Υπάρχει κανείς που δεν έχει νιώσει έστω και μία φορά στη ζωή του να τον ενοχλεί η μέση του; Δύσκολο, αν αναλογιστούμε ότι ο πόνος στη μέση εκδηλώνεται τουλάχιστον μία φορά σε περισσότερους από τέσσερις στους πέντε ανθρώπους, σε καθημερινή βάση ένας στους 100 εργαζομένους απουσιάζει από τη δουλειά του εξαιτίας του, αποτελεί την πέμπτη συχνότερη αιτία νοσηλείας και είναι η τρίτη συχνότερη αιτία εγχείρησης.
Μάλιστα η οσφυαλγία, όπως λέγεται επιστημονικά, δεν αποτελεί αποκλειστικό προνόμιο των μεσηλίκων ή των ηλικιωμένων. Πρόσφατη βρετανική έρευνα αποκάλυψε ότι το ποσοστό των νέων ηλικίας έως 24 ετών που υποφέρουν από οσφυαλγία είναι παρόμοιο με αυτό μεταξύ των συνταξιούχων (34% και 38% αντιστοίχως), ενώ σε ολόκληρο το ηλικιακό φάσμα τέσσερις στους δέκα ενηλίκους ταλαιπωρούνται συχνά από αυτήν.
Η κρίση μιας οσφυλαγίας συνήθως υποχωρεί μέσα σε έξι εβδομάδες με την ενδεδειγμένη θεραπεία. Ωστόσο, στο 10% των περιπτώσεων ο πόνος είναι επίμονος και δεν ανταποκρίνεται σε οτιδήποτε κι αν δοκιμάσουν οι ασθενείς, δημιουργώντας τόσο πολλά προβλήματα στις ημέρες και τις νύχτες τους, ώστε ευχής έργον θα ήταν να βρεθεί μια «θαυματουργή θεραπεία» που να μπορεί να τον εξουδετερώνει εύκολα και για πάντα.
Καμία όμως απ’ όσες έχουν έως στιγμής δοκιμαστεί δεν έχει πραγματοποιήσει όσα υπόσχεται, γράφουν οι «Times» του Λονδίνου. Και προσθέτουν πως υπό αμφισβήτηση έχει τεθεί ακόμα και ο νεότερος ισχυρισμός που δημοσιεύθηκε τον περασμένο μήνα στo επιστημονικό περιοδικό «European Spine Journal» και πρεσβεύει ότι το 40% των κρουσμάτων οσφυαλγίας οφείλεται σε μόλυνση από βακτήρια και μπορεί να αντιμετωπιστεί με αντιβιοτικά.
Η κακή στάση του σώματος, η αρθρίτιδα και οι αλλοιώσεις στη σπονδυλική στήλη λόγω ηλικίας ή εξαιτίας ενός τραυματισμού είναι οι συνήθεις ύποπτοι για την εμφάνιση του πόνου στη μέση. Ωστόσο, υπάρχει ένας ακόμα παράγοντας που μπορεί να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην πρόκληση και την αντιμετώπισή του, αλλά έως τώρα δεν του δίναμε και μεγάλη σημασία.
Αγχος και στρες
Ο παράγοντας αυτός είναι το μυαλό μας, σύμφωνα με τα ευρήματα ολοένα περισσότερων μελετών. Η δρ Λιν Ντάνγουντι, λέκτορας Ψυχολογίας της Υγείας στο Πανεπιστήμιο Ulster στην Αγγλία, η οποία ειδικεύεται στην αντιμετώπιση του πόνου στη μέση, λέει ότι ψυχή και σώμα είναι αλληλένδετα και πως οι αρνητικές και γεμάτες απαισιοδοξία σκέψεις μπορεί να επιδεινώσουν την οσφυαλγία. «Οταν κάποιος βρίσκεται σε κατάσταση άγχους ή στρες, έχει την τάση να σφίγγει άθελά του τους μυς της πλάτης του –και αν τους σφίξει την ώρα που βαδίζει ή πάει να σηκωθεί από την καρέκλα, μπορεί να προκαλέσει οσφυαλγία», εξηγεί. Το ίδιο συμβαίνει και όταν οι μύες είναι μονίμως σφιγμένοι και δεν χαλαρώνουν ποτέ: κάποια στιγμή θα προκαλέσουν έντονο πόνο, διότι είναι αφύσικο να βρίσκονται μονίμως «στην τσίτα».
Τη θεωρία αυτή υποστηρίζουν αρκετές κλινικές μελέτες. Αμερικανοί επιστήμονες λ.χ. δημοσίευσαν προ καιρού στο επιστημονικό περιοδικό «The Spine Journal» μελέτη που συσχέτισε άμεσα τον πόνο στη μέση με ψυχολογικούς παράγοντες. Το έντονο εργασιακό στρες, ο χαμηλός μισθός, η χαμηλή ικανοποίηση από την εργασία και η κατάθλιψη φάνηκε να αυξάνουν σημαντικά τη συχνότητα και τη διάρκεια της οσφυαλγίας. Παρομοίως, μελέτη στο «Clinical Journal of Pain» έδειξε πως οι συναισθηματικοί και ευάλωτοι στο στρες άνθρωποι έχουν σημαντικά περισσότερες πιθανότητες να παρουσιάσουν οσφυαλγία, ενώ αντιθέτως όσοι δεν νιώθουν σχεδόν ποτέ στρες έχουν πολύ λιγότερες.
Νωρίτερα φέτος, εξάλλου, επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Keele αποφάσισαν να ελέγξουν εάν συσχετίζονται οι πεποιθήσεις, οι σκέψεις και τα συναισθήματα με τον πόνο. Ετσι επέλεξαν 20 πάσχοντες από χρόνια οσφυαλγία και τους ζήτησαν να συμπληρώσουν ειδικά ερωτηματολόγια. Οπως ανακάλυψαν, όσοι έκαναν τις περισσότερες και πιο επίμονες αρνητικές σκέψεις για την κατάστασή τους είχαν τα υψηλότερα επίπεδα πόνου. Αυτή ήταν λ.χ. η περίπτωση όσων «τρωγόντουσαν» όλη ημέρα για τα συμπτώματά τους, την αιτία τους και τις δυσκολίες που τους δημιουργούσαν ή ανησυχούσαν όλη την ώρα για τα φάρμακά τους και τις στιγμές που έχαναν από τη ζωή τους λόγω του πόνου τους.
Αρνητικές σκέψεις
Το αναμάσημα των αρνητικών σκέψεων γύρω από τα συμπτώματα είναι πολύ συνηθισμένο σε όσους πάσχουν από χρόνιους πόνους –και αυτό είναι εύλογο. Ως φαίνεται, όμως, οδηγεί σε έναν φαύλο κύκλο, αφού όσο περισσότερα είναι τα αρνητικά συναισθήματα και η απελπισία λόγω της κατάστασης τόσο περισσότερα προβλήματα δημιουργεί (λ.χ. στον ύπνο) και τόσο πιο έντονος γίνεται ο πόνος. Στη μελέτη του Keele, όμως, οι μισοί από τους εθελοντές δήλωσαν ξεκάθαρα πως δεν είχαν άλλη εναλλακτική λύση πέρα από το να ασχολούνται διαρκώς με ό,τι τους συνέβαινε: αισθάνονταν εντελώς ανίκανοι να κάνουν οτιδήποτε άλλο.
Εντούτοις, η μελέτη έδειξε ακόμη πως εκείνοι οι λιγοστοί ασθενείς οι οποίοι είχαν καταφέρει να απαλλαγούν από τις αρνητικές σκέψεις και ήταν αισιόδοξοι, είχαν χαμηλότερα επίπεδα πόνου και κατάφερναν να κάνουν πολλά πράγματα.
Με βάση αυτά τα ευρήματα, «στόχος είναι να βρούμε τεχνικές γνωστικής εκπαίδευσης, οι οποίες θα βοηθήσουν όσους αναμασούν συχνά τις αρνητικές σκέψεις τους να τις περιορίσουν στο ελάχιστο δυνατό, ώστε να ανακουφιστούν και από τον πόνο τους», δήλωσε η επικεφαλής της μελέτης δρ Νικόλ Τανγκ, ερευνήτρια στο Τμήμα Πρωτοβάθμιας Φροντίδας & Επιστημών Υγείας του πανεπιστημίου.
Αυθυποβολή
Οι πεποιθήσεις μας ασκούν πανίσχυρο ρόλο στην ένταση των συμπτωμάτων. Αυτό φαίνεται ξεκάθαρα σε μελέτες στις οποίες συγκρίνονται αληθινές θεραπείες με εικονικές.
Το 2011, λ.χ., η δρ Ρέιτσελ Μπούχμπιντερ, ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο Monash της Αυστραλίας, συνέκρινε ασθενείς που είχαν υποβληθεί σε σπονδυλοπλαστική με ασθενείς που υποτίθεται ότι την είχαν κάνει. Η σπονδυλοπλαστική είναι μια μη χειρουργική θεραπεία, κατά την οποία εγχέεται με μια βελόνα σε έναν ή περισσότερους σπονδύλους μια ουσία (ένα πολυμερές) που γίνεται σκληρό σαν πέτρα σε λίγα λεπτά. Η έγχυση γίνεται για να στηρίξει τους σπονδύλους που είναι πολύ αδύναμοι (λ.χ. λόγω οστεοπόρωσης) και να μειώσει τον πόνο. Οπως έγραψαν η δρ Μπούχμπιντερ και οι συνεργάτες της στο επιστημονικό περιοδικό «New England Journal of Medicine», οι ασθενείς που νόμιζαν ότι είχαν κάνει σπονδυλοπλαστική ανέφεραν την ίδια βελτίωση του πόνου με εκείνους που όντως την είχαν κάνει!
Η δρ Ντάνγουντι αποδίδει αυτού του είδους τις βελτιώσεις στη δύναμη της ελπίδας. «Ο κόσμος πιστεύει πάντοτε πως το κάτι είναι καλύτερο από το τίποτα –και αυτό είναι από μόνο του ισχυρό κίνητρο για να πιστέψει ότι βελτιώθηκε η κατάστασή του, παρότι στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν είχε γίνει θεραπεία», εξηγεί. «Αντιθέτως, όταν πολλοί πάσχοντες από χρόνια οσφυαλγία ακούν από τους γιατρούς τους ότι δεν ξέρουν πού οφείλεται το πρόβλημά τους, καταρρακώνονται. Και αυτό διότι, αν δεν ξέρουν την αιτία, δεν ξέρουν και τι ακριβώς να κάνουν για να γίνουν καλά ή ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα της εξέλιξης του προβλήματός τους».
Ψυχολογική υποστήριξη
Αυτού του είδους η ψυχική καταρράκωση μπορεί να εξηγήσει γιατί σε μερικές μελέτες καταγράφηκε άμβλυνση της οσφυαλγίας με τη βοήθεια αντικαταθλιπτικών φαρμάκων. «Η χρόνια οσφυαλγία ενδέχεται να αποτελεί ψυχοσωματικό σύμπτωμα μιας ευρύτερης ψυχικής δυσκολίας», λέει η δρ Ντάνγουντι. «Συνήθως αυτό δεν λαμβάνεται υπόψη στην αντιμετώπισή της, αλλά μπορεί να είναι συμβάλλων παράγοντας».
Εάν συμβαίνει αυτό, η ψυχολογική υποστήριξη ενδέχεται να βοηθήσει. Το 2010, επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Warwick μελέτησαν 700 πάσχοντες από χρόνια οσφυαλγία και έγραψαν στο επιστημονικό περιοδικό «The Lancet» πως όσοι υποβλήθηκαν σε γνωστική – συμπεριφορική θεραπεία είχαν διπλάσιες πιθανότητες να νικήσουν τον πόνο σε σύγκριση με όσους έπαιρναν μόνο παυσίπονα και περπατούσαν.
Η γνωστική – συμπεριφορική θεραπεία που έκαναν οι ασθενείς αυτοί «στόχο είχε να “σπάσει” τις συνηθισμένες τους συμπεριφορές και να τους διδάξει να σκέφτονται θετικά», εξηγεί η επικεφαλής ερευνήτρια δρ Ζάρα Χάνσεν. Και έσπευσε να ξεκαθαρίσει: «Δεν λέμε ότι ο πόνος στη μέση βρίσκεται στο μυαλό μας, σαφώς αποτελεί ένα σωματικό πρόβλημα. Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο τον αντιλαμβανόμαστε επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο τον χειριζόμαστε».
Σχόλια
Γράψτε το σχόλιό σας
50 /50
2000 /2000
Όροι Χρήσης. Το site προστατεύεται από reCAPTCHA, ισχύουν Πολιτική Απορρήτου & Όροι Χρήσης της Google.
Τελευταία Νέα