ΜΑΤΙΕΣ Δύο άντρες

Για δύο άντρες, που «κάνανε τα κορμιά τους κοντάρια, για να υψωθεί πάνω τους η
σημαία της λευτεριάς και της δημοκρατίας», θέλω να μιλήσω σήμερα. Γιατί σ’
αυτόν τον τόπο, όσο πάμε, όλο και περισσότερο ξεχνάμε. Και ονόματα και σύμβολα
και αγώνες και θυσίες. Κινδυνεύοντας να καταντήσουμε, με τον καιρό, «πρόσωπα
δίχως μνήμη και συνέχεια…».

Αρχή από τον «Νικηφόρο». Τον καπετάνιο Δημήτρη Δημητρίου. Που πέθανε πέρυσι
τον Φεβρουάριο. Αλλά ζει στις καρδιές του λαού της Ρούμελης ­ τουλάχιστον.
Γιατί ήταν παλικάρι. Από τα πρώτα, τα πιο γενναία, του Άρη. Κι ακόμα, όπως
έγραψε η ανιψιά του Μάρθα, «γιατί ήταν πολεμιστής της ζωής, χορευτής εξαίσιος,
άνθρωπος αιώνια ερωτευμένος με τα πιστεύω του, με το χωριό του, με τα πρώτα
κυκλάμινα του φθινοπώρου και με τα μοβ κρινάκια του καλοκαιριού».

Χθες, στον Άγιο Νικόλα, στον Επτάλοφο του Παρνασσού, τελέσθηκε το ετήσιο
μνημόσυνό του. Πολλά θυμήθηκαν, από τη ζωή του και τη δράση του, φίλοι,
συγγενείς, συγχωριανοί και συναγωνιστές. Ένα απ’ όλα: Τη νύχτα 5 προς 6
Μαρτίου του ’43, επικεφαλής 25μελούς ομάδας ανταρτών, στην οποία συμμετείχε
και ο αδελφός του Γιάννης (Σόλωνας), μπήκε στην ιταλοκρατούμενη από 4.000
άνδρες Λιβαδειά, κατέλαβε τις φυλακές και απελευθέρωσε τους 80 κρατούμενους!
Ανάμεσα στους κρατούμενους ήταν και ο πατέρας του Νικόλαος Δημητρίου. Που
έγινε, από την ίδια νύχτα, αντάρτης του ΕΛΑΣ και υπηρέτησε υπό τις διαταγές
του γιου του.

Ο Νικηφόρος ήταν ο πρώτος μόνιμος αξιωματικός που βγήκε στο βουνό. Πολέμησε
τους Γερμανούς, ως ανθυπίλαρχος του ελληνικού στρατού, στη Δοϊράνη. Το 1942,
έγινε αρχηγός της 1ης-8ης ομάδας Παρνασσού του ΕΛΑΣ. Το ’43 ανέλαβε τη
στρατιωτική διοίκηση των αρχηγείων του ΕΛΑΣ Παρνασσίδας, Δωρίδας και Λοκρίδας.
Και το ’44, τέθηκε επικεφαλής του 2ου Συντάγματος της 2ης Μεραρχίας του ΕΛΑΣ.
Πήρε μέρος σε 30 μάχες κατά των στρατευμάτων κατοχής και στην ανατίναξη της
γέφυρας του Γοργοπόταμου (διοικητής εφεδρείας). Φυσικά, όπως συνέβη με όλους
τους αγωνιστές της εθνικής αντίστασης, μετά την απελευθέρωση, καταδικάσθηκε σε
θάνατο, έμεινε στη φυλακή 7 χρόνια και αποφυλακίσθηκε με χάρη.

Δεύτερος άντρας, ο Μανόλης Γλέζος. Ο άνθρωπος-σύμβολο της εθνικής αντίστασης,
που τον τραγούδησε ένας Ρίτσος, η εικόνα του τυπώθηκε σε εκατομμύρια
γραμματόσημα και τ’ όνομά του στόλισε πλατείες και δρόμους ευρωπαϊκών πόλεων,
γίνεται την Πέμπτη επίτιμος διδάκτορας του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών, στο
Αριστοτέλειο! Μεγάλη τιμή για τον φλογερό, τον αδάμαστο Απεραθίτη. Αλλά και
για το Πανεπιστήμιο. Που οι πρωτοβουλίες του, τώρα, με πρύτανη τον Μιχ.
Παπαδόπουλο, εντυπωσιάζουν.

Δεν αναγορεύεται τυχαία σε επίτιμο διδάκτορα ο Γλέζος. Όπως έχω σημειώσει κι
άλλες φορές, ο Γλέζος είναι ήδη επίτιμος διδάκτορας του Τμήματος Γεωλογίας του
Πανεπιστημίου Πατρών, επίτιμο μέλος της Ελληνικής Γεωλογικής Εταιρείας,
επίτιμο μέλος της Ελληνικής Διαχείρισης Υπατικών Πόρων κ.ά. Θέλω να του σφίξω
το χέρι, με μερικούς στίχους του: «Πεθαίνουν τ’ ακατοίκητα σπίτια/ Τα σπίτια
των ανθρώπων πεθαίνουν/ Η σκεπή τους σκεπάζει τις κραυγές μας/ Σπασμένες οι
κόχες/ οι αρμοί/ τα στηθαία/ Χωρίς ανώφλια οι παραστάτες/ Μόλις που
διαγράφονται οι θύρες/ Οι θύρες, που άλλοτες έσφυζαν στενάχωρες/ ως διάβαινε
και ξεχειλούσε/ η ζωή των ανθρώπων».