Ζωντανή ιστορία, πολιτικά συμπεράσματα

Η σχέση της συγγραφέως με την ελληνορθόδοξη ιντελιγκέντσια της Πόλης και η κοσμοπολίτικη συγκρότησή της τής επιτρέπουν να διασταυρώνει τις ειδήσεις του παλατιού με αυτές του έξω κόσμου και να οδηγείται σε πολιτικά συμπεράσματα, τα οποία αργότερα θα επιβεβαιώσει και η επίσημη ιστορία. Έτσι, εκτός από ανεκτίμητα πραγματολογικά στοιχεία για την ελληνική κοινότητα, τα παλάτια, την εθιμοτυπία, τη διοίκηση, τη διπλωματία και την οργάνωση της καθημερινότητας στην Υψηλή Πύλη, μαθαίνουμε από πρώτο χέρι τις (πολιτικές) κινήσεις της τεκτονικής πλάκας επί της οποίας στηριζόταν η Οθωμανική Αυτοκρατορία. Αρμένιοι επιχειρούν βομβιστικές επιθέσεις, Γενοβέζοι βάζουν πόδι στους εμπορικούς δρόμους του Γαλατά, Ρώσοι διπλωμάτες ασκούν ασφυκτική επιρροή, κασόνια με ανεκτίμητης αξίας βυζαντινά αντικείμενα στέλνονται πεσκέσι στον Κάιζερ, ενώ μια πλειάδα κυριών της διεθνούς κοινωνίας του Πέραν, σε ρόλο Μάτα Χάρι, προσφέρουν εναλλάξ πληροφορίες στον Χαμίτ και στις πρεσβείες των χωρών τους. Οι ανταποκριτές των ξένων εφημερίδων στην Κωνσταντινούπολη βυσσοδομούν προωθώντας τα πολιτικά παιχνίδια των Ευρωπαίων που δεν βλέπουν την ώρα να μοιραστούν τα ιμάτια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Μέσα σ΄ αυτόν τον χαμό ο σύζυγος της Ναϊμέ μυείται στον Νεοτουρκισμό και ο έκπτωτος σουλτάνος παίρνει την άγουσα για τη Θεσσαλονίκη, ενώ ο γεροντοέρωτάς του για ένα κορίτσι ηλικίας μόλις δεκατριών ετών του γλυκαίνει τις μέρες της εξορίας. Αυτά κι άλλα πολλά είδε, έμαθε και έγραψε η μουσικολόγος Σοφία Σπανούδη η οποία εγκατέλειψε τον μάταιο τούτο κόσμο το 1952 ενώ η ηρωίδα της, είχε ήδη πεθάνει επτά χρόνια νωρίτερα.