«…δεν θα γυρίσει πίσω»

Χαριτωμένη πράγματι η επιλογή της επικεφαλίδας της εφημερίδας («Το καλοκαίρι εκείνο»), μόνο που θα έπρεπε το ερώτημα για το αξέχαστο εκείνο καλοκαίρι που δεν θα γυρίσει πίσω να απευθύνεται στην Κλειώ Δενάρδου.

Την τέχνη μιας συγκινησιακής δημοσιογραφίας τη γνωρίζω – όπως και την «τέχνη του κατεδαφίζειν» – διότι αυτό έχω βαλθεί να πω στους αναγνώστες μου σε συνέχειες, πως η απόλαυση του κειμένου, προέρχεται όχι από μια χαριτωμένη κοινοτοπία, αλλά από την αποδόμηση που ορίζεται ως «ο τρόπος να μιλάς περισσότερες γλώσσες». Κι επειδή δεν έχω πλέον γούστο παρά για τη «γη και τις πέτρες», μιλώ για τον εαυτό μου, χωρίς να μιλώ γι’ αυτόν. Αναδιπλώνομαι, ξεπερνώντας τη (γραφική) επίδειξη συναισθημάτων προσωπικής ξιπασιάς.

Το «καλοκαίρι εκείνο» είναι για μένα, κάθε φορά, το τελευταίο καλοκαίρι που επιζώ, προτού να γίνει κι αυτό το προτελευταίο. Δεν θα περιγράψω λοιπόν όσα έζησα τα συμπυκνωμένα καλοκαίρια της ζωής μου στη Μύκονο έως τώρα. Αντίθετα θα καταγράψω όσα η Μύκονος μου έδωσε τα καλοκαίρια αυτά: την ποίηση. Πρόκειται για μετα-γραφές της χαράς απ’ τον ήλιο, στις πάλαι ποτέ αμμουδιές της Μυκόνου, σε μια άλλου είδους ποίηση, λόγια ποίηση και γι’ αυτό συναισθηματική. Παράδειγμα από το ποίημά μου σε «δεύτερο ενικό» που αντιγράφω:

«Ξαναφέρε πίσω εκείνο το πρωί

όταν πλημμύρισε το σπίτι η μπονάτσα

αφήνοντας ιώδιο και κατράμι στα μουσκεμένα σεντόνια

εκθέτοντας την παιδική σου καρδιά

στα απροσδόκητα ρεύματα των παραθύρων

και τα γέλια των μεγάλων απ’ έξω στη βεράντα»

Και το ποίημα αυτό, συνεχίζει μεταγραμμένο στο πρώτο ενικό για την περίπτωση της καταχρηστικής αναδημοσίευσής του εδώ.

«Φέρνω ξανά ό,τι θα με παρηγορούσε

τώρα

αν η ψυχαγωγία εκείνων των ημερών

είχε τη θέση της στο σπίτι του παππού

και ο παραπλεύρως κόσμος μου

σκιών και φθόγγων

ξανάπιανε απ’ την αρχή το παραμύθι:

να πέφτουν τότε τα κορμιά

σ’ αριθμημένο ύψωμα στο Γράμμο

να ‘χει επιστρέψει ο βασιλιάς

μ’ ένα βαρύ παλτό

να βάφουν αστειευόμενοι οι μεγάλοι τα μαλλιά τους

κι ένα Χ στους τοίχους της Μυκόνου

με το διοξείδιο μίσος τους»

Αυτά ήταν τα «καλοκαίρια εκείνα» του Εμφυλίου, χωρίς σχεδόν ηλεκτρικό, με το βρυσάκι στο μπάνιο, την γκαζιέρα «Πίτσος» και το «φανάρι» κρεμασμένο στην κουζίνα μου. Εκεί περιστοιχιζόμουν από δεξιούς αστούς, φίλους των γονιών μου: τον απόστρατο Ταξίαρχο Χρηστέα (του ΙΔΕΑ) και τον χειρουργό κύριο Δέδε.

Και συνεχίζει το ποίημα:

«Φέρνω ξανά στη μνήμη μου

εμποδίζοντας την είσοδο της μασκοπρόσωπης Ιστορίας

στα υπνωτήρια και στα ηρώα

που έκτοτε με στεγάζουν

Τρέφω λοιπόν τα ίδια αισθήματα

για τις βουνοσειρές απέναντι της Σύρας και της Τήνου που με περιβάλλουν

Στο στόμα μου, ένα αποστακτήριο μίσος

ανταλλάσσει την πικρία σε γλυκύτητα»

Και πώς θα γινόταν διαφορετικά αφού:

«Η γλώσσα μου φαρμακωμένη

μου έμαθε τον Γαρμπή

που μ’ έριξε στα βράχια

που μου έδωσε τη σανίδα, χωρίς τη σωτηρία της

Γλώσσα δίχως γλώσσα

σύρριζα στα λόγια της εμφύλιας Πατρίδας

στις διαβιβάσεις με το χειροκίνητο τηλέφωνο»

Και τον ταχυδρόμο, Γιαννάκη Δεκάριστο, που μας έφερνε σε καλάθια από την Αθήνα τα φάρμακα από του Μπακάκου.

Στη Μύκονο, όπου περνώ «τα καλοκαίρια εκείνα» – διότι επανέρχονται όλα εξήντα χρόνια μετά, το ένα μέσα στο άλλο – με τις προσθήκες φυσικά, του πένθους, των ερώτων και της ηλικίας. Με τη φοινικιά απέναντι απ’ το παράθυρο που μεγαλώνει και που, όπως πληροφορούμαι, οσονούπω θα ξεραθεί από το σκουλήκι που κουβαλούν κατά την αποδημία τους από την Αφρική τα πετεινά.

Το ποίημα πάλι:

«Στο βάθος λοιπόν

εκεί που κόβει βόλτες ανενόχλητος

μακριά από κάθε τυχαία γελοιότητα ο ήλιος

πάνω κάτω από τον κάβο της Τήνου, στις Δήλες

αυτός ο δρομέας του ορίζοντά μου

θα ‘λεγα πως είμαι εγώ που τον προκαλώ

Ενώ η φοινικιά, τυχαία στο οπτικό πεδίο μας,

ωχρά κηλίδα κι απ’ τις δυο μεριές

Ανύμφευτη

Κι απ’ τις δυο μεριές, κολυμβήτρια

όσο πάει το μάτι της»

Κλείνω αυτό το διακειμενικό τέχνασμα, όπως το ονομάζουν, με ένα ακόμη ποίημα από τη συλλογή «Αύγουστος» (2017).

«Αφησέ με λοιπόν

Μη με ρωτάς πού πατώ και πού πηγαίνω

Ασε με να οργανωθώ, το χειμώνα

στο πέτρινο κρεβάτι του

Οπου σε ονειρεύομαι, Αύγουστε

και σε προετοιμάζω σε πρώτη ζήτηση

μετά θάνατον

Πώς να οργανωθώ;

Με πρόσωπο στραμμένο προς τον ήλιο;

Να σ’ αποχαιρετίσω, σαν τη μικρή Ελένη;

Οι φιλενάδες μου έχουν επαναπατριστεί»

Ομως εγώ σκέφτομαι τώρα να εκπατρισθώ.