Διαβάζοντας κανείς το κείμενο του καθηγητή της χειρουργικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Δημήτριου Λινού, περισσότερο ακόμη και από τη βασανισμένη ζωή ενός επιστήμονα, επικεντρώνεται σε κάτι ακόμη πολυτιμότερο: αν ένα μεγάλο μέρος της ανθρωπότητας συνεχίζει να κάνει μια ζωή υποφερτή, είναι επειδή για τη συνείδηση κάποιων επιστημόνων το λειτούργημά τους συνδυάστηκε με τον σεβασμό που προκαλεί η θρησκευτική ρίζα της ανθρώπινης ύπαρξης.
Η φωτογραφία δείχνει τον χειρουργό Bαλεντίν Βοϊνο-Γιασενέτσκι να πραγματοποιεί μια δύσκολη επέμβαση στο νοσοκομείο της πόλης Περεσλάβλ – Ζαλέσκι της Ρωσίας, όπου ήταν διευθυντής της Χειρουργικής το 1910-1915. O χειρουργός αυτός που γεννήθηκε το 1877 και πέθανε το 1961 ξεκίνησε από τη Σχολή Καλών Τεχνών, αλλά τον κέρδισε η Ιατρική και μάλιστα η Χειρουργική. Η μάχιμη Χειρουργική που απαιτεί να είσαι στο χειρουργείο καθημερινά, να αντιμετωπίζεις τα πιο βαριά περιστατικά, να τολμάς καινούργιες τεχνικές, να μη σταματάς μπροστά σε οποιαδήποτε εμπόδια σού παρουσιάζονται. Παρότι εξελέγη καθηγητής της Χειρουργικής δεν είχε την ευκαιρία να εγκατασταθεί σε γνωστή πανεπιστημιακή κλινική, αλλά σαν πραγματικός ακαδημαϊκός χειρουργός οπουδήποτε του επέτρεπαν να χειρουργεί δίδασκε τους βοηθούς του, έγραφε επιστημονικές εργασίες σε περιοδικά και έκανε ανακοινώσεις σε συνέδρια.
Το σύγγραμμά του «Δοκίμια στη χειρουργική των πυογόνων λοιμώξεων» αποτέλεσε ένα κορυφαίο σύγγραμμα χειρουργικής που ήταν προϊόν πειραματικών και κλινικών παρατηρήσεων. Στις 26/1/1946 για το συγκεκριμένο βιβλίο τού απονεμήθηκε το Βραβείο Στάλιν, η μεγαλύτερη τότε αναγνώριση επιστήμονα στη Ρωσία. Συγκεκριμένα, η απόφαση που φέρει την υπογραφή του προέδρου του Σοβιέτ Λαϊκών Κομισαρίων ΕΣΣΔ Ιωσήφ Στάλιν, αναφέρει :
«Το βραβείο Α’ Βαθμού και το ποσό των 200.000 ρουβλίων απονέμεται στον Βοϊνο-Γιασενέτσκι Βαλεντίν Φελίξοβιτς, καθηγητή της Ιατρικής, σύμβουλο των Στρατιωτικών Νοσοκομείων του Περιφερειακού Τμήματος Υγείας Ταμπόφ για την επιστημονική έρευνα νέων μεθόδων χειρουργικής των πυογόνων λοιμώξεων και επιμολυνθέντων τραυμάτων, που έχει αναπτύξει στα επιστημονικά συγγράμματα “Δοκίμια χειρουργικής των πυογόνων λοιμώξεων”, το οποίο ολοκληρώθηκε το 1943 και “Eπιβραδυμένες εκτομές στην αντιμετώπιση παραμελημένων τραυμάτων αρθρώσεων από πυροβόλα όπλα”, το οποίο ολοκληρώθηκε το 1944».
Ο τότε υπουργός Υγείας της ΕΣΣΔ Γ.Α. Μιτέρεφ είχε γράψει: «Πολλές εκατοντάδες τραυματίες χρωστούν τη ζωή τους στον Β.Φ. Βοϊνο-Γιασενέτσκι και στις έρευνές του, θέτοντας αυτόν τον χειρουργό δίπλα στους πιο αξιόλογους ιατρούς των καιρών μας».
Αυτό όμως που δεν ομολόγησαν ποτέ οι σοβιετικοί αξιωματούχοι ήταν η συστηματική προσπάθειά τους να εξοντώσουν τον καθηγητή της Χειρουργικής και ευεργέτη χιλιάδων πολιτών με τις αλλεπάλληλες συλλήψεις, φυλακίσεις, εξορίες, συκοφαντίες και σωματικά βασανιστήρια τα προηγούμενα έντεκα χρόνια πριν από τη βράβευση και αναγνώριση του επιστημονικού του έργου και της ανιδιοτελούς προσφοράς του.
Γράφει ο Αλέξανδρος Σολζενίτσιν:
«Ο άνθρωπος αυτός είχε πλήθος ταλέντων. Πριν από την Επανάσταση είχε ήδη πετύχει κατόπιν διαγωνισμού στην Ακαδημία Καλών Τεχνών, αλλά την εγκατέλειψε για να υπηρετήσει καλύτερα την ανθρωπότητα, ως γιατρός. Στα στρατιωτικά νοσοκομεία του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου διακρίθηκε ως εξαίρετος χειρουργός. Μετά την Επανάσταση διηύθυνε την κλινική της Τασκένδης, πολύ δημοφιλή σε όλη τη Μέση Ασία. Μια υπέρλαμπρη καριέρα άνοιγε μπροστά του, την οποία άλλωστε ακολούθησαν όλοι οι μεγάλοι και επιτυχημένοι σύγχρονοι επιστήμονες, αλλά ο Βοϊνο-Γιασενέτσκι ένιωσε ότι η προσφορά αυτή δεν είναι αρκετή και πήρε το αξίωμα του ιερέα. Κρέμασε στο χειρουργείο μία εικόνα και παρέδιδε στους φοιτητές τα μαθήματα, φορώντας τον σταυρό (1921). Ακόμη, ο πατριάρχης Τύχων είχε προλάβει να τον διορίσει επίσκοπο Τασκένδης. Τη δεκαετία του ’20 ο Βοϊνο-Γιασενέτσκι εξορίσθηκε στην περιοχή Τουρουχάνσι, αλλά αν και με τη μεσολάβηση πολλών γύρισε πίσω, τόσο η ιατρική όσο και η επισκοπική του έδρα είχαν ήδη καταληφθεί. Εργαζόταν ως ιδιωτικός γιατρός (με ταμπελίτσα “επίσκοπος Λουκάς”), οι ασθενείς έρχονταν κατά εκατοντάδες».
Το να σου πάρουν την ιατρική θέση, ή συχνότερα να μην ανεβείς στην ανώτερη βαθμίδα που δικαιούσαι, συμβαίνει συχνά. Το να σου στερήσουν όμως τα επισκοπικά σου δικαιώματα συμβαίνει σπανιότερα. Ενα χαρακτηριστικό παράδειγμα στη νεότερη ελληνική ιστορία είναι η αντίστοιχη συμπεριφορά, το 1889, του πατριάρχη Αλεξανδρείας και των περί αυτόν επισκόπων που, με αόριστες κατηγορίες ηθικής φύσεως, κατάφεραν να εξοντώσουν ηθικά και υλικά τον μητροπολίτη Πενταπόλεως Νεκτάριο, όταν αισθάνθηκαν την αγάπη και την αφοσίωση του λαού της Αλεξανδρείας προς το πρόσωπό του. Διωγμένος επέστρεψε στην Αθήνα, όπου και η εδώ Ιερά Σύνοδος και οι «αδελφοί» του ιεράρχες συνέχισαν το έργο της ατίμωσής του.
Για δύο χρόνια δεν μπορούσε να βρει ούτε τη στοιχειώδη εργασία για να μπορέσει να πληρώσει το ενοίκιο και να τραφεί. Τελικά από μητροπολίτης βρέθηκε «ιεροκήρυκας» στην Εύβοια, παρότι είχε αποκαλυφθεί η πλεκτάνη που είχε στηθεί εις βάρος του.
Βέβαια σήμερα για χιλιάδες πιστούς σε όλον τον κόσμο ο Βαλεντίν Βοϊνο-Γιασενέτσκι και ο Νεκτάριος είναι ο Αγιος Λουκάς και ο Αγιος Νεκτάριος, αντίστοιχα. «Αλλες οι βουλές ανθρώπων, άλλα δε Θεός κελεύει» όπως έλεγε και ο Ομηρος στην αρχαιότητα.
Η συνύπαρξη του αξιώματος του καθηγητή της Χειρουργικής με ιερατικό αξίωμα στην Εκκλησία είναι σχετικά σπάνιο φαινόμενο. Πρόσφατα, ο γνωστός και στους Ελληνες καθηγητής της Καρδιοχειρουργικής, Sir Magdi Yacoub, μου έλεγε ότι ο Dwight McGoon ήταν και πάστορας στην εκκλησία του. O Dwight McGoon (1925-1999) ήταν από τους πιο σημαντικούς σύγχρονους καρδιοχειρουργούς, πρωτοπόρος σε πολλές από τις δύσκολες επεμβάσεις ιδίως σε νεογνά και παιδιά που τους επέτρεψαν πλέον να ζήσουν μια φυσιολογική ζωή. Οπως αναφέρεται στο έγκριτο περιοδικό «Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery», ο καθηγητής McGoon «ήταν αφοσιωμένος να ανυψώνει τις δικές του σκέψεις σε ένα ανώτερο πνευματικό επίπεδο (…) ένας άνθρωπος εκλεπτυσμένος, δοσμένος σε πράγματα of eternal consequence (…)».
Είχα τη μοναδική εμπειρία να γνωρίσω ως ειδικευόμενος στη Χειρουργική στη Mayo Clinic στο Rochester, Minnesota, αυτές τις αρετές του καθηγητή της Kαρδιοχειρουργικής και πάστορα στην εκκλησία του, μέσα από μια… αποτυχία μου. Συγκεκριμένα, ύστερα από δεκάωρη επέμβαση σε ένα παιδάκι τεσσάρων ετών, γιο δύο γνωστών αμερικανών γιατρών για συγγενή καρδιοπάθεια, ο McGoon έφυγε και μου ζήτησε να ολοκληρώσω το χειρουργείο κλείνοντας τον θώρακα. Προχώρησα ως συνήθως και σε μισή ώρα το παιδάκι ήταν έτοιμο να πάει στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, όταν στον ακτινολογικό έλεγχο ανακαλύφθηκε ότι είχε ξεχαστεί μία γάζα μέσα στον θώρακα! Οταν τελείωσε η επανεγχείρηση για να αφαιρεθεί η γάζα, ενώ ήμουν σίγουρος ότι θα τελείωνε άδοξα η εκπαίδευσή μου στη Mayo Clinic, ο McGoon με ήρεμο αλλά και ξεκάθαρο λόγο μού είπε: «Δημήτριος, άλλη φορά να είσαι πιο προσεκτικός!».
Παρότι πέρασαν πολλά χρόνια από τότε, τα λόγια του «αγίου» για πολλούς χειρουργούς στον κόσμο D. McGoon επέδρασαν αποφασιστικά στην καθημερινή μου ζωή ως χειρουργού, ενώ το παράδειγμα της πλήρους αφοσίωσής του στον κάθε ασθενή, σαν αδελφό και παιδί του Θεού, είναι το ζητούμενο στη δική μου πορεία.
* Οι πληροφορίες για τον Αγιο Λουκά, αρχιεπίσκοπο Συμφερουπόλεως και Κριμαίας, ελήφθησαν από το ομώνυμο βιβλίο των εκδόσεων Πορφύρα με επιμέλεια του μητροπολίτου Νεκταρίου Αντωνόπουλου.
Σχόλια
