Τα τσιγάρα που διακινούνται στην παράνομη αγορά δεν είναι όλα ίδια. Μάλιστα ο καταναλωτής που δεν είναι σε θέση να γνωρίζει την προέλευσή τους μπορεί να αγοράσει -σπανίως, όμως- προϊόντα άριστης ποιότητας αλλά κατά κανόνα προϊόντα που περιέχουν πολλαπλάσιες ποσότητες βλαβερών ουσιών –πίσσα και βαρέα μέταλλα –έως και απαγορευμένα φυτοφάρμακα. Τα παράνομα τσιγάρα προέρχονται από τρεις κατηγορίες.
Η πρώτη αφορά τσιγάρα που έχουν παραχθεί σε εργοστάσια των καπνοβιομηχανιών και προορίζονται για την αγορά άλλης χώρας, με διαφορετική φορολογική πολιτική και άλλη –πολύ χαμηλότερη –τιμή σε σχέση με την αντίστοιχη τιμή του ίδιου προϊόντος στην Ελλάδα. Σε αυτή την περίπτωση οι συμμορίες αγοράζουν τεράστιες ποσότητες και αφού τα περάσουν λαθραία από τα σύνορα τα διακινούν στην Ελλάδα, επωφελούμενοι τη διαφορά της τιμής. Οπως επισημαίνει ο ταξίαρχος Κοντογιάννης: «Οι έλεγχοι γίνονται δειγματοληπτικά ή όταν υπάρχουν πληροφορίες για λαθρεμπόριο. Επιπλέον, το λαθρεμπόριο τσιγάρων αποτελεί ιδιαίτερα επικερδή δραστηριότητα με χαμηλό ρίσκο για τους εμπλεκομένους. Ακόμη και αν συλληφθούν, το νομικό πλαίσιο δεν είναι τόσο αυστηρό, όπως προβλέπεται για άλλες εγκληματικές δραστηριότητες, όπως για παράδειγμα η διακίνηση ναρκωτικών». Η ποινική αντιμετώπιση των κατηγορουμένων για διακίνηση λαθραίων προϊόντων καπνού διαφοροποιείται ανάλογα με το ύψος των διαφυγόντων δασμών –έως τα 150.000 ευρώ η κατηγορία είναι πλημμεληματικού χαρακτήρα. Σε ό,τι αφορά τους ελέγχους μάλιστα, είναι χαρακτηριστικό ότι μόλις προ ημερών αναρτήθηκε στη «Διαύγεια» ο διαγωνισμός για την προμήθεια ειδικού σκάνερ για το λιμάνι του Πειραιά καθώς έως τώρα ούτε το μεγαλύτερο λιμάνι της χώρας δεν διαθέτει τέτοιο εξοπλισμό. Πρόκειται για μια πύλη με ακτίνες Χ, κάτω από την οποία θα περνούν τα φορτηγά και θα μπορεί να διαπιστώνεται αν πίσω από τα… σαλόνια μπαμπού που αναφέρουν τα επίσημα έγγραφα ενός φορτίου βρίσκονται λαθραία τσιγάρα. Προκειμένου να περιορίζονται, πάντως, οι απώλειες για τα ταμεία των χωρών όπου διακινούνται γνήσια λαθραία τσιγάρα, η Ευρωπαϊκή Ενωση και τα κράτη-μέλη της έχουν υπογράψει συμφωνία με ορισμένες μεγάλες καπνοβιομηχανίες, βάσει της οποίας και ανάλογα με τις κατασχέσεις υποχρεώνονται να καταβάλλουν ετησίως ένα χρηματικό ποσό για τους διαφυγόντες δασμούς από τα λαθραία τσιγάρα που διακινούνται. Η συμφωνία έχει κυρωθεί στην Ελλάδα με την Phillip Morris και εκκρεμεί η νομική κύρωση άλλων τριών συμφωνιών με την British Tobacco, την Imperial Tobacco και την Japan Tobacco. Με βάση τις κατασχέσεις, το σύνολο των διαφυγόντων δασμών και φόρων τσιγάρων το 2012 ανήλθε στο ποσό των 70.577.592 ευρώ, όπως επισημαίνει ο επικεφαλής της Οικονομικής Αστυνομίας Β. Κοντογιάννης.
Η δεύτερη και συντριπτικά μεγαλύτερη κατηγορία παράνομων τσιγάρων είναι τα λεγόμενα «λευκά λαθραία» (illicit whites). Πρόκειται για τσιγάρα που έχουν παραχθεί σε εταιρείες κυρίως της Μέσης Ανατολής και της Ανατολικής Ευρώπης. Είναι τσιγάρα που έχουν παραχθεί νόμιμα στη χώρα προέλευσης, έχουν δικά τους εμπορικά σήματα και είναι παντελώς άγνωστα για τις ελληνικές φορολογικές Αρχές. Εισάγονται λαθραία στην Ελλάδα, δεν έχει πληρωθεί ούτε ευρώ φόρος και η ποιότητά τους ποικίλλει. Με βάση τις αναλύσεις που έχουν γίνει από το παράρτημα Σερρών του Γενικού Χημείου του Κράτους, το οποίο είναι επιφορτισμένο με την ανάλυση των καπνικών προϊόντων, έχουν βρεθεί «λευκά» άριστης ποιότητας αλλά και πολύ κακής.
Η τρίτη κατηγορία λαθραίων τσιγάρων είναι τα παραποιημένα. Πρόκειται για προϊόντα-μαϊμού, αφού τα εμπορικά σήματα των πρωτοτύπων, τα πακέτα, η εμφάνιση, οι ταινίες γνησιότητας και φόρου, έχουν αντιγραφεί. Παράγονται σε παράνομα εργοστάσια, κυρίως στην Κίνα, και σε μικρά εργαστήρια σε ευρωπαϊκές χώρες. Σύμφωνα με έγγραφο του υπουργείου Υγείας, με το οποίο απαντούσε σε ερώτηση της βουλευτού της ΝΔ Φωτεινής Πιπιλή, τα τσιγάρα-μαϊμού είναι έως και επικίνδυνα, «καθώς χρησιμοποιείται καπνός στην καλύτερη περίπτωση χαμηλής ποιότητας και συχνά μόνο απορρίμματα (σκόνες και τρίμματα) καπνού και άλλα άχρηστα προϊόντα της καπνοβιομηχανίας. Η κακή ποιότητα της πρώτης ύλης κάνει απαραίτητη τη χρήση περισσότερων χημικών πρόσθετων, αγνώστου είδους και προέλευσης. Η προέλευση του καπνού είναι άγνωστη και συχνά είναι επιβαρημένος με βαρέα μέταλλα, μη επιτρεπτά αγροχημικά προϊόντα και ξένες ύλες. Η κατασκευή αυτών των τσιγάρων είναι κακή. Συχνά χρησιμοποιούνται φίλτρα από υλικά κατώτερης ποιότητας από αυτά των νόμιμων προϊόντων. Ολα τα φίλτρα των παραποιημένων υστερούν πολύ στην τεχνολογία σχεδιασμού. Αυτό έχει αποτέλεσμα να αυξάνονται πολύ οι περιεκτικότητες πίσσας, νικοτίνης και ιδίως μονοξειδίου του άνθρακα (20%-40%) που εισπνέει ο καπνιστής σε σχέση με αυτές από το κάπνισμα των αντίστοιχων νόμιμων σημάτων. Αγνωστες είναι και οι συνθήκες υγιεινής στους χώρους των εργαστηρίων».
«Η διακίνηση λαθραίων τσιγάρων βλάπτει σοβαρά την οικονομία, την απασχόληση, τη νόμιμη αλυσίδα διανομής: καπνοκαλλιέργεια, μεταποίηση, βιομηχανία, εμπόριο» », επισημαίνει ο κ. Καργαρώτος. Μάλιστα, η Παπαστράτος έχει αρχίσει από πέρυσι εκστρατεία ενημέρωσης των καταναλωτών για τις συνέπειες της παράνομης διακίνησης προϊόντων.
Σχόλια
