Γεωργία 2008, Συρία 2011, Ντονμπάς-Κριμαία 2014, Ουκρανία 2022, Αρμενία 2022-23, Ισραήλ 2023 – και μετά τι;
Οι παραβιάσεις των μέχρι σήμερα αποδεκτών κανόνων του διεθνούς δικαίου από ένα μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ έχουν προκαλέσει πολεμικά κύματα παντού. Η σωρευμένη αγανάκτηση έχει μετατραπεί σε βίαιη επιθετικότητα παντού γύρω μας. Ο πόλεμος έχει επιστρέψει, ως η ύστατη έκφραση του νόμου της βίας στην υπηρεσία των τετελεσμένων γεγονότων.
Το φαινόμενο πλησιάζει την Ευρώπη, η οποία ήδη βρίσκεται αντιμέτωπη με προκλήσεις, επειδή οι διαστάσεις του ξεπερνούν την απλή γεωγραφία. Δεν πρόκειται πλέον απλώς για ζήτημα εδαφικών διαφορών – το διακύβευμα έχει να κάνει με την παγκόσμια απόρριψη των δημοκρατιών και της Δύσης.
Είναι κάτι που αφορά πρωτίστως την ΕΕ. Δεν αποτελεί ούτε κράτος ούτε μια αυτοκρατορία και δεν θέλησε ποτέ να εξοπλιστεί συλλογικά, επειδή οικοδομήθηκε με σκοπό την ειρήνη. Θα αποδειχθεί, άραγε, ικανή να διαβεί το όριο εκείνο που απαιτεί να διαθέτει επαρκείς δυνάμεις προκειμένου να προσδίδει αξιοπιστία στη διπλωματία της;
Η Ευρώπη οφείλει να μάθει πλέον πώς να χρησιμοποιεί τη δύναμή της. Εάν θέλουν να κερδίσουν τον σεβασμό των ολοένα πιο αχαλίνωτων «παικτών», οι Ευρωπαίοι δεν έχουν την πολυτέλεια να αγνοούν το στρατιωτικό ζήτημα. Δεν είναι κάτι που έχει να κάνει με τη διεξαγωγή πολέμου, όπως συχνά μάς έχει δείξει η ιστορία μας, αλλά με τον εξοπλισμό μας με πειστικές δυνατότητες που θα μας επιτρέπουν να αναλαμβάνουμε δράση ώστε να μην επιτρέπουμε να μας ταπεινώνουν – κάποτε οι τρομοκράτες, όπως συμβαίνει με το Ιράν, άλλοτε οι δικτάτορες, όπως στις περιπτώσεις της Ρωσίας, του Αζερμπαϊτζάν ή της Τουρκίας, μετά ξανά σε περιπτώσεις όπως στο Σαχέλ ή, ακόμα πιο κοντά μας, στην Τυνησία, ο πρόεδρος της οποίας «φτύνει» την ευρωπαϊκή βοήθεια που είχε στόχο να τον βοηθήσει να ελέγξει την παράτυπη μετανάστευση.
Οι ευρωπαίοι πολίτες βλέπουν τις απειλές να πλησιάζουν. Η αναποφασιστικότητα των κυβερνήσεών τους αυξάνει την αγωνία τους. Δεν θα μπορούσαν, άραγε, να επιδείξουν θάρρος και δημιουργικότητα, παρουσιάζοντας λύσεις που θα επιτρέπουν στην ΕΕ να είναι παρούσα όταν και όπου χρειάζεται, όχι απλώς με εγγυήσεις και βοήθεια στην οποία δεν δίνει κανένας σημασία. Δεν θα μπορούσαμε να φανταστούμε μια κατάσταση στην οποία, όπως προβλέπουν οι Συνθήκες, ορισμένα κράτη-μέλη να δρουν στρατιωτικά εκ μέρους όλων;
Η ΕΕ ανακαλύπτει σήμερα την ανάγκη να σκέφτεται πιο ανεξάρτητα, αλλά με τον δικό της ρυθμό, με αποτέλεσμα να την ξεπερνούν τα ίδια τα γεγονότα. Επανεξοπλιζόμαστε με την ελπίδα ότι δεν είναι πλέον αργά. Στην πράξη όμως, η καλύτερη εγγύηση για την ειρήνη, για τα συμφέροντα και τις συμμαχίες μας, είναι να είμαστε αποφασισμένοι να χρησιμοποιήσουμε στρατιωτική βία, ευχόμενοι παράλληλα να μην αναγκαστούμε να το πράξουμε.
Κάποιοι άλλοι, ολοένα πιο κοντά μας, δεν έχουν άλλη επιλογή και αναγκάζονται να πάρουν τα όπλα για να υπερασπιστούν τους λαούς τους, αλλά και τις κοινές μας αξίες. Ξυπνώντας πολύ αργά, η Ευρώπη κινδυνεύει να εκπλαγεί κάποια μέρα και να δεχθεί επίθεση από τον άξονα του κακού που διαμορφώνεται μπροστά στα ίδια μας τα μάτια – από τη Μόσχα ως τη Γάζα, από την Τεχεράνη ως το Μπακού, από το Πεκίνο ως το Σαχέλ.
Ο Ζαν-Ντομινίκ Ζουλιανί είναι πρόεδρος του Ιδρύματος Robert Schuman
