Πάλι τελευταία φορά;

Εδώ και εβδομάδες η χώρα καίγεται από τη μια άκρη ως την άλλη. Το κράτος στο σύνολό του ως η θεσμική οργάνωση της κοινωνίας φαίνεται ανήμπορο να ανταποκριθεί στην ένταση και τη διάρκεια της καταστροφής. Οι εικόνες επί 24ώρου βάσεως καταπλακώνουν τους πολίτες. Οι κυβερνητικοί παράγοντες σπεύδουν να αιτιολογήσουν την ανικανότητα του κράτους επιστρατεύοντας ένα ισχυρό επιχείρημα: Ζούμε υπό το κράτος της κλιματικής αλλαγής, φαινόμενα πρωτόγνωρης έντασης κι αυτό αφορά όλες τις χώρες και ιδιαίτερα αυτές της Νότιας Ευρώπης. Η κυβέρνηση κάνει το ανθρωπίνως δυνατό.

Τι συνιστά το κράτος γι’ αυτή την περίπτωση. Πρώτα απ’ όλα η οργάνωση των μηχανισμών πολιτικής προστασίας. Από το 2003 ο νόμος προβλέπει σε κάθε προϋπολογισμό του κράτους ξεχωριστό και αναλυτικό κεφάλαιο για τον προϋπολογισμό και τους στόχους της πολιτικής προστασίας. Ουδέποτε υλοποιήθηκε ο σχετικός νόμος και η Βουλή κωφεύει. Προβλέπει ισχυρούς πόρους αλλά και έλεγχο στην Αυτοδιοίκηση για την αντιπυρική προετοιμασία. Ούτε οι πόροι ανταποκρίνονται στο ελάχιστο. Ούτε ο έλεγχος γίνεται για τον χρόνο και τον τρόπο εφαρμογής. Η κλιματική αλλαγή υπαγορεύει, σύμφωνα και με τις τελευταίες επιταγές της Ευρωπαϊκής Ενωσης, πλήρη και σύγχρονο εξοπλισμό σε μέσα. Αλλά και οι θεσμοί, οι επιφορτισμένοι για την εφαρμογή του νόμου, αυτή τη φορά λειτούργησαν υποτυπωδώς. Καθώς οι δήμαρχοι, αλλά κυρίως οι περιφερειάρχες, το μακρύ χέρι της εκτελεστικής εξουσίας, παραμονές εκλογών έχουν άλλα θέματα να ασχοληθούν. Με τα ψηφοδέλτια, τις συναλλαγές, τις μεταγραφές, τις μετακινήσεις… Στο πάγιο ερώτημα αν τις φωτιές τις βάζουν άνθρωποι, ούτε ο εξοπλισμός του θεσμικού πλαισίου της Δικαιοσύνης, ούτε οι Αρχές ασφαλείας με την υποτυπώδη λειτουργία τους ανταποκρίνονται κατά γενική ομολογία. Ο Πρωθυπουργός εκμεταλλευόμενος την αμνησία μιας κοινωνίας χαμηλών προσδοκιών λέει κάθε φορά «αυτή θα είναι η τελευταία φορά». Και δίνει σχετικές εντολές στους υπουργούς του…

Αυτό το κράτος το διευθύνει η κυβέρνηση και μάλιστα το θεωρεί σύγχρονο, ευέλικτο, αποτελεσματικό και «επιτελικό». Ενα κράτος με α-συνέχεια στη λειτουργία του, με νόμους που ψηφίζει η Βουλή και δεν εφαρμόζει η κυβέρνηση. Το κεντρικό της μότο, σε αντίθεση με την εκατόμβη στο Μάτι που συνεχώς επικαλείται, είναι ότι σώζει ζωές, δεν υπάρχουν νεκροί. Η τραγική ειρωνεία είναι ότι αυτή τη φορά υπάρχουν νεκροί. Και μάλιστα αρκετοί. «Ναι, αλλά αυτοί είναι λαθρομετανάστες». Είναι τριτοτέταρτη είδηση στα ΜΜΕ, είναι θεμιτά θύματα για τους φασίζοντες και τους ακροδεξιούς, είναι παρείσακτοι. Και το ερώτημα είναι πόσο κοστολογείται η ζωή του μετανάστη σε μια χώρα όπου ακόμη και τα ζώα προστατεύονται πια με πανίσχυρους νόμους; Πόσο «πουλάει» η είδηση της απανθράκωσης 18 ανθρώπων για να πάρει τη θέση της στα δελτία ειδήσεων; Είναι ένα καρφί στο μάτι του πολιτισμού μας, η συμπεριφορά μιας τριτοκοσμικής χώρας.

Το έργο το έχουμε ξαναδεί. Επαναλαμβάνεται συνεχώς. Οι Αρχές ασφαλείας θα βρουν τους εμπρηστές, η Δικαιοσύνη θα δικάσει παραδειγματικά, ο φυσικός πλούτος της χώρας και τα πλούσια οικοσυστήματά της θα προστατευτούν πλήρως από τους καταχραστές, τους καταπατητές και τους αυθαιρετούντες, αν έχουν απομείνει πια τέτοια συστήματα. Η προετοιμασία από τον χειμώνα για τις φωτιές θα είναι επισταμένη. Και του χρόνου ξανά από την αρχή.

Κάποιος μπορεί εύλογα να αναρωτηθεί: «Καλά, η κλιματική αλλαγή που επικαλείται η κυβέρνηση δεν υπάρχει;». Ασφαλώς, όχι μόνο υπάρχει, αλλά συνεχώς οξύνεται και πολλαπλασιάζονται οι κρίσεις. Η κυβέρνηση, όμως, γι’ αυτό ακριβώς εκλέγεται. Για να αντιμετωπίζει τα σύγχρονα προβλήματα που δημιουργούνται. Και αυτή η κυβέρνηση, με νωπές τις δάφνες της ηγεμονικής της παρουσίας από την αρχή της θητείας της, αναδεικνύεται μικρότερη των περιστάσεων.

Ο Κώστας Σκανδαλίδης είναι πρώην υπουργός