Το ακρωτήρι

Αγαπητή Ευρώπη,

Σ’ ευχαριστώ γιατί βάσει μίας εκ των αρχών του Διαφωτισμού σου, της Δημοσιότητας, επιτρέπεις στα προβεβλημένα τέκνα σου να επικοινωνούν  ολοσέλιδα μαζί σου προβάλλοντας, εκτός από τη φωτογραφία τους, τους τίτλους που ο πολιτισμός σου τους έχει απονείμει. Μόνο που το μέλλον σου δεν ανήκει στους εκλεκτούς σου αλλά στo αντισταθμιστικό κεφάλαιο που αντιλαμβάνεται τους παρίες – μεταξύ των οποίων και τους εκλεκτούς σου – ως «ανθρώπινο υλικό» – όπως κάποτε εσύ το χαρακτήρισες.

Αλλά, επειδή την τέχνη της ταυτολογίας των επιφανών σου δεν τη διαθέτω και επειδή – σαν τον Βολταίρο σου – αναγορεύω τον σκεπτικισμό μου σε μέθοδο, κυρίως, επειδή ζω σε μια μικρή χώρα με την ανεμελιά του παραδοξολόγου Τσαρούχη χωρίς να ντρέπομαι τον ορθολογιστή Γερμανό, επίτρεψέ μου να αμφισβητήσω τον ασθμαίνοντα πολιτισμό μας που τον βιώνω έντρομος, όχι εξαιτίας του «θανάτου του Θεού», αλλά λόγω της συνεχούς υποκατάστασής του από νέες θρησκείες που έφερες στο προσκήνιο. Κυρίως, τον καπιταλισμό, που εγκαινίασες με την «Εταιρεία Ανατολικών Ινδιών» το 1660 και τον επεξέτεινες το 1848 μέσα από τη ρήση του Γκιζό «Πλουτίστε!», επιταγή που αφορά σήμερα μια ελάχιστη μειοψηφία του πληθυσμού σου.

Διότι μπροστά στο μέγιστο των επιτευγμάτων της κοινωνίας του θεάματος στην οποία καλούνται να επιβιώσουν (τηλεοπτικά) οι φτωχοί, τι νόημα μπορεί να έχει η αλληλογραφία μας;

Και πώς επιτρέπεις να προβάλλουμε τις επιτελεστικές μας αντιφάσεις γενόμενοι για τους εαυτούς μας το υπόλοιπο του αναγεννησιακού παρελθόντος σου; Προσωπικά, τον ελληνοκεντρισμό της νεότητάς μου τον αντάλλαξα ως μεσήλικας με έναν κοσμοπολιτισμό που με απογοήτευσε, για να καταλήξω, τώρα, ναυάγιο στη σχεδία της Μέδουσας του Ζερικό, εκτιθέμενος, όπως «η βάρκα της Λαμπεντούζα», στις Μπιενάλε σου.

Οταν αναλογίζομαι, λοιπόν, τα δάνειά μου προς εσένα, εκτιμώντας τη θητεία μου στη βιβλιοθήκη Saint Geneviѐve, πώς να μην τρομάξω από τα ρουφηχτά φιλιά του Γιούνκερ ή την ψυχρότητα του Μαργαρίτη Σχοινά όταν, εκπροσωπώντας το Διευθυντήριό σου, μου κουνάει το δάκτυλο; Πώς λοιπόν να μη δεχθώ ότι κουρασμένη κι εσύ από το να διαρκείς και να συναλλάσσεσαι, επινοώντας διαρκώς τον εαυτό σου – άλλοτε στον Μεσοπόλεμο με τις φυλετικές σου θεωρίες, άλλοτε με την απώθηση των εγκλημάτων σου -, δεν έγινες «το κενό προς το οποίο θα κινήσουν οσονούπω οι στέπες», όπως γράφει ένας επιφανής αυτοεξόριστός σου από την περιφέρεια της Ρουμανίας στην καρδιά του Quartier Latin, ο Εμίλ Σιοράν;

Και είχε δίκιο όταν σημείωνε ότι το μέλλον ανήκει στα περίχωρα του πλανήτη. Διότι ποιο μέλλον ανήκει στις Βρυξέλλες των επιτρόπων και των μεταφραστών; Βλέπεις, η απόφανση του Νίτσε πριν από 150 χρόνια «η έρημος επεκτείνεται», φρόντισες ώστε να μην ισχύει, δανείζοντας το Λούβρο σου στην έρημο του Αμπού Ντάμπι και μαθαίνοντας τους νομάδες να εξάγουν αυτό που δεν διέθετες: τον μαύρο χρυσό.

Αγαπητή Ευρώπη, κύριε Επίτροπε, από «ΤΑ ΝΕΑ» με βεβαιώνατε ότι «η ευρωπαϊκή πραγματικότητα δεν λέει ψέματα». Ποια πραγματικότητα όμως; Της μηνιαίας απολαβής ενός επιτρόπου ή της σύνταξης ενός καθηγητή; Διότι η παράδοξα υπερβολική αισιοδοξία σας για την Ευρώπη δεν μου φαίνεται συμβατή – για να χρησιμοποιήσω έναν ιατρικό όρο – προς τον τύπο του αίματος πολλών από τους αποδέκτες της, όταν αρχίζει η μεταστατική αταξία του Σαλβίνι και της Λεπέν. Παραμένω ωστόσο Ευρωπαίος που θα ψηφίσει υπέρ της Ευρώπης και όχι δημοψηφικά υπέρ των δύο αντίπαλων κομμάτων στη χώρα του. Θα υποχρεωθώ βέβαια να ξαναπαίξω το σενάριο του υπεύθυνου πολίτη αλλά ως μια προσομοίωση πτήσης, αυτού που γνωρίζω ότι δεν θα απογειωθεί από ένα αεροδρόμιο, το μετοχικό πακέτο του οποίου ανήκει στους ιθύνοντές σου. Θα ψηφίσω υπέρ, γνωρίζοντας ότι οι συνθήκες που θα έστελναν τα έργα του Πίντερ εκεί που ανήκουν και τα έργα του Σοφοκλή βρίσκονται στα προγράμματα της Microsoft, οπότε ποιος ο λόγος να τους ανακαλύπτουμε; Θα ψηφίσω έχοντας κατά νου την απεύθυνση του μεγάλου ευρωπαίου αντιστασιακού ποιητή Ρενέ Σαρ: «Αυτές οι σημειώσεις σημαδεύουν την αντίσταση ενός ανθρωπισμού που έχει συνείδηση των καθηκόντων του, διακριτικού ως προς τις αρετές του, που επιθυμεί να κρατήσει ελεύθερο στη φαντασία των ήλιων του το απρόσιτο πεδίο και είναι αποφασισμένος να πληρώσει το τίμημα γι’ αυτό».

Είμαστε, Ευρώπη, περισσότερο πιστοί στον πολιτισμό και την καλλιέργεια που μας παρέχεις, όταν καλλιεργούμε συγχρόνως τη διαφορά μας από αυτήν. Αλλιώς δεν είμαστε παρά «ένα μικρό ακρωτήρι της ασιατικής ηπείρου».