«Γιούγκερμαν»

Θα μπορούσε να βρει κανείς πολλούς λόγους για τους οποίους η ελληνική τηλεοπτική παραγωγή στράφηκε σε έργα του Καραγάτση. Ειδικώς στα πρώτα της βήματα, τότε που αναζητούσε ιστορίες άρτια δομημένες, οι οποίες να αντανακλούν την ελληνική πραγματικότητα και ιδίως την καθημερινότητά της, με χαρακτήρες μεστούς και ολοκληρωμένους.

Χωρίς να παραγνωρίζεται το σημαντικό για την εποχή γεγονός ότι θεωρούνταν ιδεολογικά φιλικός προς την κυβέρνηση της εποχής – κουσούρι που είχε αφήσει η δικτατορία και συντηρήθηκε χρόνια μετά στους κόλπους της τηλεόρασης αυτός ο «έλεγχος» φρονημάτων – αντιμαρξιστής, με την Αριστερά της εποχής να αποκηρύσσει το έργο του, και επιπλέον είχε βάλει δυο φορές υποψηφιότητα προδικτατορικά με το κόμμα του Μερκεζίνη – σημαντικότερο όλων αυτών για τον σκηνοθέτη που τον επέλεξε πρώτος, τον Βασίλη Γεωργιάδη, ήταν προφανώς η απήχησή του στο «μεγάλο κοινό».

Σπουδαίο δέλεαρ για έναν σκηνοθέτη που έδινε εξίσου σημασία στην αισθητική όσο και στην εμπορικότητα των έργων του, έσπευσε να μεταφέρει στη μικρή οθόνη, το 1976, τον «Γιούγκερμαν», που πάντως έμεινε στην ιστορία και στη μνήμη του φιλοθεάμονος κοινού – και αυτή η σειρά έχει καταστραφεί – κυρίως για την ερμηνεία του Αλέκου Αλεξανδράκη στον ομώνυμο ρόλο.

Ηταν τα πρώτα μεταπολιτευτικά χρόνια, στην ελληνική τηλεόραση έπνεε άνεμος ενθουσιασμού και δημιουργίας, παρά τις πενιχρές τεχνικές και οικονομικές δυνατότητες. Το γεγονός ότι η ελληνική λογοτεχνία (Καραγάτσης, Κοσμάς Πολίτης, Βενέζης, Ξενόπουλος, αργότερα Χρηστομάνος, Μουρσελάς κ.λπ., κ.λπ.) μετατρέπεται σε βασική δεξαμενή σεναρίων για τηλεοπτικές σειρές, μοιάζει με την καλύτερη δυνατή μαθητεία τηλεοπτικού κοινού και μελλοντικών σεναριογράφων.

Θα έλεγε κανείς ότι με τέτοια αφετηρία η ελληνική τηλεόραση θα έπρεπε να κατακλυστεί τα επόμενα χρόνια από σενάρια που θα αποτυπώνουν με υψηλή ευαισθησία τις εξελίξεις των καιρών, θα τα χαρακτηρίζει υποδειγματική αφηγηματική τεχνική και χρόνο με τον χρόνο θα τελειοποιούνται δημιουργώντας μια «ελληνική σχολή» στο είδος. Αλίμονο! Συνέβη το αντίθετο. Φτάσαμε έπειτα από λίγα χρόνια να εισάγουμε «κόνσεπτ» εκ του εξωτερικού με χαρακτήρες καρικατούρες.

Η αλήθεια είναι ότι ο Καραγάτσης προσφέρεται περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον, ιδίως για τις πρώτες τηλεοπτικές δημιουργίες μιας χώρας που αναζητεί την ταυτότητά της. Ο πιο «αστικός» συγγραφέας της εποχής του συμπίπτει με την εποχή των πόλεων, με τη δημιουργία αστικού πληθυσμού, χαρακτηριστικό επίκαιρο και στη μεταπολιτευτική Ελλάδα.

Αλλά περισσότερο και από αυτό, ο ίδιος ο Γιούγκερμαν, αν και έφερνε τη μνήμη ενός κοσμοπολιτισμού που έσβηνε την εποχή εκείνη, ήταν εκπρόσωπος ενός νέου «είδους» ανθρώπου της αγοράς, κυνικού, αδίστακτου, προσηλωμένου στη διεκδίκηση εξουσίας, απόλυτα ανταγωνιστικού, χωρίς ίχνος συναισθήματος, μιας κατηγορίας που βρισκόταν στα σπάργανα στις αναπτυσσόμενες οικονομίες και αργότερα θα αποθεωνόταν από τις μεγάλες αγορές.

Πρώην ίλαρχος του τσαρικού στρατού, ο Γιούγκερμαν φθάνει στον Πειραιά του 1920, πρόσφυγας και αποφασισμένος να κατακτήσει τον κόσμο. Με λίγα χρήματα και κοσμήματα, απομεινάρια του ένδοξου παρελθόντος, καταφέρνει με τον κυνισμό του και τη γοητεία που ασκεί στις γυναίκες να εκμεταλλευθεί τους πάντες, να προσληφθεί υπάλληλος στην Τράπεζα Πειραιώς και στο τέλος να αναρριχηθεί στην ανώτερη βαθμίδα της διοίκησής της.