Λόγια φτερά

«Κι εμείς από το ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ενωση τι χαΐρι είδαμε;» ρωτάει ρητορικά από τα ερτζιανά. «Οταν μπήκαν οι Τούρκοι στην Κύπρο τούς σταμάτησαν μήπως οι Αμερικανοί;». Μες στο ταξί μορφάζω πίσω από τη μάσκα μου. Θα ‘θελα να του υπενθυμίσω, να τον πληροφορήσω αν το αγνοεί, πως πρόφαση για την εισβολή του 1974 στάθηκε το πραξικόπημα που οργάνωσε η ελλαδική χούντα εναντίον του Μακαρίου. Και ότι η Κύπρος, από την ίδρυσή της, τελούσε υπό την εγγύηση – ήτοι υπό τη δαμόκλειο σπάθη – τριών ξένων δυνάμεων. Της Ελλάδας, του Ηνωμένου Βασιλείου και της Τουρκίας. Ψιλά γράμματα. Εχει κιόλας πηδήξει σε άλλο θέμα. «Η προηγούμενη στρατιωτική ανάμειξή μας στην Ουκρανία έφερε τη Μικρασιατική Καταστροφή. Οργίστηκε ο Λένιν με τους Ελληνες, τακίμιασε με τον Κεμάλ και τον άφησε να κάψει τη Σμύρνη… Ποιος ξέρει τι συμφορές μάς μέλλονται και πάλι με την υποστήριξη που παρέχει ο Μητσοτάκης στον Ζελένσκι…». Να του επισημάνεις του ραδιοφωνατζή ότι από την εκστρατεία στην Κριμαία το 1919 μέχρι τη συμφορά του 1922 μεσολάβησαν τριάμισι χρόνια κατά τα οποία ήρθαν όλα ανάποδα; Πως η οποιαδήποτε σύγκριση του τότε κόσμου με τον σημερινό είναι αυθαίρετη μέχρι γελοιότητας; Τζάμπα κόπος. Εάν η Ιστορία δεν υπηρετεί τις ιδεοληψίες του, τόσο το χειρότερο για την Ιστορία…

Ζούμε στην εποχή του πληροφοριακού κουλουβάχατου. Οποιος γουστάρει καβαλάει ένα μικρόφωνο, στήνεται εμπρός σε μία κάμερα, κόβει απλώς και ράβει από το πληκτρολόγιο του διαδικτυωμένου υπολογιστή του. Παλιότερα, η ακατάσχετη μπουρδολογία μπορούσε να μπλοκαριστεί από εκείνους που κρατούσαν το τιμόνι της ενημέρωσης. Θηρία σαν τον Λέοντα Καραπαναγιώτη στα «ΝΕΑ», την Ελένη Βλάχου στην «Καθημερινή», τον Σεραφείμ Φυντανίδη στην «Ελευθεροτυπία», τον Γρηγόρη Γιάνναρο στην «Αυγή» λειτουργούσαν όπως οι μαέστροι. Δεν ανέχονταν παραφωνίες. Σήμερα η ορχήστρα της ενημέρωσης έχει εντελώς ξεκουρδιστεί. Κάθε καραμούζα παίζει τον δικό της χαβά.

Εφόσον άνθρωποι που ευθαρσώς δηλώνουν δημοσιογράφοι, γεωπολιτικοί αναλυτές, κατακρεουργούν και τη στοιχειώδη ακόμα λογική, πώς είναι δυνατόν να μας σκανδαλίζει η Νατάσσα Μποφίλιου; Μια καλλικέλαδος νεαρά κυρία;

Εχει καμιά σχέση η διαδρομή της Νατάσσας Μποφίλιου με της Μελίνας Μερκούρη ή του Μίκη Θεοδωράκη; Η γενιά τους είχε γαλβανιστεί σε συνθήκες ακραίες. Οριακές. Κάθε επιλογή τους είχε κόστος, σήμαινε εξορία, φυλακή, αφαίρεση της ιθαγένειας. Του Μάνου Χατζιδάκι του είχαν σπάσει τα δόντια οι παρακρατικοί. Ο Διονύσης Σαββόπουλος είχε περάσει από το μπουντρούμι της Μπουμπουλίνας, από εκεί εμπνευσμένη η σπαραχτική «Κυρία Μάνου»… Εμείς, μεγαλωμένοι στη Μεταπολίτευση, έχουμε τόσο εθιστεί στο να ξεφουρνίζουμε ό,τι μας κατεβαίνει, ώστε ούτε καν απολαμβάνουμε την ελευθεροστομία μας. Με ευλογημένη ελαφρότητα δηλώνει η κυρία Μποφίλιου θαυμάστρια του Τρότσκι και οπαδός συνάμα του μετα-σταλινικού ΚΚΕ. Κι αν τυχόν της επισημάνουν την αντίφαση, θα επικαλεστεί το κοπλιμέντο που της έκανε ο Δημήτρης Κουτσούμπας: πως «δεν σηκώνει» γενικώς «το άδικο»…

Από πότε, εξάλλου, η καλλιτεχνική σου ιδιότητα δίνει στις πολιτικές σου τοποθετήσεις ιδιαίτερη βαρύτητα; Ο Μάρκος Βαμβακάρης ήταν βασιλόφρων – έχει γράψει και υμνητικό τραγούδι για την παλινόρθωση του Γεωργίου Β’. Ο Αιμίλιος Βεάκης ένθερμος οπαδός της 4^ης Αυγούστου πριν προσχωρήσει με πάθος στην Αριστερά. Η Ρένα Βλαχοπούλου δεξιότατη. Ο Θανάσης Βέγγος μακρονησιώτης. Περίμενε κανείς πολίτης να του ανοίξει τα μάτια, να τον κατευθύνει ο τάδε βάρδος ή η δείνα ηθοποιός;

Οψιμα σχετικά ξεκίνησαν τα κόμματα να αντιλαμβάνονται τους καλλιτέχνες σαν μασκότ τους. Να τους καλούν στα φεστιβάλ, να τους τοποθετούν στα ψηφοδέλτια, να τους δανείζουν και να δανείζονται από εκείνους δημοφιλία. Ενα νταραβέρι άχαρο, που καταντάει πρόστυχο όποτε μπαίνουν στη μέση λεφτά, με τη μορφή επιχορηγήσεων και διορισμών. Μια ύπουλη θωπεία, που σε καιρούς δημοκρατίας μονάχα οι μέτριοι απολαμβάνουν.

Καθένας μας είναι πολίτης. Εφόσον έχει δημόσιο λόγο, υποχρεούται να εκφράζει τις απόψεις του.

Οι καλλιτέχνες όμως κρίνονται από το έργο τους. Τα υπόλοιπα είναι λόγια-φτερά.