Ο επαναστάτης της ποίησης

«Είμαι ποιητής. Αυτό και μόνο είναι το ενδιαφέρον που παρουσιάζω. Τα άλλα – αν αγαπώ ή δεν αγαπώ, αν έχω πάθος στο παιχνίδι – όπως κι οι ομορφιές της φύσης στον Καύκασο έχουν σημασία μόνο εφόσον κατασταλάξουν σε λόγο». Ετσι αυτοπαρουσιαζόταν ο κατοπινός αυτόχειρας Μαγιακόφσκι (1893-1930), ο ποιητής που μαζί με τους υπόλοιπους ρώσους φουτουριστές επιδίωξε την ολική ρήξη με το παρελθόν – ποιητικό και πολιτικοκοινωνικό – και την πρόσβαση σ’ έναν εντελώς νέο κόσμο. Το έργο του ήταν ένα «χαστούκι στο γούστο της κοινωνίας» και γι’ αυτό, όπως σημειώνει ο Αλεξανδρόπουλος, ο Μαγιακόφσκι λειτούργησε ως ο ποιητικός θεματοφύλακας των πιο μεγαλόψυχων επιδιώξεων της Ρωσικής Επανάστασης.

Εχοντας υπάρξει ένας πολύ παλιός αναγνώστης – από τα χρόνια της προσφυγιάς του πρώτα στην Τασκένδη και μετά στη Μόσχα – και μεταφραστής του ανατρεπτικού ρώσου ποιητή και θέλοντας να περισώσει αυτά που διάβασε και αποκόμισε από εκείνον σε διάστημα πενήντα χρόνων, ο Μήτσος Αλεξανδρόπουλος συνέγραψε το 1999 μια βιογραφική μυθιστορία γύρω από την ποίηση και τη ζωή του. Σήμερα, 82 χρόνια μετά την αυτοκτονία του Μαγιακόφσκι και τέσσερα χρόνια μετά την εκδημία του Αλεξανδρόπουλου, αυτή η μυθιστορία του συγγραφέα και κορυφαίου μελετητή της ρωσικής λογοτεχνίας επανεκδίδεται με την επιμέλεια της κόρης του Ολγας.

Γεννημένος σ’ ένα χωριό της Γεωργίας, ο Μαγιακόφσκι θα ξεκινήσει την επαναστατική καλλιτεχνική πορεία του, αρχικά ως επαγγελματίας επαναστάτης. Δεκαπέντε χρονών, θα συλληφθεί και θα περάσει έντεκα μήνες στην περίφημη φυλακή Μπουτίρκα.

Βγαίνοντας από εκεί και έχοντας δοκιμάσει ανεπιτυχώς να γράψει ποίηση, θα στραφεί στη ζωγραφική. Αδιάφορος σπουδαστής της Σχολής Καλών Τεχνών της Μόσχας, πριν διαγραφεί, θα προλάβει να γνωρίσει τον Δαβίδ Μπουρλιούκ, με τον οποίο θα ιδρύσουν τον φουτουρισμό, που επιδίωκε την απαγκίστρωση από τα καθιερωμένα και την αναδιαμόρφωση των πάντων.

Την «ποιητική» πίστη του Μαγιακόφσκι στο Καινούργιο, στο Πρώτο, στο Απροσδόκητο θα επιβεβαιώσει (τουλάχιστον στην αρχή) η Οκτωβριανή Επανάσταση. Οι φουτουριστές θα ταυτιστούν με την επανάσταση των μπολσεβίκων ενώ ο ίδιος, εκλαμβάνοντάς την ως την πραγματοποίηση των ποιητικών του οραμάτων για αλλαγή, τον Οκτώβριο του 1917 θα δηλώσει «δική μου η επανάσταση. Δέχομαι ή δεν δέχομαι, τέτοιο θέμα δεν υπήρχε».

Ομως, προσπαθώντας να παντρέψει την τέχνη με την πολιτική, ο Μαγιακόφσκι θα βρεθεί αντιμέτωπος από τη μια πλευρά με την «αναπόφευκτη και ακατανίκητη επέλαση των μικροαστών», οι οποίοι θα του καταλογίσουν πως δεν το καταλαβαίνουν, και από την άλλη με το περιβόητο σινάφι του, του οποίου η δύναμη η απαξιωτική θα τον οδηγήσει στην αυτοκτονία.

Από τη Μόσχα στην Αγία Πετρούπολη και ξανά στη Μόσχα, ο συγγραφέας ακολουθεί παντού τον ποιητή και μας παρουσιάζει όλες τις λεπτομέρειες της ζωής του: τα ταξίδια του, τις σχέσεις του με τους ιθύνοντες της νέας τάξης πραγμάτων – στον Λένιν άρεσε μόνο ένα ποίημά του ενώ ο Τρότσκι διέκρινε στο έργο του τη «μωρία της μποεμαρίας» -, τις γυναίκες που τον σημάδεψαν με πρώτη τη Λίλι Μπρικ, την ενασχόληση του με τον κινηματογράφο, τις εκρηκτικές ομιλίες του για τις δύο έγνοιες της ζωής του, την επανάσταση και την ποίηση.

Μπλέκοντας στίχους με συμβάντα, τέχνη με πολιτική, ποίηση με λογική, ο Αλεξανδρόπουλος μας παρασύρει στον κυκεώνα του βίου και του έργου τού ποιητή, στους στίχους του οποίου βρίσκεται «φυλαγμένο σε μία από τις γνησιότερες διατυπώσεις το πνεύμα της εποχής, τα όνειρα και οι επιδιώξεις που είχαν ηλεκτρίσει εκατομμύρια ανθρώπους, όχι στη Ρωσία μόνο».