Φοβόσουν, μα δεχόσουν τον φόβο

ΕΝΑ ΑΡΙΣΤΟΥΡΓΗΜΑ, ΑΠΟΛΑΥΣΤΙΚΟ
ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ, ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑ
ΗΘΙΚΗΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ
ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ ΤΟΥ ΧΙΛΙΑΝΟΥ
ΛΟΥΙΣ ΣΕΠΟΥΛΒΕΔΑ. Η ΤΡΑΓΙΚΗ
ΜΑΤΙΑ ΤΟΥ, ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΟΤΑΝ
ΦΤΑΣΕΙ ΕΩΣ ΤΑ ΑΚΡΑ, ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ
ΔΙΑΥΓΗΣ. ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΔΥΝΑΜΗ
ΤΗΣ, ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΑΡΕΤΗ ΤΗΣ
Τ ο βαρομετρικό χαμηλό, τη νύχτα εκείνη της 16ης Ιουλίου, είχε φέρει καταρρακτώδη βροχή πάνω από το Σαντιάγο. Ηταν στη διάρκεια της νύχτας εκείνης που η Κονσεψιόν Γκαρσία έχασε την υπομονή της με τον σύζυγό της, τον Κόκο Αραβένα.

Με το δίκιο της η γυναίκα, εδώ που τα λέμε. Ο περί ου ο λόγος σύζυγος, αφού είχε αποπειραθεί να δρέψει αγωνιστικές δάφνες στα νιάτα του ως κινεζόφιλος, εδώ και χρόνια το είχε ρίξει στο DVD.

Τα πράγματα δεν θα είχαν καταλήξει εκεί όπου κατέληξαν τελικά, αν η Κονσεψιόν Γκαρσία πάνω στα νεύρα της δεν άρπαζε ένα παλιό πικάπ για να το εκσφενδονίσει εναντίον του ακαμάτη. Ο οποίος ακαμάτης γλιτώνει μεν, το πικάπ δε σπάει το τζάμι του παραθύρου για να διακόψει την ελεύθερη πτώση του στο κεφάλι ενός περαστικού τον οποίο αφήνει στον τόπο.

Σύμπτωση; Του επιθεωρητή Κρέσπο, ο οποίος ανέλαβε την υπόθεση, του άρεσαν οι συμπτώσεις, «γιατί η ζωή είναι γεμάτη από δαύτες. Επειδή όμως δεν γινόταν παρά να τις αποδέχεται σιωπηρά, αφού δεν μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως επιχείρημα για τη λήψη προληπτικών μέτρων, έκανε το μοναδικό πράγμα που μπορεί να κάνει ένας αστυνομικός, ζαλισμένος από το βάρος μιας σύμπτωσης: τίποτα».

Οι συμπτώσεις όμως μόλις έχουν αρχίσει την καταιγιστική παρουσία τους. Διότι η ημερομηνία της 16ης Ιουλίου δεν είναι διόλου τυχαία. Τέτοια μέρα, το 1925, τέσσερις αναρχικοί που αυτοαποκαλούνταν «Εκδικητές» είχαν ληστέψει την Βanco de Chile από την οποία είχαν αναχωρήσει με τα πόδια, ανενόχλητοι. Κι όμως, από την ημέρα εκείνη έως τη 16η Ιουλίου που η Κονσεψιόν εκσφενδόνισε το παλιό πικάπ και σκότωσε τον ανύποπτο περαστικό, πολλά έχουν συμβεί. Ειδικά στη ζωή αυτών των ανθρώπων τους οποίους ο νεκρός επρόκειτο να συναντήσει την ίδια εκείνη νύχτα και οι οποίοι είναι οι εγγονοί εκείνων των περίφημων «Εκδικητών».

«Είμαστε η σκιά του εαυτού μας, και θα υπάρχουμε όσο θα υπάρχει φως», μουρμούρισε ένας από αυτούς. Και όντως έχουν καταλήξει να είναι η σκιά του εαυτού τους. Ανήκουν όλοι τους στη γενιά που έζησε το σοσιαλιστικό πείραμα του Αγιέντε, νεολαίοι του Κομμουνιστικού Κόμματος, άλλοι αναρχικοί, άλλοι μαοϊκοί. Θαυμαστές του Τσε, πάλεψαν για το σοσιαλιστικό πείραμα που αποδείχθηκε τραγελαφικό και έζησαν το αιματηρό καθεστώς του Πινοτσέτ που ακολούθησε. Είχαν ζήσει τους «καιρούς της ήττας», ένας από αυτούς είχε φτάσει εξόριστος μέχρι τη Ρουμανία του συντρόφου Τσαουσέσκου, είχαν «μετρήσει τους νεκρούς τους», είχαν κάνει ό,τι περνούσε από το χέρι τους για να κρατήσουν ψηλά το ηθικό τους. Και τώρα ζούσαν: «μια κίβδηλη ομαλότητα, ομαλότητα δύο ολότελα διαφορετικών χωρών που συμβιούσαν στον ίδιο άθλιο γεωγραφικό χώρο: από τη μια, η ευήμερη χώρα των θριαμβευτών στην ανατολική πλευρά της πόλης, των επιχειρηματιών, των διευθυντριών τηλεοπτικών σταθμών ή ιδιοκτητριών μπουτίκ… κι από την άλλη, το κέντρο του Σαντιάγο που το διέσχιζαν άνθρωποι αποκαρδιωμένοι, τρομοκρατημένοι… και μετά, οι νότιες, οι βόρειες και οι δυτικές συνοικίες, κατοικημένες απ΄ την απελπισία της αβέβαιης εργασίας και μαστιγόμενες από μια άγρια εγκληματικότητα παιδιών και εφήβων που, αφού τίναζαν το μυαλό τους στον αέρα σνιφάροντας κοκαΐνη, μεταλλάσσονταν σε ψυχοπαθείς με μωρουδίστικη όψη».

Σε αυτό το απόσπασμα κρύβεται όλη η συγγραφική ιδιοφυΐα του Σεπούλβεδα, η οποία όμως ξεπερνάει κατά πολύ τα όρια της κοινωνιολογικής διορατικότητας. Και δεν εννοώ μόνο την εκπληκτική δεξιότητα της ανάπτυξης των επεισοδίων, την ευφυέστατη χρήση των συμπτώσεων και της παραμικρής λεπτομέρειας, την αφηγηματική οικονομία, την καίρια έκφρασητην οποία αποδίδει εξαιρετικά στα ελληνικά ο Αχιλλέας Κυριακίδης. Εννοώ αυτό το μερικό υπόλοιπο που κάνει την αληθινή λογοτεχνία να ξεχωρίζει από το «άριστο αφήγημα».