|
|
«Η πολιτική των γευμάτων και των συμποσίων», το καλοκαίρι του 1926
βρίσκεται σε… έξαρση! Ο Ζωρζ Κραμιόν, ως επονόμαζε συνωμοτικά τον Γεώργιο
Κονδύλη ο βιομήχανος Μποδοσάκης Αθανασιάδης και στον οποίο στήριζε το σχέδιό
του για την ανατροπή του Θ. Πάγκαλου, δηλώνει φιλία στον ιδιότυπο Έλληνα
δικτάτορα, αναγνωρίζει την εκλογή του «Αρβανίτη» στην Προεδρία της
Δημοκρατίας, και ο τελευταίος τον απελευθερώνει από το νησί της εξορίας. Ο
Κονδύλης επιστρέφει στην Αθήνα, συναντάται με τον Πάγκαλο μετά του οποίου
συχνά εγευμάτιζε, σε σημείο ώστε ο σκωπτικός Γ. Καφαντάρης να μιλήσει για
«πολιτική των γευμάτων και των συμποσίων», ο Κονδύλης να απαντήσει ότι θεωρεί
το γεγονός ότι συνέτρωγε με τον δικτάτορα ως την υψίστην από τις υπηρεσίες που
πρόσφερε στην Πατρίδα. Και ο Πάγκαλος μετά την ανατροπή του από τον ομοτράπεζό
του να σχολιάσει: «Εγνώριζον μέχρι τούδε πολυτίμους διά την πατρίδα υπηρεσίας,
παρεχομένας διά της θυσίας αίματος, ιδρώτος, εγκεφαλικού φωσφόρου κ.λπ., δεν
εγνώριζον, όμως, ότι είναι δυνατόν να προσφέρονται αυτοθυσίαι διά των σιαγόνων
και του πεπτικού σωλήνος».
Ο Γεώργιος Κονδύλης, ο οποίος εκολακεύονταν να προσφωνείται κατά το
προηγούμενο του Σκιπίωνος του Αφρικανού, «Κεραυνός», μετά την αστραπιαία
καταστολή του αντεπαναστατικού κινήματος των Γαργαλίδη – Λεοναρδόπουλου, το
1923, δούλευε υπογείως. Προσεταιρίζεται τον Ναπολέοντα Ζέρβα, διοικητή του Β’
Τάγματος της Δημοκρατικής Φρουράς, των «πραιτωριανών» του Θ. Πάγκαλου και
μέσω αυτού τον Φρούραρχο της Αθήνας, Κ. Παλαιολόγου, τον αρχηγό της
Χωροφυλακής και τους διοικητές στρατιωτικών μονάδων αποφασιστικής σημασίας για
την ανατροπή της οπερετικής δικτατορίας.
Και ξαφνικά τη νύχτα της 21ης Αυγούστου, και ενώ ο Πάγκαλος παραθέριζε στις
Σπέτσες, «Εκρήγνυται επαναστατικόν Κίνημα. Ο στρατηγός Κονδύλης κύριος της καταστάσεως».
Το «Ελεύθερον Βήμα» σε τρίτη έκδοσή του το πρωί της 22ας Αυγούστου, αναγγέλλει
την μεταβολή και δίδει σε εκτενές ρεπορτάζ το προσκήνιο και το παρασκήνιο της
ανατροπής του Έλληνα δικτάτορα.
«Την 8ην πρωινήν ώραν σύμπας ο στρατός της πρωτευούσης ευρεθείς επί ποδός
κατέλυσε το καθεστώς του Παγκάλου εν μέσω ζητωκραυγών υπέρ του στρατηγού Κονδύλη.
|
Ο Γεώργιος Κονδύλης, «Ζωρζ Κραμιόν» όπως τον ονόμαζε ο Μποδοσάκης, ή «Κεραυνός» όπως τον κολάκευε να τον προσφωνούν, ανέτρεψε τη δικτατορία του Παγκάλου και διεξήγαγε τις εκλογές της 7ης Νοεμβρίου του 1926. Μερικά χρόνια αργότερα ο Κονδύλης, ως αρχηγός του Εθνικού Δημοκρατικού Κόμματος θα αποτελέσει τον «αγαπημένο» των Ελλήνων σκιτσογράφων και μάλιστα του Φωκίωνα Δημητριάδη
|
Ο κ. Κονδύλης μεταβάς εις την δημοκρατικήν φρουράν ευρέθη ενώπιον του υπουργού
των Στρατιωτικών κ. Τσερούλη, μεταβάντος προς επιθεώρησιν.
Την στιγμήν εκείνην ο αντισυνταγματάρχης κ. Ντερτιλής απευθυνόμενος προς τον
κ. Τσερούλην του είπεν ότι ο στρατός και ο στόλος προ ενός έτους
ενεπιστεύθησαν εις την Κατάστασιν την διακυβέρνησιν της χώρας, αλλ’ αύτη εφάνη
επίορκος, και έπληξε θανασίμως τα εθνικά συμφέροντα χωρίς να παραιτηθή ούτε
την 12ην ώραν, όπως ώφειλεν και της ετονίζετο.Ο κ. Κονδύλης παριστάμενος
διέταξεν εν ονόματι της Επαναστάσεως την σύλληψιν του κ. Τσερούλη και την
κράτησίν του.
Κατόπιν του γεγονότος τούτου άπασα η δημοκρατική φρουρά ζητωκραυγάζουσα
ενθουσιωδώς υπέρ του κ. Κονδύλη κατέλυσε την τυραννίδα Παγκάλου. Ακολούθως
μετέβη και κατέλαβε το υπουργείον των Στρατιωτικών, εις το οποίον και εγκατεστάθη.
Συγχρόνως κατελήφθησαν εν ζητωκραυγαίς το φρουραρχείον, το πολιτικόν γραφείον,
το τηλεγραφείον και πάντα τα στρατιωτικά καταστήματα.
Πάντα τα στρατιωτικά σώματα των Αθηνών πανηγυρίζουν το γεγονός της καταλύσεως
του καθεστώτος, πάντες δε οι αξιωματικοί πρωταγωνιστήσαντες εις την έκρηξιν
του κινήματος, ετέθησαν υπό τας διαταγάς της νέας κυβερνήσεως.
Ουδέ το ελάχιστον επεισόδιον συνέβη κατά την εκτίλυξιν των ανωτέρω γεγονότων.
ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΝΑΥΑΡΧΟΝ ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΝ
Ευθύς άμα τη εγκαθιδρύσει του εις το υπουργείον των Στρατιωτικών ο κ. Κονδύλης
απέστειλε προς τον ναύαρχον Κουντουριώτην το κατωτέρω τηλεγράφημα:
«ΕΝΔΟΞΟΝ ΝΑΥΑΡΧΟΝ Π.Κ. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΝ
Μετά συγκινήσεως αναγγέλλω υμίν, ότι αι ένοπλοι δυνάμεις της χώρας
επαναστατήσασαι κατέλυσαν απαισίαν τυραννίδα και υποβάλλουσιν νομίμω προέδρω
δημοκρατίας σέβη των και παράκλησιν όπως αναλάβητε ανώτατον αξίωμα χώρας όπερ
τόσον τελείως και ενδόξως εφέρατε επί τόσον χρόνον λαϊκή βουλήσει.
Ο αρχηγός
Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ»
Επίσης απέστειλε το κατωτέρω τηλεγράφημα προς τον μέραρχον Χαλκίδος κ. Κλάδον:
ΧΑΛΚΙΔΑ
«Κατόπιν επαναστάσεως συσσώμου Στρατού και Στόλου τυραννίς κατελύθη αναιμωτί
και μοι ανετέθη απεριόριστος εξουσία δι’ αναστήλωσιν ελευθεριών και
διακυβέρνησιν χώρας μέχρις εκλογών. Πάγκαλος – Τσερούλης συνελήφθησαν.
Θεσσαλονίκη ανεγνώρισε».
Επίσης απεστάλη τηλεγράφημα προς τον διοικητήν του Γ’ Σώματος Στρατού κ.
Οθωναίον, διά του οποίου αναγγέλλεται η επανάστασις του στρατού και του στόλου.
Ωσαύτως απεστάλη αμέσως τηλεγράφημα προς την μοίραν του Στόλου διατασσομένην
να καταπλεύση αμέσως εις τα Φαληρικά ύδατα.
ΣΥΛΛΗΨΙΣ ΠΑΓΚΑΛΟΥ
Τέλος διεβιβάσθη τηλεγραφική διαταγή προς την αστυνομίαν Σπετσών όπως συλλάβη
τον κ. Θ. Πάγκαλον, έτερον δε τηλεγράφημα προς τον κυβερνήτην της «Περγάμου»
όπως μεταφέρη ενταύθα αυτόν.
Το «Κιλκίς» ευρισκόμενον εις Φάληρον ετέθη εις τας διαταγάς της κυβερνήσεως.
Το διάγγελμα του κονδυλη
“Αι ένοπλοι δυνάμεις της χώρας καταλύσασαι την τυραννίδα του στρατηγού
Παγκάλου, μοι ανέθεσαν την διακυβέρνησιν της χώρας, όπως εξασφαλίσω τας
αναστηλωθείσας λαϊκάς ελευθερίας και εφαρμόσω το εν τη προκηρύξει του στρατού
και του στόλου περιλαμβανόμενον πρόγραμμα.
Άμα τη αφίξει του ναυάρχου κ. Π. Κουντουριώτη, νομίμου Προέδρου Δημοκρατίας,
θα σχηματίσω κυβέρνησιν εθνικής εμπιστοσύνης και το ταχύτερον θ’ ανακοινώσω
εις τον κυρίαρχον λαόν σαφές και λεπτομερές πρόγραμμα, το οποίον ανενδότως θα εφαρμόσω.
Το έργον είνε πλήρες δυσχερειών. Μόνον καθήκον επιτακτικόν όπως υπηρετήσω την
Πατρίδα μ’ έφερεν εις την απόφασιν ν’ αναλάβω τας βαρυτάτας ευθύνας του.
Διά να επιτύχω, έχω ανάγκην της βοηθείας όλων των Ελλήνων πολιτών και ζητώ
ταύτην με το θάρρος που μου δίδουν μακροί σκληροί και όλως ανιδιοτελείς αγώνες
υπέρ της Πατρίδος.
Οι κίνδυνοι του Έθνους είνε αισθητοί εις όλους. Αξιώ συνεπώς από όλους τους
πολίτας ιδιώτας ή στρατιωτικούς πειθαρχίαν απόλυτον προς την κυβέρνησιν.
Εάν δε εις σημείον τι υποδηλωθή τάσις προς υποστήριξιν της καταλυθείσης
τυραννίδος και αντίδρασις κατά της αναστηλώσεως των λαϊκών ελευθεριών να
κτυπάται αύτη αλύπητα διά των όπλων. Με το δικαίωμα που μου δίδει η ιερότης
του αγώνος διατάσσω όπως όλοι οι στρατιωτικοί αρχηγοί και όλοι οι αξιωματικοί
πράξωσι το καθήκον των προς το έθνος κατά την κρίσιμον ταύτην στιγμήν.
Κατά παντός παραβάτου του αγίου τούτου Καθήκοντος προς την Πατρίδα δεν θα
διστάσω να στρέψω αγρίως τον πέλεκυν της Εθνικής Δικαιοσύνης.”
Ο Αρχηγός
Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ
