ΜΑΤΙΕΣ Τραγούδια

Στις αρχές της δεκαετίας του ’60, Αλέκος Σακελλάριος και Χρ. Γιαννακόπουλος
έγραψαν το θεατρικό έργο «Αλίμονο στους νέους». Το έργο αυτό, ύστερα από δύο
χρόνια έγινε ταινία, με σκηνοθεσία Σακελλάριου και πρωταγωνιστές τον Δ. Χορν
και τη Μ. Κοντού. Ο Σακελλάριος, τότε, ζήτησε από τον Χατζιδάκι να του
μελοποιήσει δύο τραγούδια, για να τα βάλει στο φιλμ. Ο Χατζιδάκις συμφώνησε.
Και έγραψε τη μουσική των τραγουδιών «Πες μου μια λέξη» και το «Γινάτι σου»
που ακούγονται στο φιλμ.

Εφέτος, ο θεατρικός επιχειρηματίας Β. Λιβαδάς πήρε το παλιό θεατρικό έργο των
Σακελλάριου-Γιαννακόπουλου και το ανέβασε στο «Παρκ», σε σκηνοθεσία Κ. Τσιάνου
και με πρωταγωνιστή τον Σπ. Παπαδόπουλο. Έβαλε και τραγούδια στην παράσταση.
Τα δύο γνωστά («Πες μου μια λέξη» και «Γινάτι»), άλλα τρία του Χατζιδάκι
(«Φιρί φιρί το πας», «Τα νιάτα τα καημένα» και «Ό,τι γράφει δεν ξεγράφει») και
άλλα επτά, της ίδιας εποχής, των Γιαννίδη, Σουγιούλ και Σπάρτακου.

Ο γιος και κληρονόμος του Μάνου Χατζιδάκι, Γιώργος Θεοφανόπουλος, προσέφυγε
αμέσως στη Δικαιοσύνη και ζήτησε να βγουν από την παράσταση τα τραγούδια του
πατέρα του, για δύο λόγους. Πρώτον, γιατί αλλοιώνεται το ύφος τους με την
ηλεκτρονική επεξεργασία, που τους έχει γίνει, και δεύτερον γιατί ακούγονται
μαζί με τραγούδια άλλων συνθετών, που ο Χατζιδάκις χαρακτήριζε ελαφρούς.
Ισχυρίσθηκε, δηλαδή, με άλλα λόγια, ότι η χρησιμοποίηση των τραγουδιών του
πατέρα του στην παράσταση προσβάλλει το λεγόμενο «ηθικό δικαίωμά» του.

Αν ένας παραγωγός ταινιών πορνό γυρίσει ένα φιλμ «τσόντα» και για μουσική
υπόκρουση χρησιμοποιήσει τραγούδια του Χατζιδάκι, προσβάλλει ασφαλώς το «ηθικό
δικαίωμα» του δημιουργού. Υπάρχει, όμως, προσβολή «ηθικού δικαιώματος» όταν σε
μια θεατρική παράσταση, μαζί με τα τραγούδια του Χατζιδάκι, ακούγονται και
τραγούδια δημιουργών όπως ο Κ. Γιαννίδης, ο Μ. Σουγιούλ και ο Γ. Σπάρτακος,
που έχουν τη δική τους ιστορία στο ελληνικό πεντάγραμμο;

Παρόμοια δίκη, με τους ίδιους πρωταγωνιστές, έγινε και τον χειμώνα. Ο
Θεοφανόπουλος ζήτησε από τον Λιβαδά 30 εκατομμύρια, για να του επιτρέψει να
χρησιμοποιήσει τα τραγούδια «Γαρύφαλλο στ’ αυτί», «Είμαι άνδρας» κ.λπ. σε
θεατρική παράσταση. Ο Λιβαδάς αρνήθηκε. «Θα πάρεις τα νόμιμα πνευματικά
δικαιώματα», του είπε. Ο Θεοφανόπουλος προσέφυγε στη Δικαιοσύνη. Αλλά τα
τραγούδια του Χατζιδάκι δεν αποσύρθηκαν.

Είναι πολύ λεπτό ζήτημα η «απαγόρευση εκτέλεσης» κάποιου τραγουδιού από ένα εκ
των δύο δημιουργών του. Το τραγούδι δεν είναι στίχοι – μουσική. Είναι ΕΝΑ
έργο. Ένα άγαλμα, ας πούμε. Δεν μπορεί, κατά την άποψή μου, αν διαφωνήσουν,
κάπου, οι δύο δημιουργοί, να τεμαχίσουν το άγαλμα και να πάρουν ο ένας το
κεφάλι κι ο άλλος το σώμα. Τα τραγούδια που γράφει κάθε δημιουργός είναι η
περιουσία του. Δεν μπορεί, πάντοτε κατά την άποψή μου, να προχωρήσει ο
συνθέτης σε απαγόρευση, γιατί έτσι αφήνει χωρίς περιουσία τον στιχουργό. Εγώ
έχω γράψει με τον Λοΐζο 100 τραγούδια. Και πληρώνομαι γι’ αυτά. Είναι δυνατόν,
αύριο, η κόρη και κληρονόμος του, για δικούς της λόγους, να απαγορεύσει την
εκτέλεση αυτών των τραγουδιών; Αν το κάνει, δεν θα μου δημιουργήσει σοβαρό
οικονομικό πρόβλημα;