«Ρούσκα Ρούσεβα,πρώην αρχαιολόγος,πρώην παντρεμένη, πρώην λυπημένη, κόκκινη καθαρίστρια για τη μαύρη εργοδοσία, για τους μαύρους επόπτες». Έτσι αυτοσυστήνεται η ηρωίδα-αφηγήτρια του Μισέλ Φάις στοΚίτρινο σκυλί(Πατάκης), ένα σπαρακτικό βιβλιαράκι που έγραψε εν θερμώ με αφορμή την υπόθεση Κούνεβα. Η Βουλγάρα καθαρίστρια και συνδικαλίστρια Κωνσταντίνα Κούνεβα βρίσκεται ακόμη στο νοσοκομείο, με το πρόσωπο και τον λαιμό πληγιασμένα «σαν χάρτες του κάτω κόσμου» μετά την επίθεση που δέχτηκε με βιτριόλι τον περασμένο Δεκέμβρη. Ο 52χρονος συγγραφέας δεν τη συνάντησε ούτε της μίλησε ποτέ, αλλά διέκρινε στην περίπτωσή της κάτι πολύ πιο βαθύ και μεγάλο από την εκμετάλλευση και τη βία που την έκαψαν. «Είδε» την προσπάθειά της να καθαρίσει όχι μόνο τη δημόσια αλλά και την ιδιωτική κοπριά μας με ένα οξύ πιο δυνατό από το βιτριόλι: την αγάπη. Η δική του Κούνεβα μοιάζει με μακρινή συγγενή της Αντιγόνης, της Σεχραζάτ και της Ζαν Ντ΄ Αρκ. Επιμένει σε μια ουτοπία ζητώντας αγάπη για τους απόβλητους του πολιτισμού μας· δίνει φωνή στις ιστορίες εκείνων που εμείς αποκαλούμε «Άλλους»· ακούει μηνύματα που δεν συλλαμβάνουμεόπως τη ρήση του Μαρξ «η αγάπη ανταλλάσσεται μόνο με αγάπη», η οποία αποτελεί και το μότο του βιβλίου... Ο Φάις μάς παρουσιάζει μια νέα γυναίκα με μπλε ποδιά, κίτρινα γάντια και μια σφουγγαρίστρα, που μονολογεί μπροστά μας σαν σε πυρετό καθώς παστρεύει τα λευκά πλακάκια. Το ύφος της παραπέμπει εδώ στα λαϊκά παραμύθια, εκεί σε έναν διάλογο, πιο πέρα γίνεται καταγγελτικό και στο τέλος ποιητικό. Ο λόγος της, αποσπασματικός και συνειρμικός, ζωντανεύει διάφορα πρόσωπα και φωτίζει σαν φλας τις σκέψεις της για τη μνήμη της συλλογικής βίας (τόσο του Βουλγαροκτόνου τότε όσο και των Βουλγάρων προς τους Θρακιώτες, πρόσφατα), για τη σύγχρονη ιστορία του τόπου της και τη μοίρα της οικογένειάς της, για τη ζούγκλα εκεί- την υποκρισία εδώ, για τη μοναξιά της και τον 12χρονο γιο που την κρατά ζωντανή, για τους «από πάνω που κλέβουν» και τους «από κάτω που σπάνε», για την κάρτα που δεν της δίνεται, τα δικαιώματα που δεν έχει- ούτε στη δουλειά ούτε στην τεμπελιά-, για τις παρεκβάσεις του Στάλιν, του Μάο, του Κάστρο, του Ζίφκοφ, των φροϋδιστών κ.ο.κ., για τον κόσμο μας τον απομαγευμένο εν τέλει, όπου «μόνο το χρήμα υπάρχει πια» κι όχι το αύριο.

Το κείμενο του Μισέλ Φάις είναι βαθύτατα πολιτικό. Διότι η ηρωίδα του δεν είναι μια οργισμένη μετανάστρια που ικανοποιείται φωνάζοντας «Σκατά στην εξουσία» ούτε ζητά «Εξουσία στα σκατά», αλλά μας προσκαλεί να αλλάξουμε στάση. «Ο μακρύτερος δρόμος είναι ο δρόμος προς τον άλλον», λέει, και μας δείχνει ότι για να φτάσουμε σ΄ αυτόν θα πρέπει να αγαπήσουμε «ακόμα και τα σκατά του»- του μετανάστη, του άστεγου, του σαλού, του εγκληματία... Η «λάτρα» της καθαρίστριας διαβάζεται αλληγορικά σε αυτό το επίπεδο, σαν χειρονομία αγάπης· όπως και το κάψιμο του προσώπου της που δηλώνεται έμμεσα, είναι και μια αλληγορία για την αλλοίωση της φυσιογνωμίας του κόσμου μας, όπου η ωμότητα έχει διαβρώσει τις καρδιές των ανθρώπων. Έτσι, μέσα από τον μονόλογο της Ρούσεβα, η Κούνεβα συνδέεται με τα θύματα των πρόσφατων επιθέσεων με βιτριόλι- με το σκυλάκι στα Πετράλωνα, την Αμινέ στην Τεχεράνη, τους γκέι στο Βερολίνο- καθώς και με τα θύματα της όξινης βροχής των εργοστασίων στα Βαλκάνια, και γίνεται ένα σύμβολο για το καμίνι της ζωής μας, όπου τόσο η ρήση του Μαρξ όσο και το κήρυγμα του Ιησού ή άλλων αποστόλων του Καλού, έχουν εκπέσει.

Να λοιπόν ένας συγγραφέας με γρήγορα ρεφλέξ.

Το περιμένουμε αυτό από την τέχνη γενικότερα, αλλά στη λογοτεχνία οι σχετικοί καρποί θέλουν συνήθως τον χρόνο τους για να ωριμάσουν. Αντίθετα, τοΚίτρινο σκυλίγράφηκε μέσα σε μόλις είκοσι μέρες. Ίσως να βοήθησε το ότι κυοφορήθηκε ενώ ο συγγραφέας του δούλευε ένα ιδιότυπο ιστορικο-πολιτικό μυθιστόρημα για τον Νίκο Ζαχαριάδη, που ως προσωπικότητα αντιδιαστέλλεται στην Κούνεβα (ταΠορφυρά γέλιαθα κυκλοφορήσουν τον Οκτώβριο). Αλλά και πάλι, ο Φάις που από παλιά εμμένει στα μοτίβα της ετερότητας και του αποδιοπομπαίου θύματος, αποδεικνύει ότι οι κοινωνικές ανησυχίες του γίνονται όλο και οξύτερες. Το ενδιαφέρον είναι ότι αυτό δεν επηρεάζει αρνητικά τη λογοτεχνικότητα των έργων του καθιστώντας τα πιο «δημοσιογραφικά», αλλά αντίθετα την ενισχύει με μια πολιτική ευαισθησία που τα κάνει πιο δραστικά. Λες και ο Τζούλιο Καΐμη ή ο Γεώργιος Βιζυηνός που πρώτοι τον είχαν εμπνεύσει (βλ.

Το μέλι και η στάχτη του Θεού, καιΕλληνική αϋπνία, Πατάκης) ακόνισαν τη ματιά του- το είδαμε και στο φωτογραφικό βιβλίο τουΗ πόλη στα γόνατα. Γι΄ αυτό είναι ερεθιστική και η σκηνική παρουσίαση τουΚίτρινου σκυλιούαπό τις 10 Μαΐου στο «Από μηχανής θέατρο» σε σκηνοθεσία της Λίλλυς Μελεμέ με πρωταγωνίστρια την Αλεξία Καλτσίκη. Η αυτόματη θεατροποίηση των λογοτεχνικών μονολόγων- όπως έγινε και με την υπαρξιακήΜ.Α.Ι.Ρ.Ο.Υ.Λ.Α(Κέδρος) της Λένας Κιτσοπούλου που σαρώνει με τη Μαρία Πρωτόπαπα- είναι ενδεχομένως ένας δείκτης ότι η ελληνική λογοτεχνία ξαναπιάνει τον σφυγμό της εποχής.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από