Οπως Μουσολίνι…

ΤΟ ΕΡΓΟ. Το απόλυτο κακό: ο Ριχάρδος, δούκας του Γκλόστερ. Του Οίκου των Γιορκ. Γιος του Δούκα του Γιορκ Ριχάρδου Πλανταζενέ, διεκδικητή του αγγλικού θρόνου από τον Οίκο του Λάνκαστερ. Διεκδίκηση που ήταν το έναυσμα για τον – εμφύλιο – Πόλεμο των Δύο Ρόδων ο οποίος ταλάνισε την Αγγλία από το 1455 έως το 1485.

Οταν ο αδελφός του ανατρέπει τον Ερρίκο ΣΤ’ των Λάνκαστερ και στέφεται βασιλιάς ως Εδουάρδος Δ’, ο Ριχάρδος, κυφός και χωλός – ένα τέρας της φύσης κατά τον Σαίξπηρ -, ζηλόφθονος και ιδιαίτερα φιλόδοξος αλλά και άτομο σαγηνευτικό, με τρομακτικές ικανότητες να πείθει, θα αναρριχηθεί και θα αρχίσει να εποφθαλμιά τον θρόνο οργανώνοντας ύπουλα αλλά συστηματικά την εξολόθρευση όσων είναι εμπόδια στον σκοπό του αυτό.

Θα υπονομεύσει τον μεγαλύτερο – και πιο κοντά στη διαδοχή – αδελφό του, Γεώργιο, Δούκα του Κλάρενς, τον οποίο ο βασιλέας αδελφός τους θα κλείσει στη φυλακή όπου ο Ριχάρδος στέλνει πληρωμένους φονιάδες και τον σκοτώνουν, ρίχνοντας στον βασιλιά το φταίξιμο. Θα πλευρίσει για λόγους σκοπιμότητας τη Λαίδη Αννα (Νέβιλ), νεαρή χήρα του πρίγκιπα της Ουαλίας Εδουάρδου του Οίκου των Λάνκαστερ, διαδόχου του Ερρίκου ΣΤ’ – τον οποίο ο ίδιος σκότωσε όπως και τον πατέρα του, τον έκπτωτο Ερρίκο – την ημέρα της κηδείας του πεθερού της και, χρησιμοποιώντας κάθε μέσο, θα καταφέρει να τη στρέψει από το μίσος που τρέφει στο πρόσωπό του στην απόφαση να τον παντρευτεί (!) – όπερ και γίνεται.

Οταν ο άρρωστος Εδουάρδος Δ’ πεθάνει και τον διαδεχθεί ο ανήλικος γιος του Εδουάρδος Ε’ και ο Ριχάρδος, όπως ο βασιλιάς είχε ορίσει, αναλάβει Λόρδος Προστάτης – αντιβασιλέας δηλαδή -, θα στείλει, υποτίθεται μέχρι τη στέψη, το αγόρι και τον μικρότερο αδελφό του στον Πύργο του Λονδίνου, θα διασπείρει φήμες πως τα παιδιά δεν είναι νόμιμα τέκνα του Εδουάρδου Δ’ και θα αρπάξει το στέμμα ως ο κοντινότερος πια νόμιμος κληρονόμος του αδελφού του.

Τα δύο παιδάκια θα εξοντωθούν από πληρωμένους δολοφόνους. Αλλά ο Ριχάρδος δεν θα εξασφαλιστεί. Ο εξάδελφος και έμπιστός του Μπάκιγχαμ τον εγκαταλείπει και προσχωρεί στο στράτευμα του Δούκα του Ρίτσμοντ ο οποίος εκστρατεύει κατά του Ριχάρδου διεκδικώντας τον θρόνο ως μόνος κληρονόμος του Οίκου Λάνκαστερ. Ο Ριχάρδος δηλητηριάζει τη Λαίδη Αννα, τη γυναίκα του, και εποφθαλμιά, και πάλι για λόγους σκοπιμότητας, να παντρευτεί την ανιψιά του Ελισάβετ, κόρη του Εδουάρδου Δ’ και αδελφή των παιδιών που δολοφόνησε. Αλλά δεν θα τα καταφέρει.

Το 1485, ύστερα από ούτε δύο πλήρη χρόνια βασιλείας, θα αντιμετωπίσει – ομολογουμένως ηρωικά – στη μάχη του Μπόσγουορθ τον Ρίτσμοντ και θα σκοτωθεί από το χέρι του αντιπάλου του ο οποίος θα στεφθεί βασιλιάς ως Ερρίκος Ζ’ και με τον γάμο του με τη νεαρή Ελισάβετ θα ενώσει τους Οίκους Λάνκαστερ και Γιορκ δίνοντας τέλος στον Πόλεμο των Δύο Ρόδων και εγκαθιστώντας τη δυναστεία των Τιδόρ.

Οι κατάρες που έριχνε η βασίλισσα Μαργαρίτα, χήρα του Ερρίκου ΣΤ’ και μάνα του σκοτωμένου Πρίγκιπα της Ουαλίας Εδουάρδου, στα κεφάλια όλων των Γιορκ και του Ριχάρδου έπιασαν.

Ο ποιητής Σαίξπηρ στο ιστορικό του δράμα «Ριχάρδος Γ’» (περί το 1591) μιλάει, παρά κάποιες συμβάσεις που είναι υποχρεωμένος να τηρήσει, παρά τη συγγραφική του ακόμα ανωριμότητα, με τρόπο συγκλονιστικό για την τραγωδία της εξουσίας. Χρησιμοποιώντας ιστορικά στοιχεία αλλά με τρόπο που να δημιουργεί παλλόμενα θεατρικά πρόσωπα.

Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ. Ο Σαμ Μέντες ακριβώς στο θέμα αυταρχική εξουσία εστίασε τη σκηνοθεσία του. Και το φινάλε της, με τον κρεμασμένο ανάποδα Ριχάρδο, στο κρεμασμένο ανάποδα σε μια πλατεία του Μιλάνο πτώμα του εκτελεσμένου Μουσολίνι ευθέως παραπέμπει.