Το κινεζικό «θαύμα»

Εικόνες της σύγχρονης Κίνας κατακλύζουν καθημερινά τις δημοφιλέστερες παγκοσμίως πλατφόρμες ενημέρωσης και επικοινωνίας. Το Χ, το TikTok, το Facebook, το Instagram και άλλες φιλοξενούν καθημερινά ειδήσεις, σχόλια, φωτογραφίες, βίντεο που επιβεβαιώνουν το κινεζικό «θαύμα», αναδεικνύοντας επιστημονικά, ιατρικά, τεχνολογικά, κατασκευαστικά, εξοπλιστικά και παραγωγικά επιτεύγματα, «θαύματα της σύγχρονης μηχανικής», όπως λένε οι ίδιοι, μα και πτυχές της σύγχρονης ζωής στο Πεκίνο, στη Σαγκάη, στη Σεντζέν, στη Γουχάν, στα σχολεία, στους δρόμους, στα αεροδρόμια, στα λιμάνια, ακόμη και στην ύπαιθρο χώρα, όπου εξελίσσονται μοναδικά έργα μεταφορών, διασύνδεσης, επικοινωνιών και περιβαλλοντολογικής αναγέννησης.

Οσο και αν οι εικόνες είναι εμφανώς προπαγανδιστικές, η κινεζική μεταμόρφωση, αυτό το «θαύμα» συντονισμού, αποτελεσματικότητας, συνδυασμένης και πειθαρχημένης ανάπτυξης των πάντων, δεν αμφισβητείται.

Από το 1978 και εντεύθεν, από την επικράτηση του «σοσιαλισμού της αγοράς», του δόγματος που εμπνεύστηκε ο Ντενγκ Σιαοπίνγκ και που δεν το ένοιαζε το χρώμα της γάτας, αρκεί να έπιανε ποντίκια, η Κίνα αναπτύσσεται με ιλιγγιώδεις ρυθμούς, φθάνοντας, σχεδόν μισό αιώνα αργότερα, να πρωτοπορεί σε όλους τους τομείς και να εξελίσσεται σε παραγωγική υπερδύναμη, σε βάση αυτοματισμών, ρομποτικής, τεχνητής νοημοσύνης, σε κέντρο έρευνας διαστημικών και εξοπλιστικών προγραμμάτων, μέχρι το σημείο να αμφισβητεί ευθέως τη μέχρι πρότινος παγκόσμια αμερικανική ηγεμονία.

Οι κινέζοι επίσημοι αποδίδουν τη μεταμόρφωση της χώρας τους στον συντονιστικό ρόλο του κράτους και του πολιτικά κυρίαρχου Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας στον έλεγχο του κεφαλαίου, των χρηματοδοτικών πόρων και στην αποτελεσματική κατεύθυνση και διάθεση αυτών. «Το κράτος σχεδιάζει, οργανώνει και διανέμει τους πόρους, χτίζει τις βάσεις ανάπτυξης και δημιουργίας, οργανώνει επαρκείς εφοδιαστικές αλυσίδες και οι ιδιωτικές επιχειρήσεις έρχονται να γεμίσουν τις κοιλάδες της παραγωγής με μοντέρνα αυτοματοποιημένα εργοστάσια, ελεγχόμενου κόστους, που δεν μπορεί να ανταγωνιστεί η Δύση». «Η διαφορά μας με τη Δύση», λένε, «έγκειται στο γεγονός ότι το κεφάλαιο υπηρετεί το κράτος και την εθνική οικονομία, σε αντίθεση με αυτό που επικρατεί στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη, όπου τα κράτη και οι κυβερνήσεις υπηρετούν το κεφάλαιο».

Αυτή η κεφαλαιώδης, κατ’ αυτούς, διαφορά επέτρεψε στην Κίνα να βγάλει σε λιγότερο από 50 χρόνια κοντά 800 εκατομμύρια πολίτες από την απόλυτη ένδεια, να δημιουργήσει μια εμφανώς ευημερούσα μεσαία τάξη τουλάχιστον 400 εκατομμυρίων ανθρώπων και να υπόσχεται περιβάλλον ευημερίας σε κλίμακα 1,5 δισεκατομμυρίου ανθρώπων! Ιδιαιτέρως η κλίμακα, το εύρος δηλαδή της αποτελεσματικότητας του καθεστώτος, είναι που εκπλήσσει και θέτει σε θέση απολογητή τις δυτικές δημοκρατίες, οι οποίες χάνουν βαθμιαία τη μάχη του διεθνούς ανταγωνισμού, κυριαρχούνται από κραυγαλέες πια ανισότητες και δεν δύνανται με τις ομογενοποιημένες πολιτικές τους να εγγυηθούν την ευημερία των πολιτών τους.

Αλιεύσαμε ανάμεσα στα πολλά τρία επιμέρους κινεζικά αφηγήματα, μέσω σχετικών βίντεο, που αναδεικνύουν συμπεριφορές και δηλώνουν στη λεπτομέρειά τους την κινεζική εξέλιξη. Το πρώτο αφορά την εκπαίδευση. Στα κινεζικά σχολεία έχει καθιερωθεί, ανάμεσα στα πολλά άλλα, το «δείπνο του διευθυντή με τους μαθητές», όπου οι διευθυντές κάθονται σε κοινά τραπέζια και τρώνε μαζί για να επιβεβαιώσουν στους μικρούς μαθητές την ασφάλεια των τροφίμων, να δείξουν ότι νοιάζονται για την υγιεινή διατροφή τους και να δηλώσουν στους γονείς τους ότι παρακολουθούν στενά την ποιότητα των σχολικών γευμάτων.

Το δεύτερο απαντά στο ερώτημα γιατί και πώς πλένονται καθημερινά τα κινεζικά μοντέρνα τρένα που κινούνται με ταχύτητες 350 χιλιομέτρων την ώρα. Πώς δηλαδή διατηρούνται πεντακάθαρα και γυαλισμένα, την ώρα που οι εικόνες ιδιαιτέρως από τις ΗΠΑ παραπέμπουν σε παρακμιακές εκδοχές των σιδηροδρόμων. Η απάντηση, συνοδευόμενη από αδιάψευστο βίντεο, λέει ότι με την απόσυρση από τα ημερήσια δρομολόγια τα σύγχρονα κινεζικά τρένα οδηγούνται με χαμηλές ταχύτητες σε σταθμούς αφετηρίας, όπου «αποκαλύπτονται» αυτόματα πλυντήρια που πλένουν και γυαλίζουν εξωτερικά τα τρένα, ώστε να περιορίζονται οι τριβές στις υψηλές ταχύτητες και να διατηρείται αναλλοίωτο το αεροδυναμικό τους πλεονέκτημα.

Και το τρίτο συνδέεται με τα νέα αόρατα από τα εχθρικά ραντάρ τύπου Στελθ κινεζικά βομβαρδιστικά, τα οποία, σύμφωνα με τους κινέζους προπαγανδιστές, «καταργούν» τη γεωγραφία, καθώς έχουν τη δυνατότητα να πετούν ασταμάτητα έως και 12 ώρες και να καλύπτουν αποστάσεις χιλιάδων χιλιομέτρων, επιτρέποντας την άνετη προσβολή απομακρυσμένων στόχων. Το ενδιαφέρον στην περίπτωση των βαρέος τύπου κινεζικών βομβαρδιστικών είναι ο τρόπος περιγραφής των δυνατοτήτων τους και πως δι’ αυτών επιβεβαιώνουν οι ίδιοι την αναπτυσσόμενη στρατιωτική τους ισχύ όχι μόνο στη Σινική Θάλασσα αλλά και ευρύτερα στον κόσμο.

Για να μη μιλήσουμε για πόλεις όπου οι δημόσιες αστικές συγκοινωνίες κινούνται σε δρόμους απερίσπαστους από την κυκλοφορία των ιδιωτικών αυτοκινήτων, για τη μετατροπή ερήμων σε καλλιεργήσιμες γαίες ή για το άσημο ψαροχώρι του 1980, τη Σεντζέν, που σήμερα έχει εξελιχθεί στη Silicon Valley της Ανατολής, στην πιο προηγμένη πόλη του πλανήτη.

Το βέβαιο είναι ότι, προϊόντος του χρόνου, η επιρροή του κινεζικού μοντέλου, στον βαθμό που θα συνεχίσει να προοδεύει, θα αυξάνεται ολοένα και περισσότερο, πιέζοντας τις πολιτικές δυνάμεις της Δύσης να φανερώσουν, αν μη τι άλλο, πιο αποτελεσματικές κοινωνικά πολιτικές.