Δυο μέτρα και δυο σταθμά

Ας μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας. Η γενική αίσθηση για τις εξεταστικές επιτροπές της Βουλής είναι ότι σπανίως παράγουν οποιοδήποτε αποτέλεσμα. Οποιοδήποτε σοβαρό, πραγματικό αποτέλεσμα δηλαδή, πέρα από πρόσκαιρης αξίας κομματική αντιπαράθεση, αντικρουόμενες διαρροές στον Τύπο (που βασίζεται, αναγκαστικά, στην ανεπίσημη πληροφόρηση) και μια ευκαιρία για να εκτονωθεί το σκάνδαλο μέχρι, τελικά, να ξεχαστεί. Η πρωτοβουλία της κυβέρνησης να ανοίξει τη δυνατότητα σύγκλησης εξεταστικής επιτροπής από την αντιπολίτευση ήταν, εκ πρώτης όψεως, μια θετική εξέλιξη. Ωστόσο, όπως διαπιστώνεται, η εκάστοτε κοινοβουλευτική πλειοψηφία εξακολουθεί να ορίζει τους κανόνες με βάση τα δικά της πολιτικά συμφέροντα. Σχετικό παράδειγμα είναι η χθεσινή απόφαση της εξεταστικής επιτροπής για τις παρακολουθήσεις να μην κληθούν ως μάρτυρες πρόσωπα που έχουν, εκ της θέσεώς τους και εκ των γεγονότων, άμεση εμπλοκή στην υπόθεση. Ενώ και άλλοι μάρτυρες επικαλούνται το απόρρητο το οποίο έγκριτοι νομικοί αμφισβητούν ή επισημαίνουν πως θα μπορούσε να ξεπεραστεί με την άδεια του πολιτικού προϊσταμένου τους.

Η υπόθεση αυτή και, κυρίως, οι χειρισμοί της έχουν οδηγήσει σε διάφορες συγκρίσεις της ελληνικής κυβέρνησης με όσα συμβαίνουν σε χώρες εντός κι εκτός της ΕΕ με κυβερνήσεις που εκλέγονται μεν δημοκρατικά, αλλά αντιμετωπίζουν με αυταρχικές μεθόδους τους αντιπάλους τους και την κριτική. Τέτοιες αναλογίες δεν μας χρειάζονται όμως. Ούτε βεβαίως μπορεί να προχωρήσει μια δημόσια συζήτηση με θετικό τρόπο όταν διακεκριμένοι νομικοί επιστήμονες δέχονται επιθέσεις για τις θέσεις που εκφράζουν για το θέμα των παρακολουθήσεων από κύκλους που δείχνουν να έχουν δυο μέτρα και δυο σταθμά στο τι συνιστά θεσμική ευαισθησία, στάση που δεν αρμόζει σε μια φιλελεύθερη δημοκρατία.

Ενας μόνο τρόπος υπάρχει να δείξει μια κυβέρνηση ότι δεν έχει τίποτα να κρύψει και πως δεν υπάρχει κανένα μέτρο σύγκρισής της με αυταρχικές καταστάσεις. Και αυτός είναι να μην οδηγηθεί η εν εξελίξει έρευνα της Βουλής, της ΑΔΑΕ και της Δικαιοσύνης σε αδιέξοδα με την άρνηση των καταθέσεων κρίσιμων μαρτύρων και πραγματικών στοιχείων. Γιατί η ουσιώδης διαφορά μεταξύ των αυταρχικών και των φιλελεύθερων κυβερνήσεων δεν είναι ότι οι δεύτερες είναι αλάνθαστες. Αλλά ότι αυτές αναγνωρίζουν τις ευθύνες τους και την αξία που έχει για την προστασία του πολιτεύματος το να αποκαλύπτεται η αλήθεια, ακόμη κι αν έχει κόστος.