Μια συνάντηση χωρίς κραυγές και ψίθυρους

Ας φανταστούμε λοιπόν μια γλυκιά μέρα του Οκτωβρίου: ο τούρκος Πρόεδρος είναι και πάλι στην Αθήνα για την τακτική εξαμηνιαία συνάντησή του με τον έλληνα Πρωθυπουργό στην αρχή της κοινοβουλευτικής χρονιάς, συνοδευόμενος σχεδόν από το σύνολο του υπουργικού του συμβουλίου. Ερχεται και φεύγει, χωρίς ιδιαίτερη φασαρία ή δημοσιότητα, με τις συνήθεις πλέον αναφορές στις πάγιες θέσεις των δύο μερών, οι οποίες δεν τις εμποδίζουν να συνεχίζουν τις εμπορικές, πολιτιστικές και λοιπές συνεργασίες. Θα τα ξαναπούν την άνοιξη, που η ίδια διαδικασία θα επαναληφθεί στην Αγκυρα με τον έλληνα Πρωθυπουργό και το δικό του υπουργικό συμβούλιο να μετακινούνται στις λεωφόρους της τουρκικής πρωτεύουσας. Πώς λέμε γαλλογερμανική συνεργασία και κοινές δράσεις των δύο μερών; Αυτό, στις παραλίες του Αιγαίου…

Η συνάντηση των δύο μερών στο πλαίσιο του 5ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας – Τουρκίας έχει όλα τα αναγκαία στοιχεία για να εξελιχθεί σε μια τέτοια σταθερή και τελικά βαρετή διαδικασία. Η χορογραφία ήταν πραγματικά άψογη και από τις δύο πλευρές ενώ ήταν φανερή η κοινή βούληση να πάνε όλα καλά, χωρίς κραυγές και ψιθύρους. Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας έθεσε την εθνική γραμμή με σαφήνεια και καθαρότητα, ο προσκεκλημένος μας αναφέρθηκε κατά τρόπο αναμενόμενο στη μειονότητα και επέλεξε να μην απαντήσει στην εξίσου αναμενόμενη απάντηση του Πρωθυπουργού. Ο Πρωθυπουργός μίλησε για την ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας και ο Πρόεδρος Ερντογάν απλώς την ξέχασε.

Οι υπουργοί και λοιποί αξιωματούχοι υπέγραψαν δεκαπέντε συμφωνίες, μνημόνια και κοινές δηλώσεις για θέματα επενδύσεων, ενέργειας, παιδείας, ενώ το συμφωνημένο πλέον χρονοδιάγραμμα αποτυπώθηκε στη Διακήρυξη των Αθηνών περί σχέσεων φιλίας και καλής γειτονίας. Το σημαντικότερο ίσως σημείο αυτού του μη υποχρεωτικού κειμένου, που όμως υπογράφηκε από τους δύο ηγέτες, είναι η δέσμευση των μερών «να απέχουν από κάθε δήλωση, πρωτοβουλία ή ενέργεια που θα μπορούσε να υπονομεύσει ή να απαξιώσει το γράμμα και το πνεύμα αυτής της Διακήρυξης ή να θέσει σε κίνδυνο τη διατήρηση της ειρήνης και της σταθερότητας στην περιοχή τους».

Και ζήσαμε εμείς καλά και αυτοί καλύτερα; Μακάρι να ήταν έτσι! Οι δύο πλευρές επέλεξαν με ιδιαίτερη προσοχή να μην μπουν στην ουσία των ζητημάτων που μας χωρίζουν – για να μη χαλάσουν το κλίμα. Θα μπορέσουμε να κρατήσουμε την ηρεμία στο Αιγαίο για το προβλεπτό μέλλον; Οι δύο πλευρές μένουν απολύτως στις θέσεις τους και είναι ενδιαφέρον ότι στη Διακήρυξη δεν υπάρχει αναφορά σε δικαστική επίλυση των διαφορών, ενώ στην πρόσφατη συνέντευξή του ο τούρκος Πρόεδρος αναφέρθηκε σε παραπομπή όλων των σχετικών διαφορών στη διεθνή δικαιοσύνη και όχι μόνο της οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών. Κανείς δεν ρώτησε ποιες είναι αυτές: το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το Καστελλόριζο ή και η κυριαρχία επί των νησιών του Αιγαίου; Το μέλλον θα δείξει – αλλά στο μεταξύ κάθε ήρεμη μέρα στον αέρα και στη θάλασσα κέρδος είναι.

Η Μαρία Γαβουνέλη είναι καθηγήτρια Διεθνούς Δικαίου στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και γενική διευθύντρια του ΕΛΙΑΜΕΠ