Αυτόχειρες

Συχνά το Ιντερνετ μας απομακρύνει από την αρχική σκέψη που μας έκανε να το επισκεφτούμε. Μπαίνουμε να βρούμε πληροφορίες σχετικές με τον Παρθενώνα και μπορεί να βρεθούμε στον Βοναπάρτη. Ή, αντί για εικόνες του καρναβαλιού του Ρίο, βλέπουμε την Τζένιφερ Ανιστον. Τέτοια πράγματα. Και δεν είναι σπάνιο, έπειτα από ανούσιες δαιδαλώδεις αναζητήσεις να αναρωτιόμαστε γιατί χάνουμε την ώρα μας. Ομως μερικές φορές η περιπέτεια της εξερεύνησης μπορεί να οδηγήσει σε αποτελέσματα ενδιαφέροντα ακόμη κι αν δεν είχαμε ξεκινήσει γι’ αυτά. Παράδειγμα η χθεσινή μου περιήγηση. Εψαχνα για κόμπους σχοινιών για τη βάρκα μου και, μη με ρωτήσετε πώς, γιατί σχεδόν δεν το κατάλαβα ούτε ο ίδιος, βρέθηκα σε φωτογραφίες σκοινιών κρεμασμένων στο ταβάνι έτοιμων για χρήση από κάποιους που είχαν πάρει την τελική απόφαση για το μεγάλο ταξίδι που δεν έχει γυρισμό.

Δεν ήταν παράξενο που μια εικόνα τέτοια οδήγησε τη σκέψη μου στον Περικλή Γιαννόπουλο, μορφή που απ’ όταν ήμουν νέος πολύ με συγκινούσε. Εκείνη η είσοδός του στο νερό… που ο ποιητής, νέος ωραίος, γυμνωμένος, δαφνοστεφής, έφιππος κρατώντας σφιχτά έναν ασκό παραγεμισμένον με πέτρες, αργά αλλά σταθερά βυθίζεται και χάνεται μέσα στα νερά του Σκαραμαγκά! Γοητευτικό έβρισκα και το μυστηριώδες μύρωμά του από τις δυο άγνωστες κυρίες στην εκκλησία όπου είχαν αφήσει τη σορό του, τη νύκτα πριν από την ταφή!

Ξεκίνησα από τη φωτογραφία ενός περιστρόφου ακουμπισμένου στον κρόταφο κάποιου, από κει βρέθηκα στον Γιαννόπουλο, και μετά πάλι έφυγα. Ανοιξε η σκέψη μου. Από τον Περικλή κι όλους τους άλλους που κάνουν την πράξη, μ’ ενδιαφέρει και στέκομαι στις στιγμές της διαδικασίας που είναι κοινές για όλους τους αυτόχειρες, ανεξάρτητα από το φύλο, την ηλικία, τον χρόνο που έγινε η πράξη, τον τρόπο και τον λόγο που τους οδήγησε σε αυτή. Μπορεί η αυτοκτονία να έγινε από ένα κοριτσάκι πανέμορφο δεκαεπτά ετών που πήρε υπερβολική δόση, όχι τυχαία αλλά γιατί δεν άντεχε άλλο ό,τι ακριβώς έκανε ή γιατί έκοψε μ’ ένα ξυράφι τις φλέβες του από έναν έρωτα μεγάλο που δεν τελεσφόρησε. Ή μπορεί να έγινε από έναν ογδοντάχρονο άνδρα που τη νύχτα μέσα σ’ ένα νοσοκομείο τράβηξε όλα τα σωληνάκια χωρίς να τον πάρουν είδηση, επειδή του ήταν δυσβάσταχτο να ζει άλλο. Αλλες ηλικίες άλλοι λόγοι. Κοινό στοιχείο η πράξη.

Κι από την πράξη εκείνο που περισσότερο μ’ ενδιαφέρει είναι οι στιγμές πριν από την τελική κίνηση. Τα δέκατα ενός δευτερολέπτου, όταν το κοριτσάκι κρατάει το ξυράφι και το έχει ακουμπισμένο στον καρπό έτοιμο να το βυθίσει, όταν το δάχτυλο είναι έτοιμο να πιέσει τη σκανδάλη, όταν το πόδι είναι έτοιμο να κλωτσήσει το σκαμνάκι για να τεντώσει το σκοινί και να σφίξει στον λαιμό. Εκεί που ο φόβος νικιέται, που δεν είναι πια δυνατός. Τη στιγμή που αποφασίζουν οι ιδανικοί αυτόχειρες ότι όλα έχουν τελειώσει. Τότε που ο Καρυωτάκης ή ο Γιαννόπουλος ή ο Βέλιος ή ο αυτόχειρας χωρίς μεγάλο όνομα και χωρίς απομνημονεύματα… βάζει την τελευταία τελεία. Αυτεπαγγέλτως αποφασίζει εκείνος για τη λήξη. Κανέναν άλλον δεν αφήνει να τον οδηγήσει στον Αχέροντα.

Με θάρρος μοναδικό τρέχει να συναντήσει το μεγάλο φως ή το μεγάλο σκοτάδι. Εκείνες τις μοναδικές στιγμές στέκει μόνος στο μέγιστο άγνωστο. Τότε στην πράξη γίνεται θεός και ανεβαίνει στον σταυρό. Βλέπει το τέλος με ορθάνοιχτα μάτια. Μπορεί να φοβάται, μπορεί να τρέμει και να μην είναι σταθερό το χέρι του. Ομως ακόμη κι αν τρέμει, από τη στιγμή που το κάνει παίρνοντας συνειδητά την απόφασή του, είναι ένας εξερευνητής ακόμη γενναιότερος κι από τον Κολόμβο ή τον Βάσκο Ντε Γκάμα ή τον Τζέιμς Κουκ κι απ’ όλους. Αντιμετωπίζει το άγνωστο με τόλμη ασύγκριτη. Τη στιγμή εκείνη κανείς δεν μπορεί να συγκριθεί μαζί του. Μπορεί να σκίσει τις θάλασσες, μπορεί ν’ αναστήσει Λαζάρους, μπορεί να ταΐσει μιλιούνια με πέντε καρβέλια. Τίποτε πια δεν τον τρομάζει εκείνα τα δέκατα… τα εκατοστά του δευτερολέπτου!

Γι’ αυτό κι εγώ πάντα τους θαύμαζα τους αυτόχειρες από παιδί, κι εξακολουθώ και τους θαυμάζω και τώρα. Ψύχραιμοι και βέβαιοι, αποφασίζουν για το δίκαιο της πράξης τους κι ατρόμητοι οδηγούνται στην επιλογή τους. Δεν είμαι κληρικός για να τους δικάσω εγώ αν συνάδει ή όχι με τον λόγο του Θεού κι αυτό το ξεπερνώ. Διόλου δεν μ’ ενδιαφέρει επί του παρόντος. Ας αποφασίσουν άλλοι αν θα καταδικαστούν στη Μεγάλη Στιγμή, εφόσον και αν και όποτε υπάρξει τέτοια. Εγώ το μόνο που εκφράζω με απόλυτη βεβαιότητα είναι ο θαυμασμός για όλους τους αυτόχειρες. Μα είναι τόσο ανδρείοι… Ομως, όσο κι αν τους θαυμάζω, δεν θαυμάζω και την επιλογή τους. Ακόμη κι αν φαίνεται ότι βρίσκεσαι μπροστά σ’ αδιέξοδο είμαι βέβαιος ότι όλο και κάποια διέξοδος διαφυγής θα βρεθεί!