«Star Trek»

Σειρά θρυλική, επική ως προς την αντίληψη για τις ανθρώπινες δυνατότητες να ξεπεράσουν τα γήινα όρια, ένα διαστημικό γουέστερν που περιλάμβανε από την ανυπέρβλητη γοητεία της περιπέτειας, το όνειρο που δεν γνωρίζει σύνορα, έθνη, γλώσσες μέχρι την ατέρμονη ανάγκη του ανθρώπου να γνωρίσει και να κατακτήσει το άγνωστο.

Μοναδική η επιρροή του «Star Trek» στην παγκόσμια τηλεοπτική κουλτούρα – και όχι μόνο. Aποτέλεσε πηγή έμπνευσης για την εξέλιξη της τεχνολογίας των επικοινωνιών (από τα κινητά τηλέφωνα μέχρι την πλατφόρμα Google-Earth) και φυσικά ενέπνευσε πλήθος έργων επιστημονικής φαντασίας.

Αλλά περισσότερο απ’ όλα αυτά πρόσφερε το ιδανικό ιδεολογικό πλαίσιο και τη λαϊκή συναίνεση για την αμερικανική εθνική πολιτική των διαστημικών ερευνών και της χρηματοδότησης της NASA. Αυτήν ακριβώς τη διαμορφωμένη και με βαθιές πλέον ρίζες λαϊκή, διαστημική κουλτούρα αξιοποίησε στις αρχές Αυγούστου η NASA για να σκηνοθετήσει την παγκόσμια αναμετάδοση της προσεδάφισης στον Αρη του ρομποτικού οχήματος «Curiosity». Χρησιμοποίησε για την περιγραφή του γεγονότος τη φωνή του πρώτου αρχηγού της διαστημικής αποστολής του «Star Trek», του θρυλικού Κάπτεν Κερκ, που τον ενσάρκωσε ο ηθοποιός Ουίλιαμ Σάτνερ.

Αλλά για να πιάσουμε το νήμα από την αρχή, η σειρά παρουσιάστηκε το 1966 κατόπιν πρότασης του πρώτου παραγωγού της Τζιν Ροντενμπέρι για ένα σίριαλ με τίτλο «Wagon train to the stars», όχι τόσο βασισμένο στο «Από τη Γη στη Σελήνη» του Βερν όσο στα «Ταξίδια του Γκιούλιβερ» του Σουίφτ. Ενα διδακτικό γουέστερν όπου κάθε επεισόδιο θα είχε την περιπέτεια της ανακάλυψης ενός πλανήτη και ενός νέου φανταστικού πολιτισμού αλλά και ένα ηθικό δίδαγμα.

Τελικώς η σειρά πήρε τον τίτλο «Star Trek», με κεντρικό πυρήνα το πλήρωμα του φανταστικού διαστημοπλοίου «Εντερπράιζ», το οποίο διαπνέεται από αισθήματα αλτρουισμού και την – πολύ καινούργια τότε για την αναστατωμένη από το φυλετικό ζήτημα αμερικανική κοινωνία – ιδέα της «ανοχής». Αλλωστε το δεξί χέρι του Κάπτεν Κερκ ήταν ο αλησμόνητος χαρακτήρας του Μίστερ Σποκ, που τον ενσάρκωσε ο Λέοναρντ Λιμόι μένοντας και αυτός στην ιστορία.

Η σχέση των δυο ήταν κατά κάποιον τρόπο η τηλεοπτική εκδοχή για μια κοινωνία ειρηνικής συνύπαρξης των «διαφορετικών», με τον Μίστερ Σποκ να την εκπροσωπεί και ως προς τη μορφή – με τα μυτερά αυτάκια και τα λοξά μάτια – και ως προς τη γλώσσα και την κουλτούρα.

Εκείνος ο πρώτος κύκλος της σειράς (1966-1969) προβλήθηκε την εποχή των μεγάλων κοινωνικών κινημάτων και επιστημονικών ανακαλύψεων. Οι ιστορίες των επεισοδίων αποτελούσαν αλληγορίες των πραγματικών κοινωνικών και πολιτικών ζητημάτων της εποχής.

Ηταν η εποχή του Βιετνάμ και των ειρηνιστικών κινημάτων και το «Star Trek» προσαρμόστηκε στις ιδέες τους, προβάλλοντας παράλληλα θέματα όπως η αξία της αφοσίωσης στην ομάδα και στον κοινό σκοπό, ενώ αντανακλούσε τις αντιλήψεις της εποχής για τη δημοκρατία και τους θεσμούς της, τους οποίους – υποτίθεται – υπηρετούσαν και επιχειρούσαν να καθιερώσουν στο Διάστημα τα μέλη της αποστολής του «Εντερπράιζ», όπως και τις αντιλήψεις για τον φεμινισμό, τον σεξισμό, την ταξική κοινωνία, την οικονομία, τον αυταρχισμό, τον ιμπεριαλισμό.

Σε όλο αυτό, ωστόσο, διατηρήθηκε ένα «πνεύμα» παραδοσιακού αμερικανικού γουέστερν, ότι δηλαδή οι Αμερικανοί ως leaders είναι αυτοί που επιβάλλουν τον νόμο και την τάξη στο Διάστημα. Αλλά υπήρξαν τόσες ακόμη επιμέρους πτυχές, που ο μύθος του «Star Trek» ξεπέρασε τον αρχικό ιδεολογικό στόχο.