Το αχρείαστο τηλεσκόπιο

# Ο Γαλιλαίος γύρω στο 1620 τόλμησε να ανακοινώσει την ανατρεπτική τότε θεωρία ότι η γη κινείται, μολονότι η Ιερά Εξέταση είχε το 1616 καταδικάσει στην πυρά συντοπίτη του που υποστήριζε τη θεωρία του Κοπέρνικου. Τόλμησε επειδή είχε αποκτήσει τηλεσκόπιο που είχε εφευρεθεί στην Ολλανδία. Το νέο εργαλείο έδειχνε την κίνηση των πλανητών. Είχε λοιπόν ατράνταχτη επιστημονική απόδειξη και έτσι τόλμησε να αμφισβητήσει τις επίσημες «αλήθειες».

# Στο τελευταίο και ίσως σπουδαιότερο θεατρικό έργο του Μπέρτολτ Μπρεχτ, Η ζωή του Γαλιλαίου, στην 4η σκηνή εκπρόσωποι των εξουσιών της Φλωρεντίας επισκέπτονται τον Γαλιλαίο και του εξηγούν με ύφος «κομψά» απειλητικό ότι δεν είναι δυνατό να υπάρχουν πλανήτες. Ο Γαλιλαίος τούς καλεί να κοιτάξουν στο τηλεσκόπιο, εκείνοι συνεχίζουν να «εξηγούν», τους ξανακαλεί να κοιτάξουν, τους παρακαλεί, τους ικετεύει… και στο τέλος ηγεμόνας και επιστήμονες φεύγουν χωρίς να ρίξουν ούτε ματιά στο τηλεσκόπιο.

# Το «λάθος» του Γαλιλαίου ήταν ότι βασίστηκε στην επιστημονική τεκμηρίωση. Αναγκάστηκε να αποκηρύξει την πλανητική θεωρία για να γλιτώσει την πυρά. Όταν η επιστημονική απόδειξη κλονίζει πεποιθήσεις που στηρίζουν κοινωνικά κατεστημένα, οι εκπρόσωποι της παλιάς τάξης των πραγμάτων απλώς επαναλαμβάνουν τις παλιές βεβαιότητες και απλούστατα αρνούνται να κοιτάξουν το τηλεσκόπιο. # Το συμβολικό για την επιστήμη νόημα της μπρεχτικής σκηνής με τριβέλιζε καιρό. Έτσι πριν από χρόνια την πρότεινα και δημοσιεύθηκε «Αντί προλόγου» στο συλλογικό βιβλίο (Φραγκουδάκη και Δραγώνα, «Τι είν΄ η πατρίδα μας;». Εθνοκεντρισμός στην εκπαίδευση , Αλεξάνδρεια 1997). Τι τραγική ειρωνεία με τον καταιγισμό συκοφαντικών επιθέσεων που δέχεται σήμερα το βιβλίο. Το κατηγορούν ακόμα και μέσα στη Βουλή, με τη θλιβερή μέθοδο να του αποδίδουν «φράσεις» ανύπαρκτες και επιπλέον βλακώδεις.

# Το βιβλίο περιέχει ερευνητικά δεδομένα και ισχυρά επιστημονικά τεκμήρια για μείζονα ιδεολογικά θέματα. Είναι κακό σημάδι των καιρών να έχει τόσο μικρή αξία η επιστημονική τεκμηρίωση και τόση ισχύ η συκοφαντική διαστρέβλωση. Δεν είμαστε, διάβολε, στην εποχή της Ιεράς Εξέτασης.

Ας κοιτάξει, τέλος πάντων, έστω ένας κατήγορος του βιβλίου το τηλεσκόπιο. Όλο και κάτι θα μάθει.