|
|
Οι πληγές από τον Εμφύλιο πόλεμο μένουν ακόμη ανοικτές και το 1953. Και
πονούν και πυορροούν, όπως φαίνεται και από τις δύο μεγάλες δίκες που
συντάραξαν την ελληνική κοινή γνώμη: * Τη δίκη των Αεροπόρων στο Αναθεωρητικό
Στρατοδικείο, που άρχισε σις 24 Φεβρουαρίου και τελείωσε στις 30 Νοεμβρίου,
και αποκάλυψε ακατονόμαστα βασανιστήρια εις βάρος αξιωματικών και πολιτών και
έφερε την κυβέρνηση Παπάγου σε πολύ δύσκολη θέση. * Τη δίκη του Νίκου
Πλουμπίδη, που άρχισε στις 24 Ιουλίου στο Διαρκές Στρατοδικείο Αθηνών και
κατέληξε στην καταδίκη του «δις εις θάνατον» ως κατασκόπου, ενώ το ΚΚΕ του Ν.
Ζαχαριάδη τον είχε καταγγείλει ως προδότη τού Μπελογιάννη και πράκτορα τής
Ασφάλειας. *Όμως, παρ’ όλα αυτά, στον ορίζοντα αρχίζουν να εμφανίζονται και
σημάδια μιας δύσκολης ανάρρωσης από την τραγωδία. Την Κυριακή 18 Ιανουαρίου
1953 στην αναπληρωματική εκλογή στον Νομό Θεσσαλονίκης (που τότε περιελάμβανε
και τον Νομό Χαλκιδικής) αναδεικνύεται η πρώτη Ελληνίδα βουλευτής: η Ελένη
Σκούρα, υποψήφια του Συναγερμού. Σπουδαίο, επίσης, είναι ότι και το Κέντρο
(όπως και άλλοι συνδυασμοί) σ’ αυτή την αναμέτρησή του είχε υποψήφια γυναίκα:
την Ελένη Ζάννα. Από την ΕΔΑ, εξάλλου, υποψήφιος ήταν ο Ιωάννης Πασσαλίδης.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, στα 222 Εκλογικά Τμήματα από τα 225, που
δημοσίευσαν «ΤΑ ΝΕΑ» την επομένη (Δευτέρα 20.1.1953, σελ. 1), ήταν τα παρακάτω:
* Ελένη Σκούρα, (Συναγερμός) 46.650.
* Ελένη Ζάννα (ΕΠΕΚ – Φιλελεύθεροι) 23.808.
* Ι. Πασσαλίδης (ΕΔΑ) 42.727.
Έτσι η ελληνική Βουλή απέκτησε την πρώτη βουλευτίνα της. Όταν μάλιστα, κατά
την πρώτη εμφάνισή της σε συνεδρία, ο Πρόεδρος της Βουλής την προσφώνησε
«κυρία βουλευτής», προκλήθηκε ειδική συζήτηση για την καθιέρωση του «σωστού»
όρου για τις γυναίκες-μέλη του Κοινοβουλίου, που προβλεπόταν να πληθύνουν.
Πάντως, παρά τη συντριπτική υπεροχή των γυναικών και των κυνηγημένων, σ’ αυτή
την εκλογή σημειώθηκε μεγάλη αποχή, που σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών
έφτασε το 32,40%. Η επαναληπτική εκλογή είχε προκληθεί μετά τον θάνατο του
βουλευτή Ι. Μπακονίκα (Συναγερμός) στα μέσα Δεκεμβρίου και ελλείψει επιλαχόντος.
«Πώς έγινεν η εκλογή»
|
|
(Του ανταποκριτού μας). Οι Θεσσαλονικείς, και γενικώτερον οι ψηφοφόροι του
Νομού Θεσσαλονίκης, είχαν πρώτοι χθες εξ όλων των Ελλήνων την τιμήν να
ψηφίσουν και να αγωνισθούν διά την ανάδειξιν γυναικός εις το βουλευτικόν
αξίωμα, κατόπιν της υποδείξεως γυναικών, ως επισήμων υποψηφίων υπό του
Ελληνικού Συναγερμού και των συνεργαζομένων κομμάτων ΕΠΕΚ – Φιλελευθέρων. Η
υπόδειξις γυναικών είχε βεβαίως δυσαρεστήσει μίαν μερίδα ανδρών οι οποίοι,
μολονότι εδέχθησαν την χορήγησιν του δικαιώματος ψήφου εις τας γυναίκας,
πάντως εθεώρουν υπερβολικήν την ταυτόχρονον παραχώρησιν εις το ασθενεές φύλον
και του δικαιώματος τού εκλέγεσθαι. Τούτο άλλως τε κατεφάνη και εκ της
σημαντικής αποχής των ανδρών από την ψηφοφορίαν. Οπωσδήποτε η χθεσινή εκλογή
απέδειξεν ότι η μεγαλυτέρα μερίς των ανδρών ηνέχθη τον αιφνιδιασμόν αυτόν των
κομμάτων και εψήφισε τας υποψηφίας γυναίκας. Επίσης η χθεσινή εκλογή απέδειξεν
ότι αι γυναίκες ψηφοφόροι, της πόλεως τουλάχιστον, αι μη ανήκουσαι εις την
αριστεράν παράταξιν και θεωρούμεναι συνεπώς ως συντηρητικαί, εψήφισαν μετά
φανατισμού τας ομοφύλους των. Τουναντίον αι γυναίκες, αι ανήκουσαι εις την
Αριστεράν, εψήφισαν άνδρα, τον υποψήφιον της ΕΔΑ Πασσαλίδην. Ως προς τον
τελευταίον, δέον να σημειωθή ότι, ενώ είναι πρόεδρος της ΕΔΑ και αρχικώς
ανηγγέλθη ότι κατέρχεται εις την αναπληρωματικήν εκλογήν ως εκπρόσωπος αυτής,
εν τούτοις τόσον κατά την κατάθεσιν της υποψηφιότητός του εις το Πρωτοδικείον
όσον και εις το ψηφοδέλτιον, απέφυγε να αναγράψη ότι είναι υποψήφιος της ΕΔΑ
και ούτω ενεφανίζετο ως απλούς ανεξάρτητος υποψήφιος. Τούτο φαίνεται εγένετο
εν τη προσπαθεία του, όπως αποσπάση ψήφους από άλλα κόμματα. Κατ’ άλλους
υπήρχε προς τούτο και συνεννόησις με δυσηρεστημένα στελέχη της ΕΠΕΚ.
Τα εκλογικά τμήματα
Κατά τας προηγουμένας εκλογάς εις την πόλιν της Θεσσαλονίκης υπήρχον
εβδομήκοντα επτά Εκλογικά Τμήματα. Κατόπιν όμως της συμμετοχής των γυναικών τα
τμήματα ηυξήθησαν εις εκατόν είκοσι τέσσαρα. Εξ αυτών εις τα 69 εψήφισαν μόνον
άνδρες, εις τα 48 μόνον γυναίκες και 7 ήσαν μικτά. Το σύνολον των εκλογικών
τμημάτων της πόλεως και της υπαίθρου ήτο εν συνόλω 216.
Αι εκλογαί διεξήχθησαν εις ολόκληρον την πόλιν ηρέμως. Εις τα τμήματα των
ανδρών δεν υπήρχε σειρά λόγω της επιδειχθείσης απροθυμίας προσελεύσεως ανδρών
ψηφοφόρων. Εις τα γυναικεία όμως τμήματα αντιθέτως η προσέλευσις ήτο πυκνοτέρα
και η κίνησις ζωηροτέρα, παρατηρηθέντος σχετικού φανατισμού.
Γενική υπήρξεν η εντύπωσις ότι κατά τας χθεσινάς εκλογάς αι γυναίκες ψηφοφόροι
επροτίμησαν κατά μεγαλύτερον ποσοστόν τας γυναίκας υποψηφίους κ.κ. Σκούρα και
Ζάννα, ενώ οι άνδρες εψήφισαν κατά σημαντικόν ποσοστόν τον κ. Πασσαλίδην. Εις
τας ανατολικάς συνοικίας της πόλεως συνεκέντρωσεν αρκετούς ψήφους ο
ανεξάρτητος υποψήφιος Αηδονάς, ο οποίος υπερεψηφίσθη και εις τα γυναικεία
τμήματα, εν αντιθέσει προς ό,τι συνέβη εις άλλας συνοικίας. Ο κ. Αηδονάς
υπερεψηφίσθη επίσης και εις την ιδιαιτέραν του πατρίδα, την Επανωμήν.
Χαρακτηριστικόν επίσης της χθεσινής εκλογής υπήρξεν η σημειωθείσα αποχή εις
τον γυναικείον τομέα του Σωχού, όπου επί 602 εγγεγραμμένων εψήφισαν μόνον αι 72.
Η Ελένη Σκούρα
Αμέσως μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων η Ελένη Σκούρα έκανε τις
καθιερωμένες δηλώσεις, όπου σε πρώτο πλάνο ανέδειξε την κομματική νίκη, και
μόνο προς το τέλος αναφέρθηκε στη θέση της ως γυναίκας. Δήλωσε:
«Είμαι βαθύτατα συγκεκινημένη από την νίκην, που επετεύχθη ύστερα από ένα
σκληρόν αγώνα. Η σκέψις μου στρέφεται με μεγάλην ευγνωμοσύνην προς τον
στρατάρχην Παπάγον και τους συνεργάτας του. Θα προσπαθήσω να πράξω παν το
δυνατόν διά να φανώ ανταξία της εμπιστοσύνης των ψηφοφόρων μου, τους οποίους
θερμώς ευχαριστώ. Γνωρίζω ότι ως πρώτη και μοναδική γυναίκα εις την Βουλήν έχω
μεγάλας ευθύνας και πολλά καθήκοντα. Είναι πολλά εκείνα που πρέπει να πράξωμεν
υπέρ των Ελληνίδων, ιδίως εις τον τομέα της κοινωνικής μερίμνης».
150 γυναίκες οδηγούν τρακτέρ στη Θεσσαλία
|
|
Αν στη Βουλή οι γυναίκες έκαναν πρεμιέρα με την είσοδο σχεδόν του 1953, στον
κάμπο και στις πόλεις της Θεσσαλίας είχαν από καιρό αναδειχθεί σε ήρωες της
δουλειάς, οδηγώντας τρακτέρ, δουλεύοντας στη λινοτυπική και τα τυπογραφεία ή
διευθύνοντας διαφημιστικό γραφείο.
«ΣΤΑ ΝΕΑ» (1.8.1953, ΣΕΛ. 3) διαβάζουμε το ρεπορτάζ του Κ.Σ. Τουρνά:
Και ιδού περί τίνος πρόκειται:
Στην ξανθή πεδιάδα, που ευωδιάζει το ώριμο σιτάρι και οι δουλειές του
αλωνισμού βρίσκονται στο φόρτε τους, πολλές, πάρα πολλές γυναίκες, νεαρές κατά
το πλείστον, επήδησαν από το ειδυλλιακό δρεπάνι εις τα τρακτέρ. Έγιναν οδηγοί
τρακτέρ και δουλεύουν σκληρά πλάι στους άντρες, δέκα και δώδεκα ώρες το
εικοσιτετράωρο. Αρκετές από αυτές, όπως μας επληροφόρησαν, είναι γέννημα
θρέμμα, όχι του κάμπου και της υπαίθρου γενικά, αλλά των Θεσσαλικών
εργατουπόλεων, όπου τα γυναικεία καθαρώς επαγγέλματα περνούν περίοδον κρίσεως.
Και όχι λίγες είναι απόλυτα χειραφετημένες, που κυττάζουν τον άντρα ως ίσες
προς ίσον, κατάματα, χωρίς να σκύβουν, χωρίς να κοκκινίζουν και χωρίς να
παρασύρωνται από ρομαντισμούς και φαντασιώσεις ποιητικές. Τις βλέπει κανείς
ακόμη και με… τσιγαράκι, κοντό παντελόνι της δουλειάς, στραβό καπελλάκι για
τον ήλιο, να ιδρώνουν επάνω στα τρακτέρ, να καπνίζουν και να δροσίζωνται στον
ίσκιο, την ώρα της διακοπής του μόχθου…».
…«Και δεν είναι λίγες, ώστε να νομισθή ότι το πράγμα ως εξαίρεσις, στερείται
γενικώτερης σημασίας. Μέχρι της στιγμής, τις υπολογίζουν σ’ αυτή την
ειδικότητα μόνο των οδηγών τρακτέρ εις 150 και πλέον…»
Διαφημίστρια
«Υπάρχουν και άλλες ανδρικές ειδικότητες που έχουν κατακτήσει οι γυναίκες στη
Θεσσαλία. Στη Λάρισα λ.χ. υπάρχουν γυναίκες λινοτύπισσες, που χειρίζονται
άριστα τη λινοτυπική μηχανή και κερδίζουν όσο δύο άντρες εις άλλα ανδρικά
συγγενικά επαγγέλματα. Και ας μας επιτραπή να αναφέρωμε, για να μη θεωρηθή
μύθος ή ύπαρξίς των, την κυρία Λουίζα Θανοπούλου, σύζυγον του Διευθυντού της
Μηχανικής Καλλιεργείας του υπουργείου Γεωργίας εις την Θεσσαλικήν πρωτεύουσαν,
η οποία εργάζεται τώρα, με θαυμαστή απόδοσι, τέσσαρα χρόνια σε λινοτυπική
μηχανή βγάζοντας μιάμιση στήλη εφημερίδος την ώρα, την Μαρία Καρατζούλη και
την Πολυξένη Πολυζώη. Τυπογράφοι γυναίκες υπάρχουν αρκετές και από παληά
χρόνια στις Θεσσαλικές πόλεις και ως δημοσιογράφοι έχουν επιτύχει αρκετές,
όπως η Δ/νίς Νίτσα Κολιού που εργάζεται στον “Ταχυδρόμο” του Βόλου και είναι
αρίστη ρεπόρτερ. Αξίζει όμως στις άλλες ειδικότητες γυναικείων επαγγελματικών
πρωτοτυπιών να αναφέρωμε και την Δίδα Δήμητρα Πετράκη, η οποία ίδρυσε με δική
της πρωτοβουλία και διευθύνει διαφημιστική επιχείρησι με τόση επιτυχία, ώστε
πολλοί Βολιώτες να την θεωρουν ψυχή της Πανθεσσαλικής Εκθέσεως η οποία
οργανούνται επ’ ευκαιρία της Εμποροπανηγύρεως Βόλου της 6ης Αυγούστου
(Μεταμορφώσεως) και απο την επιτυχία της οποίας πολλά περιμένει η μαραζωμένη
σήμερα μεγάλη Θεσσαλική πόλις…».
