Ανάσταση με την Εστι

Η Ντέμπορα Φέλντμαν γεννήθηκε το 1987 και μεγάλωσε στη συνοικία Γουίλιαμσμπεργκ του Μπρούκλιν, στη Νέα Υόρκη. Δεν νιώθει όμως Αμερικανίδα, δεν ένοιωθε ποτέ Αμερικανίδα, δεν μεγάλωσε πραγματικά στις ΗΠΑ. Οπως λέει χαρακτηριστικά η ίδια, το Γουίλιαμσμπεργκ δεν είναι η Αμερική. Στις ΗΠΑ, μπορεί κανείς να αποσυνδεθεί απόλυτα από την κοινωνία και τον πολιτισμό. Μπορεί να είναι Αμερικανός στα χαρτιά, αλλά να μην έχει καμία σχέση με την Αμερική.

Η Ντέμπορα Φέλντμαν μεγάλωσε σε μια κοινότητα Σατμάρ του Γουίλιαμσμπεργκ, μια κοινότητα υπερορθόδοξων Εβραίων που γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη μέσα από τις στάχτες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Πολιτισμικά συντηρητικοί και θρησκευτικά αυστηροί, τα μέλη της πιστεύουν πως η ευσέβειά τους και η άρνησή τους να αφομοιωθούν θα τους προστατεύσουν από έναν νέο κατακλυσμό. Τηλεόραση, Ιντερνετ και κάθε μορφή κοσμικής απόλαυσης είναι απαγορευμένα στους χασιδικούς Εβραίους. Η καθημερινότητα ορίζεται από αυστηρούς κανόνες και απαγορεύσεις. Μελέτη των γραφών και δουλειά για τους άνδρες. Τεκνοποίηση για τις γυναίκες – με το σεξ να χρησιμεύει αποκλειστικά για αυτόν τον σκοπό. Μαθαίνουν από μικρές να απεχθάνονται το σώμα τους. Οι μέρες της περιόδου θεωρούνται «ακάθαρτες». Μόλις παντρευτούν κουρεύονται γουλί και κυκλοφορούν είτε με κακόγουστες περούκες είτε με μαντίλια στο κεφάλι. Ο άνδρας του σπιτιού είναι ο «βασιλιάς» τους και στόχος τους είναι να κάνουν όσο το δυνατόν περισσότερα παιδιά.

Μια απόλυτα πατριαρχική κοινωνία. Αν και η ίδια η Φέλντμαν θυμάται πάντα τους άνδρες σκυμμένους πάνω από βιβλία, παθητικούς και απόμακρους: γυναίκες την καταπίεσαν, γυναίκες την πλήγωσαν περισσότερο, η θεία της, η πεθερά της, οι δασκάλες της. Η ίδια παντρεύτηκε στα 17 και απέκτησε το πρώτο της παιδί στα 19, τέσσερα χρόνια αργότερα ωστόσο κατάφερε να ξεφύγει από την προδιαγεγραμμένη ζωή της, παίρνοντας μαζί και τον γιο της. Την ιστορία της, την απόδρασή της, την έκανε βιβλίο: το «Unorthodox: Η Σκανδαλώδης Απόρριψη των Χασιδικών Ριζών μου», κυκλοφόρησε στις ΗΠΑ το 2012. Ο εκδότης της φοβόταν πως δεν θα πήγαινε καλά, μιας και το θέμα του ήταν υπερβολικά εξιδεικευμένο. Εγινε όμως μπεστ-σέλερ. Και μόλις πρόσφατα, ενέπνευσε μια μίνι σειρά τεσσάρων επεισοδίων στο Netflix, το «Unorthodox», που συζητείται σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης.

Η ιστορία της «Εστι Σαπίρο», της πρωταγωνίστριας της σειράς, δεν είναι ίδια ακριβώς με την ιστορία της Ντέμπορα Φέλντμαν, είναι όμως αναμφισβήτητα μια διάθλασή της. Η Φέλντμαν κατέληξε στο Βερολίνο, η Εστι αναζήτησε ευθύς αμέσως εκεί καταφύγιο, εφοδιασμένη μόνο με ένα διαβατήριο και λίγα χρήματα στην τσέπη. Αλλά αυτό δεν έχει πολλή σημασία. Η εξέγερση ήταν κοινή, οι διώκτες παρόμοιοι, οι κίνδυνοι αντίστοιχοι – γιατί κοινότητες όπως αυτή των υπερορθόδοξων Εβραίων του Γουίλιαμσμπεργκ δεν ανέχονται την προδοσία. Η Φέλντμαν έχει πια από τριετίας τη γερμανική υπηκοότητα, παρακολούθησε τη σειρά από το σπίτι της στο Βερολίνο, αυτή την πόλη που παρουσιάζεται στη σειρά λίγο σαν παραμύθι αλλά η ίδια πιστεύει πως σε νέους ανθρώπους που φτάνουν εκεί από διαφορετικές χώρες, από διαφορετικές κουλτούρες, μπορεί πράγματι να φανεί σαν παραμύθι, και την παρακολούθησε με μεγάλο άγχος και φόβο για την «Εστι», για το αν θα κατόρθωνε να διατηρήσει μέσα από όλη αυτή την ντροπή και τους εξευτελισμούς που βίωνε, την αξιοπρέπειά της ως άνθρωπος και ως γυναίκα, γιατί γνώριζε ότι αν αποτύχαινε εκείνη, θα ήταν σαν να είχε αποτύχει και η ίδια.

Το κελάρι της 33χρονης συγγραφέως ήταν ήδη γεμάτο τρόφιμα. Ετσι τη μεγάλωσαν οι παππούδες της, επιζήσαντες και οι δύο του Ολοκαυτώματος. «Πίστευαν στο τέλος του κόσμου, είχαν δει το τέλος του κόσμου και πάντα με προετοίμαζαν για αυτό». Τέλη Μαρτίου, όταν η Ανγκελα Μέρκελ κάλεσε τους Γερμανούς να αυτοπεριοριστούν, πολλοί έσπευσαν στα σουπερμάρκετ για προμήθειες. Η Ντέμπορα Φέλντμαν δεν χρειάστηκε να κάνει τίποτα τέτοιο. «Νιώθω σαν να περίμενα τον κορωνοϊό όλη μου τη ζωή» δήλωσε στους «New York Times». Σε μια άλλη της συνέντευξη στη «Libération» επιχείρησε μια εξήγηση για την επιτυχία την οποία γνωρίζει η σειρά που βασίστηκε στην αυτοβιογραφία της. «Η πλειοψηφία των ανθρώπων δεν γνωρίζει τίποτα για αυτή την κοινότητα, ούτε έχει αναγκαστικά όρεξη να μάθει» δήλωσε. «Η θεωρία μου είναι ότι με τον κορωνοϊό ο κόσμος δεν έχει τίποτε άλλο να κάνει παρά να βλέπει πράγματα που κανονικά ίσως δεν θα είχε προσέξει».

Κάνει όμως λάθος. Η ιστορία της «Εστι», και μέσα από αυτήν και της ίδιας, υπερβαίνει την κοινότητα των υπερορθόδοξων Εβραίων, ξεπερνά κατά πολύ το Γουίλιαμσμπεργκ και τους χιλιάδες νεκρούς που αυτό θρηνεί σήμερα λόγω της πανδημίας, είναι η ιστορία ενός ανθρώπου, μιας γυναίκας, που παλεύει να ζήσει ελεύθερη, να γίνει αυτό που είναι, να απαλλαγεί από δυνάστες και καταπίεση και να χαρεί τη ζωή – και η νίκη της σου ζεσταίνει την ψυχή, περίπου όπως κι εκείνα τα «Χριστός Ανέστη!» που πηγαινοέρχονταν από τα μπαλκόνια των σπιτιών τα μεσάνυχτα του Μεγάλου Σαββάτου.