Σκάκι

Ο Γκάρι Κασπάροφ το 1985, σε ηλικία 22 ετών, κέρδισε τον Κάρποφ και έγινε
παγκόσμιος πρωταθλητής. Έκτοτε, δεκαπέντε χρόνια τώρα, όλοι αναγνωρίζουν ότι
είναι ο καλύτερος. Έστω και αν δεν μετέχει, εδώ και καιρό, στα επίσημα
Παγκόσμια Πρωταθλήματα της διεθνούς ομοσπονδίας. Είναι πάντα νούμερο 1 στη
διεθνή λίστα αξιολόγησης, συνήθως δε με τεράστια διαφορά από τον δεύτερο,
κρατώντας για τον εαυτό του το προνόμιο να είναι ο μόνος σκακιστής που
ξεπέρασε το ΕΛΟ 2.800. Στα τουρνουά σπάνια δεν βγαίνει νικητής και όποτε
χρειάστηκε να δώσει ματς με έναν σπουδαίο παίκτη διακυβεύοντας τον θρόνο του,
νίκησε και πάλι.

Τα πρωταθλήματα της FIDE είναι πια τουρνουά που δεν αναδεικνύουν τον καλύτερο,
αφού οι διαδοχικές προκρίσεις κρίνονται σε δύο παρτίδες και καμιά φορά σε
παρτίδες πολύ μειωμένου χρόνου σκέψης. Απόδειξη ότι ο νέος παγκόσμιος
πρωταθλητής, Αλεξάντερ Χάλιφμαν, δεν έχει καταφέρει ακόμη να μπει στους 20
καλύτερους της διεθνούς λίστας αξιολόγησης (ΕΛΟ). Αλλά και ο Κασπάροφ, οσάκις
προσπάθησε να οργανωθεί πολιτικά προχωρώντας σε δικές του διοργανώσεις, δεν
ευτύχησε. Στις 8 Οκτωβρίου ξεκινάει, πάντως, το μεγάλο ματς ανάμεσα στους
Κασπάροφ και Κράμνικ. Ο Κασπάροφ ξέρει ότι αν δεν αντιμετωπίζει κατά καιρούς
τους ισχυρότερους παίκτες του κόσμου ύστερα από αυτόν, δεν θα έχει και την
τυπική νομιμοποίηση να θεωρείται παγκόσμιος πρωταθλητής. Εδώ και αρκετά χρόνια
στο νούμερο 2 των διεθνών ΕΛΟ εναλλάσσονται ο Ινδός Ανάντ και ο Ρώσος Κράμνικ.
Ο Ανάντ αυτή τη φορά δεν δέχτηκε να παίξει. Τόσο το χειρότερο γι’ αυτόν τόσο
το καλύτερο για το σκακιστικό κοινό, αφού ο Κασπάροφ τον έχει κατ’ επανάληψη
κερδίσει, κάποτε και συντρίψει. Με τον Κράμνικ, που υπήρξε μαθητής του, δεν
έχει ακόμη παίξει ένα ματς πολλών παρτίδων κανονικού χρόνου σκέψης. Και πολλοί
θεωρούν ότι απέναντι στον Κασπάροφ ο νεαρός Ρώσος είναι πολύ καταλληλότερος
αντίπαλος από τον Ανάντ.

Πριν από λίγες ημέρες ο Γκάρι Κασπάροφ έδωσε συνέντευξη στη γαλλική εφημερίδα
«Λιμπερασιόν». Εμφάνισε ένα πρόσωπο περισσότερο ανθρώπινο από τη συνηθισμένη
σκληρή του εικόνα. Όχι όμως λιγότερο φιλόδοξο: «Είμαι πάντοτε το ίδιο
ευτυχισμένος μπροστά στη σκακιέρα. Ήρθαν οι υπολογιστές, η προετοιμασία
εξελίχθηκε, αλλά η ευχαρίστηση μένει αμείωτη. Πάνω απ’ όλα, λατρεύω πάντα τη
νίκη και απεχθάνομαι στον ίδιο πάντα βαθμό την ήττα. Η συγκίνηση και η
αυτοσυγκέντρωση είναι πάντα εδώ». Η μνήμη; «Ναι, και η μνήμη είναι πάντα εδώ».
Η μοναξιά της πρωτιάς είναι σκληρή, λέει ο Κασπάροφ. Αλλά δεν σκοπεύει να βγει
στη σύνταξη. «Όσο θα μου αρέσει να παίζω, να αναλύω θέσεις, θα παραμένω. Θα
επινοώ νέες σταυροφορίες. Αυτή που έρχεται, άλλωστε, είναι και η πιο δύσκολη.
Να κερδίζεις παίκτες κατά 15 χρόνια νεώτερους. Σε κανένα επαγγελματικό άθλημα
δεν έχει ξαναγίνει. Κανείς παγκόσμιος πρωταθλητής δεν μπόρεσε να νικήσει τη
γενιά που τον διαδέχεται. Ο Κράμνικ ήταν 10 χρόνων όταν πήρα το Παγκόσμιο
Πρωτάθλημα. Αν κερδίσω και αυτό το ματς, η ιστορία έχει λήξει».

Φυσικά, θα συνεχίσει να παίζει. Νιώθει ότι έχει ακόμη 4-5 χρόνια μπροστά του.
Και επιθυμεί να μείνει πρώτος, για να προλάβει ο 3χρονος γιος του να
συνειδητοποιήσει ότι έχει μπαμπά παγκόσμιο πρωταθλητή. Να λοιπόν το κίνητρο.
Και όταν ο Κασπάροφ έχει κίνητρο να είναι πρώτος, δύσκολο να μην το πετύχει.
Ωστόσο, γνωρίζει ότι όλα τα ωραία πράγματα έχουν ένα τέλος. «Μπορεί να κερδίσω
τον Κράμνικ», λέει ο Γκάρι, «δεν μπορώ όμως να κερδίσω τον χρόνο που περνάει».

Ο Κασπάροφ θέλει να αφήσει τη δική του κληρονομιά στους επόμενους. Να λένε:
«Διαρκούσης της βασιλείας του Κασπάροφ, το σκάκι έγινε, από άθλημα ελεγχόμενο
από τη Σοβιετική Ένωση, ένα σπορ ανεξάρτητο, αυτόνομο, πλούσιο».

Ο Κασπάροφ έχει τις έμμονες ιδέες του σε σχέση με τη Σοβιετική Ένωση. Θεωρεί
ότι και η σημερινή κρίση της FIDE, «η μεγαλύτερη όλων των εποχών», οφείλεται
στον άλλοτε εναγκαλισμό της με τη διαλυμένη κομμουνιστική δύναμη. «Τώρα η FIDE
ιδιωτικοποιείται, υπό τον έλεγχο ενός μόνο ανθρώπου, του Ιλουμτζίνοφ, και των
κλώνων του».

Ο Γκάρι Κασπάροφ θεωρεί ότι το 1998 ήταν μία κρίσιμη χρονιά γι’ αυτόν. «Ήταν
μία περίοδος λύτρωσης. Έκανα έναν απολογισμό της ζωής μου και συνειδητοποίησα
τα λάθη μου. Οι σκακιστές δεν παραδέχονται ποτέ ότι κάνουν λάθη. Ένας
παγκόσμιος πρωταθλητής πρέπει να το κάνει, αλλιώς δεν προχωρά μπροστά.
Ξανασκέφτηκα όλη τη στρατηγική του παιχνιδιού. Αναδιοργανώθηκα στη ζωή, όπως
και στο παιχνίδι. Δεν τράβηξα γραμμή, δεν διέγραψα τα λάθη μου, ακριβώς για να
μην τα επαναλάβω. Αγωνιστικά, είναι η μόνη εποχή που δεν ήμουν μακράν πρώτος,
αλλά πρώτος μεταξύ ίσων. Από το 1999 επανήλθα στη μοναξιά μου».

Η ιδιωτική ζωή έχει πάντοτε αντίκτυπο στο αγωνιστικό πρόσωπο του αθλητή, ακόμη
κι αν πρόκειται για έναν Κασπάροφ: «Το σκάκι είναι παιχνίδι περίπλοκο, αλλά
λιγότερο από την ίδια την ύπαρξη. Η ιδιωτική ζωή επηρεάζει, όσο δυνατός και αν
είναι ο χαρακτήρας. Είναι πολύ εύκολο να κάνεις λάθη, μια κακή κίνηση. Πιο
δύσκολο είναι να ξέρεις γιατί και, προπαντός, πώς θα διορθώσεις τη ζημιά».

Αυτή την εποχή η γαλλική τηλεόραση ετοίμασε ντοκιμαντέρ αφιερωμένο στον Γκάρι.
Θα προβληθεί στις 7 Οκτωβρίου, μία ημέρα πριν από την έναρξη του ματς με τον
Κράμνικ, από το κανάλι France 3. Όμως ο Γκάρι σκοπεύει κάποτε να γράψει ο
ίδιος την ιστορία του. Το μυθιστόρημα του Κασπάροφ. Αλλά όχι ακόμη. Διότι
«είμαι ακόμη μέρος της διαδικασίας. Η ατζέντα της ζωής μου, που ξεκίνησε πριν
από μερικά χρόνια, δεν έφτασε ακόμη στο τέρμα της».