Τριάντα γρόσια για τα γλυπτά της Αφαίας

20 Ιουλίου 1811. Ο βασιλιάς Λουδοβίκος Α’, πατέρας του Οθωνα, πληροφορείται την ανακάλυψη αγαλμάτων στις ανασκαφές της Αίγινας, που έχουν γίνει την ίδια χρονιά από γερμανούς και βρετανούς αρχαιολόγους.

Οι αετωματικές συνθέσεις έχουν ως θέμα μάχες του Τρωικού Πολέμου στις οποίες συμμετείχαν ο Τελαμών, γιος του Αιακού, μαζί με τον Ηρακλή και ο Αίας, γιος του Τελαμώνος. Στο κέντρο των συνθέσεων απεικονιζόταν η θεά Αθηνά να παρεμβαίνει υπέρ των Ελλήνων. Παράδοξο θεωρείται το γεγονός ότι πρώτα ολοκληρώθηκε το δυτικό αέτωμα (500-490 π.Χ.) και ύστερα το ανατολικό (480-475 π.Χ.).

Οι ανασκαφείς αφού έχουν φέρει στο φως τα γλυπτά των αετωμάτων από τον ναό της Αφαίας, κατορθώνουν να τα αγοράσουν από τις τοπικές Αρχές προς 30 γρόσια και να τα μεταφέρουν πρώτα στην Αθήνα και ύστερα στη Ζάκυνθο. Ενεργό ρόλο στη συναλλαγή και τη μεταφορά είχαν τόσο ο γερμανός υποπρόξενος Γκέοργκ Κρίστιαν Γκρόπιους – ο οποίος είχε εμπλακεί και στην υπόθεση διαπραγμάτευσης άδειας ανασκαφής στον ναό του Επικούριου Απόλλωνα με τον Βελή πασά της Πελοποννήσου – δρώντας ως πληρεξούσιος των εμπλεκόμενων ανασκαφέων όσο και ο άγγλος αρχιτέκτονας Τσαρλς Ρόμπερτ Κοκερέλ, ο οποίος ήταν επίσης από τους πρώτους που άρχισαν τις έρευνες στον ναό του Επικούριου Απόλλωνα.

Στη Ζάκυνθο, παρά τη δυσχερή πολιτική κατάσταση καθώς ο Ναπολέων είχε κηρύξει πόλεμο στην Αγγλία και τη Ρωσία, αποφασίζεται η δημοπρασία του συνόλου των ευρημάτων. Ο Λουδοβίκος Α’ στέλνει ως αντιπρόσωπό του στη δημοπρασία τον ζωγράφο και γλύπτη Γιόχαν Μάρτιν φον Βάγκνερ, ο οποίος όμως όταν φτάνει στη Ζάκυνθο δεν βρίσκει τα αρχαία, διότι ο Κοκερέλ τα έχει μεταφέρει στη Μάλτα φοβούμενος γαλλική επίθεση.

Παρ’ όλα αυτά η δημοπρασία διεξάγεται κανονικά στη Ζάκυνθο και ο Βάγκνερ αναγκάζεται να αγοράσει τα γλυπτά χωρίς να τα έχει δει καν. Παρά τις ανεπιτυχείς διαμαρτυρίες Βρετανών και Γάλλων και ύστερα από προσωπική παρέμβαση του Λουδοβίκου Α’, τα γλυπτά φτάνουν το 1815 στη Ρώμη και υπόκεινται στις πρώτες συμπληρώσεις και καταλήγουν στο μουσείο για το οποίο προορίζονταν, τη Γλυπτοθήκη του Μονάχου, η οποία είχε ιδρυθεί από τον βασιλιά για να στεγάσει τη συλλογή γλυπτών που ήδη είχε αποκτήσει πριν ακόμη από την αγορά εκείνων της Αφαίας.