Ένας στους δέκα βρίσκει σωτηρία

Μόνον ένας στους δέκα Έλληνες που χρειάζεται μεταμόσχευση, βρίσκει τελικά

το πολυπόθητο μόσχευμα. Οι υπόλοιποι είτε περιμένουν ελπίζοντας (αν είναι

νεφροπαθείς ή θέλουν μεταμόσχευση κερατοειδούς) είτε πεθαίνουν περιμένοντας

(κυρίως αν χρειάζονται νέα καρδιά, ήπαρ ή πνεύμονα).

ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ της ελλείψεως μοσχευμάτων και στη χώρα μας είναι μεγάλο. Και

επιτείνεται διαρκώς, καθώς ο αριθμός των ανθρώπων που χρειάζονται μεταμόσχευση

αυξάνεται ετησίως κατά 2.000 άτομα περίπου.

Ωστόσο, η λίστα αναμονής της Υπηρεσίας Συντονισμού και Ελέγχου Εξωνεφρικής

Κάθαρσης και Μεταμοσχεύσεων (ΥΣΕ) συμπεριλαμβάνει αυτή τη στιγμή μόλις 1.641

ονόματα. «Οι υπόλοιποι έχουν καταλάβει το μάταιον της αναμονής και δεν

μπαίνουν καν στον κόπο να εγγραφούν», λέει ο κ. Ιωάννης Παπαδημητρίου,

καθηγητής Χειρουργικής και πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Μεταμοσχεύσεων.

«Και είναι πολλοί, αφού ο πραγματικός αριθμός των Ελλήνων που χρειάζονται

μεταμόσχευση είναι σχεδόν δεκαπλάσιος από αυτόν της λίστας».

ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΣ – ΟΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ

Οι νεφροπαθείς οι οποίοι βρίσκονται στο τελικό στάδιο της νεφρικής ανεπάρκειας

και υποβάλλονται σε εξωνεφρική κάθαρση, αντιπροσωπεύουν την πλειονότητα των

ασθενών που χρειάζονται μεταμόσχευση. Εν τούτοις, «έχουν τουλάχιστον την

εναλλακτική λύση της υποκατάστασης της νεφρικής λειτουργίας με τεχνητό νεφρό ή

περιτοναϊκή κάθαρση, που τους επιτρέπει να ζουν έστω και με τεχνητό τρόπο»,

επισημαίνει ο κ. Αντώνης Λαγγουράνης, διευθυντής της ΥΣΕ. «Η κατάσταση

καθίσταται τραγική για τους ασθενείς στο τελικό στάδιο της καρδιακής,

αναπνευστικής ή ηπατικής ανεπάρκειας, οι οποίοι πρέπει να μεταμοσχευθούν

επειγόντως».

Στην πραγματικότητα, «για να μπει ένας ασθενής με πρόβλημα καρδιάς, πνευμόνων

ή ήπατος στη λίστα της ΥΣΕ, πρέπει να μην έχει προσδόκιμο επιβιώσεως

μεγαλύτερο των 6 μηνών», εξηγεί ο κ. Παπαδημητρίου. «Αυτή τη στιγμή ούτε καν

οι τέσσερις στους δέκα τέτοιους ασθενείς δεν προφταίνουν να χειρουργηθούν,

διότι δεν υπάρχουν μοσχεύματα ούτε στη χώρα μας, αλλά ούτε και στο εξωτερικό».

ΦΟΒΟΣ ΚΑΙ ΑΓΝΟΙΑ

Πού αποδίδεται, όμως, αυτή η πενία στη δωρεά οργάνων; «Οι βασικές αιτίες είναι

δύο», απαντά ο κ. Λαγγουράνης. «Ο ενστικτώδης φόβος μας απέναντι στο άγνωστο

που συνδυάζεται με τις διάφορες προκαταλήψεις γύρω από τον θάνατο και η

ελλιπής γνώση του κόσμου για όσα αφορούν τη δωρεά οργάνων και τις

μεταμοσχεύσεις ­ μια γνώση που βασίζεται κυρίως σε διάφορους μύθους, παρά στην

πραγματικότητα».

«Το πρόβλημα οφείλεται σε συνδυασμό και άλλων παραγόντων», συμπληρώνει ο κ.

Παπαδημητρίου. «Κατ’ αρχήν, δεν υπάρχει σοβαρή οργανωτική υποδομή από την

Πολιτεία ­ κάτι, βέβαια, για το οποίο φημίζεται σε όλους τους τομείς η Ελλάδα.

Δεύτερον, η υπάρχουσα νομοθεσία είναι ατελής. Και τρίτον, ο κόσμος όχι μόνον

δεν είναι ενημερωμένος, αλλά συχνά γίνεται δέκτης αρνητικής ενημέρωσης ­

διαφόρων μυθευμάτων που αφορούν κυρίως το εμπόριο οργάνων ­ με επακόλουθο να

είναι ακόμα πιο επιφυλακτικός στο θέμα της δωρεάς των οργάνων του».

18½ ΧΡΟΝΙΑ ΑΝΑΜΟΝΗ!

Ευνόητο είναι ότι την ελλιπή ενημέρωση και την παραπληροφόρηση την πληρώνουν

οι ίδιοι οι ασθενείς ­ στην καλύτερη περίπτωση περιμένοντας επί ματαίω ένα

μόσχευμα. Σε αυτή την κατηγορία ανήκει ο 31χρονος Μιχάλης Λουκάκης, ο οποίος

περιμένει ένα νεφρό εδώ και 18,5 ολόκληρα χρόνια.

«Η περιπέτειά μου άρχισε στα 12 μου χρόνια, με έντονους πόνους στην κοιλιά,

εμέτους και μετά με δύο εβδομάδες σε κώμα στο νοσοκομείο», λέει. «Όταν

συνήλθα, οι γιατροί διαπίστωσαν ότι έπρεπε να κάνω μεταμόσχευση νεφρού.

Και έτσι γνωρίστηκα με την κρεατινίνη και την ουρία, με τις διακυμάνσεις της

αρτηριακής πίεσης και την κατακράτηση υγρών, με το αυξημένο ασβέστιο και τον

τεχνητό νεφρό».

Στην πορεία όμως, γνωρίστηκε και με την Ελένη, τη σύζυγό του, η οποία πάσχει

από το ίδιο πρόβλημα εδώ και 10 χρόνια. Το ζευγάρι δεν εργάζεται ­ «πώς να

εργασθείς όταν Δευτέρα, Τετάρτη και Παρασκευή τρέχεις για αιμοκάθαρση;», λέει

ο Μιχάλης ­ και ζει με τη σύνταξη των 216.000 δραχμών που δίνει το κράτος κάθε

μήνα και στους δύο μαζί.

Ο Μιχάλης, πάντως, έφθασε τρεις φορές στο παρελθόν στο «παρά πέντε» να

μεταμοσχευθεί.

Την πρώτη φορά, που ήταν και η καθοριστική, «έγινε κάποιο λάθος με το αίμα που

μου μετάγγισαν και τα κυτταροτοξικά μου αντισώματα, δηλαδή τα αντισώματα του

αίματος που καταστρέφουν οποιονδήποτε ξένο ιστό, αυξήθηκαν σε δυσθεώρητα ύψη ­

από το 20% που είναι η φυσιολογική τιμή, έφθασαν στο 85%», εξηγεί.

«Έτσι, όχι μόνο δεν πήγα για μεταμόσχευση, αλλά έκτοτε είναι ακόμα πιο δύσκολο

να βρω μόσχευμα».

ΕΛΠΙΔΕΣ ΓΙΑ ΜΟΣΧΕΥΜΑ

Και όμως, η τύχη πήγε να του χαμογελάσει δύο ακόμα φορές. Αλλά δεν τα

κατάφερε. «Τη μία φορά που ήταν να πάω αεροπορικώς στο Μόντρεαλ για να

μεταμοσχευθώ, κάποιος πήρε τηλέφωνο και είπε ότι έχει τοποθετηθεί βόμβα στο

αεροπλάνο, ενώ τη δεύτερη πήρε φωτιά ο κινητήρας και προσγειωθήκαμε στη Νέα

Υόρκη», λέει. «Έτσι, τα μοσχεύματα δόθηκαν αλλού». Παρ’ όλα αυτά, ο Μιχάλης

εξακολουθεί να ελπίζει ότι θα βρεθεί ένα μόσχευμα και γι’ αυτόν. «Η ομάδα

αίματός μου (Α+) μού επιτρέπει να πάρω απ’ όλες τις ομάδες νεφρό», λέει.

«Αρκεί το νεφρό να ανήκει σε άνθρωπο που επίσης έχει κυτταροτοξικότητα ­ τότε

η μεταμόσχευσή μου θα είναι 100% επιτυχημένη και δεν θα χρειάζομαι καν

ανοσοκατασταλτικά φάρμακα μετά την εγχείρηση».

ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ των μεταμοσχεύσεων και οι προτάσεις για διοικητικές και

νομοθετικές ρυθμίσεις είναι το θέμα στη συζήτηση στρογγύλης τραπέζης, που

διοργανώνει σήμερα ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών. Στη συζήτηση, την οποία θα

συντονίσει ο καθηγητής κ. Ιω. Παπαδημητρίου, θα συμμετάσχουν ο αρχιμανδρίτης

Ιγνάτιος, ο διευθυντής της «Καθημερινής» κ. Στάμος Ζούλας, ο διευθυντής των

«ΝΕΩΝ» κ. Λέων Καραπαναγιώτης, ο καθηγητής και πρόεδρος της Ιατρικής Σχολής

του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Αντώνης Κουτσελίνης και ο πρόεδρος του Δικηγορικού

Συλλόγου Αθηνών κ. Αντώνης Ρουπακιώτης.

Η συζήτηση γίνεται στις 12 το μεσημέρι σε κεντρικό ξενοδοχείο της Αθήνας.

* Από το 1985 έως το 1997 δήλωσαν ότι θέλουν να γίνουν δωρητές οργάνων 52.000

(!) συμπολίτες μας.

* Από το 1985 έως το 1997 συγγενείς νεφροπαθών προσέφεραν 777 νεφρά, ενώ από

πτωματικούς δότες ελήφθησαν 668 νεφρά. Ωστόσο, στη χώρα μας υπάρχουν αυτήτη

στιγμή περισσότεροι από 6.500 νεφροπαθείς στο τελικό στάδιο της χρόνιας

νεφρικής ανεπάρκειας, οι περισσότεροι από τους οποίους θέλουν μεταμόσχευση.

* Από το 1990 έως το 1997 έγιναν συνολικά 73 μεταμοσχεύσεις ήπατος, ενώ κάθε

χρόνο χρειάζονται μεταμόσχευση ήπατος 250 και πλέον ασθενείς.

* Από το 1991 έως το 1997 έγιναν συνολικά 595 μεταμοσχεύσεις κερατοειδούς, με

τους ασθενείς που περιμένουν μόνον εφέτος στη λίστα να είναι 481.

* Στη λίστα αναμονής της Υπηρεσίας Συντονισμού και Ελέγχου Εξωνεφρικής

Κάθαρσης και Μεταμοσχεύσεων είναι εγγεγραμμένοι 10 ασθενείς για μεταμόσχευση

καρδιάς. Εν τούτοις, ο αριθμός των ασθενών που χρειάζονται νέα καρδιά είναι

200 ετησίως.

* Κάθε χρόνο σκοτώνονται σε τροχαία ατυχήματα 2.000 έως 2.500 Έλληνες, από

τους οποίους οι 600 έως 750 θα ήσαν κατάλληλοι για δότες οργάνων. Και όμως, οι

μεταμοσχεύσεις που έγιναν στη χώρα μας το 1997 ήταν λιγότερες από 300, ενώ το

1996 ήταν λιγότερες από 200.