«Είχε την ψυχρή ποιότητα μιας γοργόνας»

Η Γκάρμπο γεννήθηκε ως Γκρέτα Λοβίσα Γκούσταφσον. Ηταν κόρη αγρότισσας από τη Λαπωνία και Σουηδού χασάπη, άνεργου τον περισσότερο καιρό που πέθανε νωρίς από ασιατική γρίπη. Τα παιδικά της χρόνια ήταν πολύ δύσκολα. Για να επιβιώσει αναγκάστηκε να πλένει πιάτα, σκάλες και τουαλέτες, από τα παιδικά χρόνια μάλιστα είχε τόσο μεγάλες μεταπτώσεις που ένας σύγχρονος γιατρός θα συμπέραινε ότι πάσχει από διπολική διαταραχή και θα την έβαζε σε φαρμακευτική αγωγή. Αυταρχική και αγέρωχη, όπως μαρτυρούν γείτονές της στη Στοκχόλμη, ύστερα από έναν ξυλοδαρμό διέκοψε το σχολείο και κλείστηκε ακόμη περισσότερο στον εαυτό της.

Πριν καταλήξει για σπουδές στη Βασιλική Ακαδημία Δραματικής Τέχνης της Στοκχόλμης, η Γκρέτα ήταν βοηθός σε ένα κουρείο όπου ετοίμαζε τον αφρό ξυρίσματος, έφτιαχνε καπέλα σε ένα πολυκατάστημα και δούλευε ως κομπάρσος σε σουηδικές ταινίες του βωβού κινηματογράφου. Οπως αναφέρει ο Ντέιβιντ Μπρετ στη βιογραφία της Γκάρμπο, τότε ακόμη «η στάση της ήταν αδέξια, η προφορά της λαρυγγώδης και ακατέργαστη, σπάνια βούρτσιζε τα μαλλιά της και ντυνόταν ατημέλητα». Παρ’ όλα αυτά, ο σκηνοθέτης Μάουριτς Στίλερ δεν δυσκολεύτηκε να διακρίνει την ομορφιά της και να τη μεταμορφώσει σε συγκλονιστική καλλονή. Ετσι όταν ο Μάγιερ, ιδιοκτήτης της τότε ακόμη μικρής αμερικανικής κινηματογραφικής εταιρείας Metro Goldwyn Mayer, σε μια επίσκεψή του στην Ευρώπη είδε τη νεαρή Γκρέτα σε ένα δοκιμαστικό, «τυλιγμένη σε γούνες με νιφάδες χιονιού να στροβιλίζονται γύρω της μέσα σε ένα έρημο παγωμένο τοπίο», γοητεύτηκε τόσο που της πρόσφερε αμέσως ένα συμβόλαιο με την MGM. Την τελευταία ημέρα του Ιουνίου του 1925 ο Στίλερ και η Γκάρμπο, που τότε ακόμη δεν μιλούσε ούτε μια λέξη αγγλικά, σάλπαραν μαζί για την Αμερική.

Σύντομα θα γινόταν μια από τις μεγαλύτερες ντίβες του βωβού και η πρώτη που θα περνούσε με τόση ευκολία στον ομιλούντα κινηματογράφο. Στην Καλιφόρνια, γράφει ο Ντέιβιντ Μπρετ, ανέπτυξε γρήγορα «τάση προς την τεμπελιά, την αλαζονεία και την αντιδραστικότητα» και με τους συναδέλφους της δεν τα πήγαινε πάντοτε καλά. Π.χ., τα μόνα λόγια που απηύθυνε στον Λόρενς Ολίβιε, ο οποίος παρεμπιπτόντως απολύθηκε εξαιτίας της από το καστ της ταινίας του Ρούμπεν Μαμούλιαν «Βασίλισσα Χριστίνα», ήταν «η ζωή είναι ένας πόνος, ούτως ή άλλως».

Προετοιμαζόταν πάντοτε μόνη της στο σπίτι της και δεν έκανε πρόβες με άλλους ούτε καν για σκηνές χορού. Και με την πάροδο του χρόνου η παράνοιά της μεγάλωσε τόσο ώστε όταν πήγαινε στο θέατρο εκτός από τη δική της θέση έκλεινε άλλες δύο δίπλα της για λόγους προστασίας. Ο Τενεσί Γουίλιαμς είπε γι’ αυτήν ότι είχε «την ψυχρή ποιότητα μιας γοργόνας», το αγαπημένο της χόμπι άλλωστε ήταν να κοιτάζει ακίνητη τη θάλασσα.

Δεν παντρεύτηκε ποτέ ούτε απέκτησε παιδιά και έμενε μόνη, εκτός από μια σύντομη περίοδο στα τέλη της δεκαετίας του 1920 κατά την οποία συζούσε με τον ηθοποιό Τζον Γκίλμπερτ, συμπρωταγωνιστή της στην ταινία «Σάρκα και Διάβολος». Το ειδύλλιό της με τον μαέστρο Λέοπολντ Στοκόφσκι έλαβε μεγάλη δημοσιότητα, ενώ επίσης ο διάσημος αμφιφυλόφιλος φωτογράφος Σεσίλ Μπίτον ισχυρίστηκε στα απομνημονεύματά του ότι είχε σχέση μαζί της.

Αμφιφυλοφιλία

Οπως όμως έχει διαρρεύσει από κύκλους λεσβιών, η Γκάρμπο διατηρούσε σχέσεις και με γυναίκες. Είναι γνωστή η στενή φιλία της με τη βαρόνη Σεσίλ ντε Ρότσιλντ, την Γκρέισι Φιλντς (ήταν η πιο ακριβοπληρωμένη αγγλίδα τραγουδίστρια και ηθοποιός της δεκαετίας του 1930), τις ηθοποιούς Λουίζ Μπρουκς και Λίλιαν Τάσμαν αλλά και με τη συγγραφέα Μερσέντες ντε Ακόστα, κουβανικής καταγωγής. Η γνωστή στους κοσμικούς κύκλους της Νέας Υόρκης για την εκκεντρικότητά της Ντε Ακόστα έγραψε στα απομνημονεύματά της ότι η Γκάρμπο ήταν μια επιθετική λεσβία που συμπεριφερόταν περισσότερο σαν άνδρας παρά σαν γυναίκα, δημοσίευσε μάλιστα και μια τόπλες φωτογραφία της σταρ από ένα ταξίδι που έκαναν οι δυο τους στη Σιέρα Νεβάδα. Φυσικά, ύστερα από αυτό η Γκρέτα Γκάρμπο δεν της ξαναμίλησε ποτέ.

Αληθινή Μάτα Χάρι

Τι έκανε στον Πόλεμο η Γκρέτα Γκάρμπο; Εκείνη την εποχή εξαφανιζόταν συχνά με τη δικαιολογία ότι πάει στη Νέα Υόρκη για θεραπευτική αγωγή. Στην πραγματικότητα, ο όρος «θεραπευτική αγωγή» δεν ήταν παρά ο κωδικός για τις μυστικές αποστολές της. Την είχε στρατολογήσει ο σκηνοθέτης Αλεξάντερ Κόρντα, που εργαζόταν επίσης ως πράκτορας των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών και ο οποίος την έφερε αμέσως σε επαφή με τον Ουίλιαμ Στίβενσον, υπεύθυνο όλων των επιχειρήσεων της βρετανικής Intelligence Service στον δυτικό κόσμο. Οπως λέγεται, ο Στίβενσον ενέπνευσε τον Ιαν Φλέμινγκ να δημιουργήσει τον Τζέιμς Μποντ. Μία από τις πρώτες αποστολές που ανέλαβε η ντίβα ήταν να διερευνήσει τις σχέσεις του σουηδού βιομηχάνου Βένερ Γκρεν – είχε κάνει τεράστια περιουσία πατεντάροντας την ηλεκτρική σκούπα Electrolux – με τους Ναζί και ειδικά με τον Χέρμαν Γκέρινγκ, που οι φήμες τον ήθελαν στενό φίλο του. Χάρη στην άκρα μυστικότητα που χαρακτήριζε την προσωπική της ζωή, ήταν η μόνη από τους σταρ του Χόλιγουντ που θα μπορούσε να φέρει εις πέρας με απόλυτη επιτυχία τέτοιου είδους αποστολές. Η Γκάρμπο τις αναλάμβανε με μεγάλη ευχαρίστηση αφού φαίνεται ότι έδιναν νόημα στη ζωή της. Φιλοδοξία της μάλιστα ήταν να δολοφονήσει η ίδια τον Χίτλερ.

Πριν καλά καλά λοιπόν περάσει μια δεκαετία από τη συγκλονιστική ερμηνεία της στην ταινία «Μάτα Χάρι» (1931), το 1940 η αινιγματική σουηδή ηθοποιός ανέλαβε, εντελώς αθόρυβα και χωρίς έπαρση, να παίξει τον ρόλο της κατασκόπου και στην πραγματική ζωή.