Για καθαρά αμυντική ενέργεια στο πλαίσιο της συμφωνίας με έναν «στρατηγικό εταίρο» έκανε λόγο ο Κυριάκος Μητσοτάκης από τις Βρυξέλλες, αναφερόμενος στη συζήτηση για την επιχείρηση των συστημάτων Patriot στη Σαουδική Αραβία. Ο πρωθυπουργός επεσήμανε ότι η πυροβολαρχία βρίσκεται στη Σαουδική Αραβία από το 2021 και αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής για την ασφάλεια κρίσιμων υποδομών στην περιοχή. Οπως είπε μετά την λήξη των εργασιών της συνόδου κορυφής, εάν δεν αποτρεπόταν η επίθεση σε ενεργειακή υποδομή θα θα μπορούσαν να εκτοξευτούν οι πετρελαϊκές τιμές.
Και μάλιστα τόνισε ότι η Ελλάδα και η Γαλλία βρέθηκαν σε κοινή γραμμή και πρωταγωνίστησαν στην πρόταση για ένα «μορατόριουμ» – να αποκλείονται τα πλήγματα από οποιαδήποτε πλευρά κατά ενεργειακών εγκαταστάσεων στον Κόλπο.
Ως προς τις αντιδράσεις της Τουρκίας σχετικά με τους Patriot, ο Μητσοτάκης τόνισε ότι «η Ελλάδα δεν διαπραγματεύεται με κανέναν» τη διάταξη των αμυντικών της δυνάμεων. Οπως τόνισε, οι ισχυρισμοί της Τουρκίας είναι νομικά ανυπόστατοι και άκαιροι.
Αναλυτικά οι δηλώσεις του πρωθυπουργού
Για τα μέτρα στήριξης:
Υπήρξε μια εκτενής συζήτηση γύρω από τις οικονομικές επιπτώσεις αυτής της παρατεταμένης γεωπολιτικής κρίσης, αυτού του πολέμου που εξελίσσεται αυτή τη στιγμή στη Μέση Ανατολή.
Νομίζω ότι είναι κοινός τόπος ότι όσο περισσότερο συνεχίζονται οι συγκρούσεις, τόσο πιο αρνητικές θα είναι οι επιπτώσεις για την παγκόσμια, για την ευρωπαϊκή, κατά συνέπεια και για την ελληνική οικονομία. Υπήρξε μία διατύπωση στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, που ανοίγει την πόρτα για περισσότερη ευελιξία στη λήψη μέτρων, εθνικών αλλά και ευρωπαϊκών, για την αντιμετώπιση αυτής της έκτακτης κρίσης. Αυτή τη στιγμή δεν είμαι έτοιμος, ακόμα, να σας πω κάτι περισσότερο.
Θα επαναλάβω όμως αυτό το οποίο έχω ξαναπεί: ότι η κυβέρνηση είναι έτοιμη, στα πλαίσια των δημοσιονομικών δυνατοτήτων της, να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις από τις αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων και ενδεχομένως στην τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας.
Αλλά τώρα δεν είναι η ώρα να μιλήσουμε με μεγαλύτερη λεπτομέρεια για τις σκέψεις που κάνουμε σε αυτή την κατεύθυνση.
Προς το παρόν, πρόκειται για ενεργειακό σοκ και πρέπει να καταβάλουμε κάθε δυνατή προσπάθεια να διασφαλίσουμε ότι δεν θα εξελιχθεί σε μακροχρόνια ενεργειακή κρίση. Ασφαλώς, ο καλύτερος τρόπος για να εκτονωθεί η κατάσταση θα ήταν να σταματήσουν οι εχθροπραξίες το συντομότερο δυνατόν, να ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ και να αποκατασταθεί η ομαλή λειτουργία των εφοδιαστικών αλυσίδων ως προς την ενέργεια.
Πρέπει, ωστόσο, να έχουμε επίγνωση του γεγονότος ότι χρειαζόμαστε μία συγκεκριμένη εργαλειοθήκη, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η οποία θα μας επιτρέψει να αντιμετωπίσουμε ζητήματα που αφορούν τις υψηλές τιμές της ενέργειας και τα οποία δυσχεραίνουν τη ζωή των καταναλωτών και τις επιχειρήσεις μας. Και θα έλεγα ότι αυτή η κρίση έρχεται να προστεθεί στη συζήτηση που διεξάγουμε σχετικά με την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα. Γνωρίζουμε ότι, ακόμη και πριν από τον πόλεμο, οι τιμές της ενέργειας στην Ευρώπη ήταν υπερβολικά υψηλές. Το ζήτημα αυτό είχε τεθεί ως κύρια προτεραιότητα από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο πριν από κάποιο καιρό και η κρίση προσδίδει μια νέα αίσθηση επείγοντος όσον αφορά την αντιμετώπιση των προκλήσεων που υπήρχαν ήδη, αλλά που φυσικά έχουν αυξηθεί αφότου ξέσπασε πρόσφατα ο πόλεμος.
Για το θέμα ενεργοποίησης της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής της ΕΕ:
Θεωρώ εξαιρετικά θετικό το γεγονός ότι στην περίπτωση της επίθεσης που δέχτηκε η Κύπρος πολλές ευρωπαϊκές χώρες, με πρώτη την Ελλάδα, έσπευσαν να συνδράμουν την Κύπρο, προσφέροντας αεροναυτική υποστήριξη, έτσι ώστε η Κύπρος να αισθάνεται απολύτως ασφαλής.
Όπως είπε και ο Κύπριος Πρόεδρος, αποτέλεσε ουσιαστικά μία de facto, αν όχι de jure ενεργοποίηση του Άρθρου 42, παράγραφος 7, ρήτρα της αμοιβαίας συνδρομής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Θα έλεγα ότι και η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αλλά και η κα Kallas αναγνώρισαν, μαζί με τους συναδέλφους μας, την ανάγκη να προχωρήσουμε γρήγορα κάποια βήματα παραπέρα. Να χαράξουμε, δηλαδή, έναν σαφή οδικό χάρτη, με ορίζοντα μηνών και όχι ετών, έτσι ώστε να μπορούμε να έχουμε ένα σαφές επιχειρησιακό σχέδιο σε περίπτωση που χρειαστεί να ενεργοποιηθεί αυτή η ρήτρα, ποια θα ήταν τα βήματα τα οποία θα παίρναμε ανάλογα με το είδος της απειλής. Θεωρώ ότι αυτή είναι μία πολύ σημαντική κατάκτηση για την πατρίδα μας, αλλά και για την Κύπρο, καθώς μιλούσα επιστάμενα για την ανάγκη, στα πλαίσια της στρατηγικής αυτονομίας, να δώσουμε περιεχόμενο και, θα έλεγα, βάθος σε αυτή την πολύ σημαντική ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής, η οποία όμως στον δημόσιο διάλογο μάλλον είχε «παραπέσει».
Η περιπέτεια της Κύπρου είναι μία ευκαιρία και για την Ελλάδα και για την Κύπρο μετ’ επιτάσεως να προχωρήσει αυτή η συζήτηση σε μία κατεύθυνση που αναντίρρητα εξυπηρετεί τα εθνικά συμφέροντα.
Για τους Patriot στη Σαουδική Αραβία:
Οι Patriot βρίσκονται στη Σαουδική Αραβία με απόφαση του ΚΥΣΕΑ από το 2021, στα πλαίσια μιας ευρύτερης προσπάθειας να προστατευτούν κρίσιμες υποδομές, οι οποίες έχουν να κάνουν με την ασφάλεια της τροφοδοσίας καυσίμων.
Και η σημερινή αναχαίτιση αποτελούσε μία αυστηρά αμυντική δράση, η οποία εντάσσεται στα πλαίσια αυτής της συμφωνίας την οποία έχουμε κάνει με τη Σαουδική Αραβία.
Κατά συνέπεια, δεν θα έπρεπε κανείς να βγάζει περισσότερα συμπεράσματα, παρά μόνο να αναγνωρίσει ότι και στην πράξη οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις απέδειξαν, σε μια πολυσύνθετη άσκηση, την επιχειρησιακή τους ετοιμότητα.
Τονίζω όμως, και πάλι, ότι ήταν μία αμιγώς αμυντική ενέργεια, στα πλαίσια μιας συμφωνίας η οποία έχει γίνει με τη Σαουδική Αραβία, η οποία εξάλλου αποτελεί και στρατηγικό εταίρο της χώρας μας εδώ και αρκετά χρόνια.
Και σε αυτούς οι οποίοι αναρωτιούνται «καλά και πώς ωφελείται η Ελλάδα από μία τέτοια πρωτοβουλία;», θα πω μία κουβέντα μόνο: εάν τα διυλιστήρια αυτά, ένα κρίσιμο διυλιστήριο της Σαουδικής Αραβίας είχε πράγματι χτυπηθεί, τότε να ήσασταν απολύτως βέβαιοι ότι η τιμή του πετρελαίου σήμερα θα ήταν πολύ υψηλότερη από αυτή που τελικά είναι. Διότι η προστασία των κρίσιμων ενεργειακών υποδομών ένθεν και ένθεν θα πρέπει να αποτελεί αυτή τη στιγμή πρώτη προτεραιότητα.
Ελλάδα και Γαλλία πρωταγωνιστήσαμε και στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στην ανάγκη να εντυπωθεί μία πρόταση για ένα μορατόριουμ, το οποίο θα αποκλείει οποιοδήποτε πλήγμα κατά ενεργειακών εγκαταστάσεων, είτε αυτές βρίσκονται στο Ιράν είτε αυτές βρίσκονται στις χώρες του Κόλπου.
Για τις αντιδράσεις της Τουρκίας:
Οι ισχυρισμοί είναι νομικά ανυπόστατοι, αλλά θα έλεγα ότι είναι και παντελώς άκαιροι, αν λάβει κανείς υπόψη την ευρύτερη γεωπολιτική συγκυρία. Μία κουβέντα μόνο επ’ αυτού: Η Ελλάδα δεν διαπραγματεύεται με κανέναν τη διάταξη των αμυντικών της δυνάμεων σε επιχειρησιακό επίπεδο.
Για το μεταναστευτικό:
Αντανακλάται και στα σημερινά συμπεράσματα: ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση στο σύνολό της δεν πρόκειται να επαναλάβει τα λάθη που έκανε το 2015. Η Ελλάδα προστατεύει τα σύνορά της. Είναι υποχρέωσή μου να διασφαλίσω ότι τα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης προστατεύονται. Δεν πρόκειται να απολογηθώ γι’ αυτές τις πολιτικές.
Και θα ήθελα να σας ενημερώσω ότι όλα τα μέλη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, μέσω των συμπερασμάτων, έχουν καταστήσει απολύτως σαφές ότι δεν θα επιτρέψουμε μαζική εισροή μεταναστών και προσφύγων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ότι δεν θα επαναλάβουμε τα λάθη του 2015.
