Μεταρρυθμιστικός παραλογισμός

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης έφτασε στο υπουργείο Παιδείας με το φωτοστέφανο του μεταρρυθμιστή και έφυγε με ένα δαχτυλίδι μελλοντικού δελφίνου. Και ενώ οι επιτυχίες στην ψηφιοποίηση και την αξιοποίηση της τεχνολογίας στο Δημόσιο είναι αναμφισβήτητες, στην εκπαίδευση η επίδοσή του είναι πολύ πιο αδύναμη, ιδίως όσο ξεθωριάζει, με την απουσία του, το επικοινωνιακό της λούστρο. Η διάδοχός του, που σε αντίθεση με τον κ. Πιερρακάκη, προέρχεται από την εκπαιδευτική κοινότητα παρέλαβε περισσότερα διλήμματα παρά ευκαιρίες.

Οι πιο προβεβλημένες πρωτοβουλίες του προκατόχου της αφορούν τη σχέση λυκειακής και ανώτατης εκπαίδευσης. Το magnum opus ήταν το άνοιγμα μιας πλαϊνής πόρτας για ιδιωτικά ΑΕΙ, κατά παρέκκλιση του πολυσυζητημένου άρθρου 16 του Συντάγματος. Η αλλαγή του, προς μια λιγότερο αυστηρή ρύθμιση, έχει υποστηριχθεί πειστικά και, χωρίς αμφιβολία, έχει αργήσει. Αυτό δεν αναιρεί, όμως, ότι η πρακτική που υιοθετήθηκε αφήνει μια επικίνδυνη παρακαταθήκη: το Σύνταγμα είναι ερμηνεύσιμο όχι ανάλογα με την πρόθεση του συνταγματικού νομοθέτη αλλά με τα προτάγματα της πολιτικής συγκυρίας. Επιπλέον, όπως ήταν αναμενόμενο, εμφανίστηκαν ενδιαφερόμενοι όχι από την ελίτ των διεθνών ακαδημαϊκών ιδρυμάτων, αλλά κυρίως συνεργάτες διαφόρων ιδιωτικών κολλεγίων που ήδη λειτουργούσαν στην Ελλάδα. Πρακτικά, ο κ. Γαβρόγλου μετέτρεψε τα δημόσια ΤΕΙ σε πανεπιστήμια αλλάζοντας μόνον την επιγραφή, ο κ. Πιερρακάκης πήγε ένα βήμα παραπέρα δίνοντας τη δυνατότητα και σε ιδιωτικά ΙΕΚ, κολλέγια κ.λπ. να αναγορευθούν σε πανεπιστημιακά ιδρύματα. Τώρα, η κ. Ζαχαράκη πρέπει να αποφασίσει εάν σε αυτά θα εγγράφονται μόνον όσοι έχουν συμμετάσχει στις πανελλήνιες εξετάσεις, όπως ισχύει για τα κανονικά, δημόσια ΑΕΙ, ή θα μπορούν να μπαίνουν και από παρακαμπτήριες. Αναρωτιέται κανείς τι είδους ιδρύματα περιμέναμε να έρθουν στην Ελλάδα για να στρατολογήσουν φοιτητές ουσιαστικά χωρίς εξετάσεις – και με ποια κίνητρα.

Σίγουρα, πάντως, θα μπορούν να μπουν όσοι ακολουθούν το πρόγραμμα του ΙΒ. Κι αυτή είναι μια άλλη πονεμένη ιστορία. Από το 2026, το ΙΒ θα προσφέρεται και από μια δεκάδα δημόσιων σχολείων. Σχεδόν όλα τους θα είναι πρότυπα, δηλαδή με εισαγωγικές εξετάσεις θα συγκεντρώνουν τη μαθητική ελίτ της περιφέρειάς τους. Η κ. Ζαχαράκη, ως εκπαιδευτικός, καταλαβαίνει τι σημαίνει να στερήσεις από τα υπόλοιπα δημόσια σχολεία τους καλύτερους μαθητές τους. Θα στελεχωθούν και με τους ικανότερους καθηγητές για ένα πρόγραμμα υψηλών απαιτήσεων, αποκλειστικά στα αγγλικά. Αποστερώντας τα άλλα σχολεία, τα σχολεία των πολλών, και από την καθηγητική ελίτ, πιθανότατα με πρόσθετη αμοιβή – ένα πρόσθετο κόστος για το Δημόσιο. Και στο τέλος, ύστερα από αυτή τη μεγάλη επένδυση ανθρώπινων και οικονομικών πόρων στη δημιουργία μιας κοινότητας αποφοίτων ιδιαίτερα υψηλών προσόντων, αυτοί έχουν δύο επιλογές. Θα μπορούν να εγγραφούν στα χαμηλών προσδοκιών ιδιωτικά πανεπιστήμια στην Ελλάδα – καταβάλλοντας τα δίδακτρα που γλύτωσαν επιλέγοντας ΙΒ σε δημόσιο σχολείο και όχι στα ήδη προσφερόμενα ιδιωτικά. Ή, το πιθανότερο, θα μπορούν να γραφτούν σε ένα καλό πανεπιστήμιο του εξωτερικού. Η Ελλάδα δηλαδή θα έχει δαπανήσει τους καλύτερους εκπαιδευτικούς πόρους της για να στείλει τους καλύτερους μαθητές της εκεί απ’ όπου το πιθανότερο είναι ότι δεν θα γυρίσουν. Η λογική λέει πως δημόσιο ΙΒ έχει νόημα μόνον εφόσον επιτρέπει την εισαγωγή σε δημόσιο πανεπιστήμιο. Αλλά ο μεταρρυθμιστικός οίστρος δεν φτάνει μέχρι την υιοθέτηση της κοινής λογικής.