Ο νέος πόλος

Ενώ η Τουρκία αναπτύσσει επιθετικά την επιχείρηση στρατιωτικής επιβολής της στην κατανομή των ενεργειακών πόρων στην Ανατολική Μεσόγειο, με γεωτρύπανα, ασκήσεις με πραγματικά πυρά, απειλές κ.λπ. εις βάρος της Ελλάδας και της Κύπρου, το διεθνές περιβάλλον αντιμετωπίζει προς το παρόν την κρίση χωρίς σαφή και ενιαία στρατηγική. Η Ρωσία σιωπά, οι ΗΠΑ ακόμα αμφιταλαντεύονται, η Ευρωπαϊκή Ενωση καθεύδει περιοριζόμενη στην εξέταση μέτρων, η Μεγάλη Βρετανία έχει παραλύσει λόγω του Brexit, η Γερμανία και η Ολλανδία διστάζουν διότι φοβούνται τις αντιδράσεις των εκατομμυρίων τουρκικής καταγωγής πολιτών τους.

Το μόνο κράτος που προέβη σε σαφή δήλωση στρατιωτικής στήριξης της Ελλάδας είναι η Γαλλία. «Θα αποστείλουμε φρεγάτες στο Αιγαίο εάν μας ζητηθεί», είπε ο γάλλος πρόεδρος. Προφανώς η γαλλική κυβέρνηση αντιλαμβάνεται το κενό ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο ως ευκαιρία ολικής επαναφοράς της Γαλλίας στην «παγκόσμια σκακιέρα» ως πέμπτου πόλου (μετά τις ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα, Μεγάλη Βρετανία).

Πράγματι, η Ανατολική Μεσόγειος είναι αυτήν την στιγμή το σημείο στο οποίο θα κριθεί η επιρροή των υπερδυνάμεων του Εικοστού Πρώτου Αιώνα. Για τρεις λόγους: 1. λόγω της ανακάλυψης θηριωδών ενεργειακών κοιτασμάτων, 2. λόγω του ελέγχου της οδού Ατλαντικός – Γιβραλτάρ – Σουέζ – Ινδικός και 3. λόγω του υπό οικοδόμηση Δρόμου του Μεταξιού, που θα διασχίζει την Ανατολική Μεσόγειο και θα καταλήγει μέσω Πειραιώς στο Βερολίνο.

Το διακύβευμα είναι μέγα και η Τουρκία επιχειρεί να καταστεί ρυθμιστής επιδιώκοντας να ελέγξει τον χώρο στρατιωτικά. Εάν οι υπερδυνάμεις δεν αντιδράσουν, θα χάσουν τον έλεγχο των εξελίξεων και ο πλανήτης θα οδηγηθεί σε μείζονα γεωπολιτική μεταβολή, από αυτές που παρουσιάζονται στην περιοχή μας μία φορά στα διακόσια ή πεντακόσια χρόνια (Περσικοί Πόλεμοι, Αλεξανδρινή Εκστρατεία, Ρωμαϊκό imperium, πτώση του Δυτικού Ρωμαϊκού κράτους, Τέταρτη Σταυροφορία, Αλωση, Συνθήκη των Σεβρών).

Η λογική υπαγορεύει τη βεβαιότητα ότι τα κράτη που διαθέτουν συντριπτική υπεροπλία και πυρηνικά όπλα (ΗΠΑ, Γαλλία, Μεγάλη Βρετανία, Ρωσία) δεν θα επιτρέψουν μία εις βάρος τους μεταβολή των συσχετισμών ισχύος στη Μεσόγειο. Η Γαλλία, που προσφάτως άρχισε να οικοδομεί στρατιωτική βάση στην Κύπρο, είναι η πρώτη που πραγματοποιεί προβολή ισχύος εις βάρος της Τουρκίας. Ασφαλώς δεν θα είναι και η τελευταία. Η πρωτοβουλία της θα προκαλέσει την ανησυχία των άλλων υπερδυνάμεων και θα ενεργοποιήσει το σύνδρομο του Ναυαρίνου. Τότε, δίπλα στον βρετανικό στόλο έσπευσαν να παραταχθούν ο γαλλικός και ο ρωσικός, για να μην απουσιάσουν από ένα κοσμοϊστορικό γεγονός που έκρινε τη μοίρα της Ανατολικής Μεσογείου (και έτσι να καταστούν και η Γαλλία και η Ρωσία προστάτιδες δυνάμεις του ελληνικού κράτους μαζί με τη Μεγάλη Βρετανία). Και βεβαίως στην εξίσωση υπάρχει σήμερα και ένας σύμμαχος που δεν διέθετε η Ελλάδα το 1827: το Ισραήλ.

Η Τουρκία έχει οδηγήσει με τις άστοχες ενέργειές της τον εαυτό της σε αδιέξοδο. Οι πρωτοβουλίες της έχουν στρέψει εναντίον της τους πάντες. Εάν παραλάβει τους ρωσικούς πυραύλους S-400 θα προκαλέσει την μήνιν των ΗΠΑ, εάν τελευταία στιγμή υποχωρήσει θα στρέψει εναντίον της τη Ρωσία και ταυτόχρονα θα καταρρακωθεί το κύρος του Ερντογάν.

Τυχόν στρατιωτική κίνηση της Τουρκίας εναντίον της Ελλάδας θα ενεργοποιήσει τα αντανακλαστικά του Ναυαρίνου. Αν όχι άμεσα, οπωσδήποτε σε δεύτερη φάση. Διότι να θυμόμαστε ότι, για να φθάσουμε στο Ναυαρίνο, προηγήθηκαν τα Δερβενάκια και η ναυμαχία του Γέροντα. Και ο νοών νοείτω.

Ο Μελέτης Η. Μελετόπουλος είναι διδάκτωρ Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Γενεύης