα, η
διαδρομή του οδοντωτού είναι πολύ ομαλή και εύκολη, αφού βγαίνει από τις
στενές ανηφόρες της χαράδρας στο πλάτωμα του μικρού οροπεδίου που
σχηματίζεται. Ο Σταθμός της Κάτω Ζαχλωρούς ονομάζεται Μέγα Σπήλαιο, γιατί το
ονομαστό μοναστήρι απέχει μόλις 1 ώρα με τα πόδια. Η ανάβαση ακολουθεί ένα από
τα καλύτερα διατηρημένα μονοπάτια του Χελμού αυτό που παραδοσιακά
χρησιμοποιούσαν οι προσκυνητές του μοναστηριού και είναι ιδιαίτερα
ευχάριστη, χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες όσον αφορά στον προσανατολισμό. Τώρα,
όσον αφορά το Μέγα Σπήλαιο, αξίζει να αναφέρουμε ότι ακολουθεί τα πανάρχαια
λατρευτικά έθιμα, αφού τα σπήλαια είχαν εξαίρετη θέση στη θρησκευτική ζωή των
κατοίκων της περιοχής!
ΔΙΑΔΡΟΜΗ
|
|
Κατ’ αρχήν το Διακοφτό απέχει 55 χιλιόμετρα από την Πάτρα και 160 από την
Αθήνα, ενώ η πρόσβαση σε αυτό είναι πανεύκολη. Η περιπατητική διαδρομή είναι
συνολικά 23 χιλιόμετρα, τα οποία καλύπτονται σε 6 ώρες περίπου. Μη σας
φαίνεται αδιανόητο το εγχείρημα, γιατί δεν χρειάζεται να περπατήσετε τόσο! Το
ομορφότερο και σημαντικότερο κομμάτι της διαδρομής περιορίζεται από την Κάτω
Ζαχλωρού μέχρι το Διακοφτό. Αυτά τα 13 χιλιόμετρα καλύπτονται σε 3 ώρες
περίπου και φυσικά θα προτιμήσετε να κατηφορίσετε στο φαράγγι από το να
ακολουθήσετε την ανηφόρα. Το περπάτημα είναι πολύ εύκολο και ιδιαίτερα
ευχάριστο όταν υπάρχει καλή παρέα. Ένας από τους τρόπους πραγματοποίησης της
διαδρομής είναι να αφήσετε το αυτοκίνητό σας στο Διακοφτό, να πάρετε τον
οδοντωτό μέχρι τον σταθμό τους Μεγάλου Σπηλαίου και στη συνέχεια να
κατηφορίσετε με τα πόδια πίσω στο Διακοφτό. Εάν σκοπεύετε να μείνετε στα
Καλάβρυτα, τότε απλά κάντε το αντίστροφο (με τον οδοντωτό μέχρι το Μέγα
Σπήλαιο, από εκεί με τα πόδια μέχρι το Διακοφτό και κατόπιν επιστροφή με τον
οδοντωτό στα Καλάβρυτα). Αποκλείεται να αντιμετωπίσετε πρόβλημα, γιατί θα
ακολουθείτε τις γραμμές του τρένου, ενώ εάν φοβάστε στα τούνελ (μήπως έρχεται
το τρένο) να ξέρετε ότι συνήθως οι μηχανοδηγοί σφυρίζουν πριν περάσουν. Κάθε
ημέρα ο οδοντωτός κάνει περίπου 4 δρομολόγια από και προς το Διακοφτό και καλό
θα είναι να γνωρίζετε τα δρομολόγιά του. Τηλεφωνήστε στα 0691- 43206
(Διακοφτό) και 0692-22245 (Καλάβρυτα). Εάν πρόκειται για Σαββατοκύριακο,
φροντίστε να προμηθευθείτε εισιτήρια εγκαίρως γιατί το τρενάκι είναι μικρό.
ΔΙΑΜΟΝΗ
|
|
Τόσο στο Διακοφτό όσο και στα Καλάβρυτα υπάρχουν πολλά ξενοδοχεία που θα
μπορούσαν να σας φιλοξενήσουν. Κατά μήκος της διαδρομής μπορείτε να μείνετε
στην Κάτω Ζαχλωρού όπου υπάρχει το ξενοδοχείο “Ρομάντζο” δίπλα στις γραμμές
του τρένου (τηλ.: 0692-22758). Τα παρακάτω αναφέρονται ενδεικτικά:
“Κρις-Πολ” (Διακοφτό) 0691-41855
“Πανόραμα” (Διακοφτό) 0691-41614
“Φιλοξενία” (Καλάβρυτα) 0692-22422
“Στούντιο Θέτις” 0692-22605 .
ΦΑΓΗΤΟ
|
|
Κατά μήκος της περιπατητικής διαδρομής που θα ακολουθήσετε δεν θα βρείτε
ταβέρνες, ενώ πηγές νερού θα συναντήσετε στον σταθμό των Τρικλιών. Είναι
ευκαιρία να φάτε στη Ζαχλωρού, αρκεί όμως να μην έχετε να περπατήσετε στη
συνέχεια για 3 ώρες. Πάντως η ταβέρνα δίπλα στις γραμμές του τρένου (Κάτω
Ζαχλωρού) συστήνεται ανεπιφύλακτα, αλλά και οι υπόλοιπες στο χωριό. Στο
Διακοφτό και στα Καλάβρυτα έχετε περισσότερες επιλογές για φαγητό και φυσικά
οι περισσότεροι προτιμούν τα ντόπια κρεατικά στις ψησταριές.
ΧΡΗΣΙΜΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ
|
|
Αστυνομία Διακοφτού 0691-41203
Δήμος Διακοφτού 0691-43350
Αγροτικό Ιατρείο Διακοφτού 0691-41260
Αστυνομία Καλαβρύτων 0692-23333
Νοσοκομείο Καλαβρύτων 0692-22366
ΟΣΕ Καλαβρύτων 0692-22245
