Η ΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΣΗ ΤΟΥ «ΚΑΤΑΓΓΕΛΤΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ»

Έχοντας καταναλώσει το παρελθόν χωρίς να επενδύσει στο μέλλον, βρίσκεται έτσι η ελληνική κοινωνία στο παροντικό κενό άλαλη, με μόνη ανακούφιση να καθρεφτιστεί «ομοιοπαθητικά» στην άναρθρη βία των παιδιών της. Πρόσκαιρα και βεβαίως υποκριτικά, γιατί ο λόγος της ενοχής των πρεσβυτέρων προς «τα παιδιά που τους στερούμε το μέλλον» ήταν σε μεγάλο βαθμό «κοινωνική ρητορική, πραγματολογικά μινιμαλιστική μέσα στον ιδεαλιστικό μαξιμαλισμό της» (Α.

Καλοκαιρινός, «ΤΑ ΝΕΑ», 29/12/2008). Ήταν με άλλα λόγια, η ρητορεία μιας κοινωνίας της επετηρίδας που εξ ορισμού αφήνει τους νέους να περιμένουν στην ουρά, την ίδια στιγμή που τους εκθειάζει. Αυτή η σχιζοειδής στάση επιστρέφει στους νέους ωθώντας τους σε μια εξίσου σχιζοειδή απάντηση που αιωρείται μεταξύ αντιθεσμικής άναρθρης «εξέγερσης» και κομφορμισμού. Γιατί ακόμα και ο «καταγγελτικός λόγος» έχει απαλλοτριωθεί από τις κατεστημένες δυνάμεις.

Σκεφτείτε μόνο πόσο αντικαπιταλισμό, αντιμπεριαλισμό και ηθικολογία εισπράττουμε καθημερινά από διάφορα συντηρητικά ή εξωνημένα πρόσωπα. Τι κοστίζει άλλωστε; «Τώρα ο καθένας μπορεί να κρατάει το φαναράκι του και να πηγαίνει πάνω κάτω στον λαβύρινθο· ο Μινώταυρος σκοτώθηκε» (Π. Γερωνυμάκη). Κανείς δεν εκπροσωπεί πιο αυθεντικά με πολιτικούς όρους τη σχιζοειδή νεολαιίστικη κατάσταση, όσο η «ηγετική ομάδα Τσίπρα» που κοπτάρισε ο Αλ. Αλαβάνος στον ΣΥΡΙΖΑ. Μεγάλωσε στους κόλπους του αντιπαγκοσμιοποιητικού κινήματος της δεκαετίας του ΄90, όταν κυριαρχούσε μια απλοϊκή αντίληψη της παγκοσμιοποίησης ως μονοδιάστατη «ενιαία σκέψη», εξαμερικανισμός ή εκδυτικισμός. Μοναδική εναλλακτική στάση ήταν η «αντίσταση», συμπλέοντας με κάθε είδους διαθέσιμους, χωρίς ιδιαίτερη ενασχόληση με τις πολιτικές, προγραμματικές και θεσμικές πολυπλοκότητες ή τα διλήμματα που αντιστοιχούν στις σημερινές κοινωνίες και στις ανάγκες διακυβέρνησής τους. Όταν αυτή η εμπειρία έρχεται να λογαριαστεί με την τρέχουσα πραγματικότητα, εκδηλώνεται ο σχιζοειδής μετεωρισμός και η διπλή υποταγή στην ηγεμονία άλλων. Των «αναρχοαυτόνομων» στους δρόμους. Του ασύστολου εκλογικίστικου οπορτουνισμού και του άκρατου κατεστημένου τηλε-λαϊκισμού τύπου Λαζόπουλου στην «επίσημη» κοινωνία. Θα ζητήσουμε τον λόγο από την «ομάδα Τσίπρα» ή από τις νέες ηλικίες που πλησιάζουν με αντίστοιχους τρόπους την Αριστερά;

Όχι βέβαια. Η αδυναμία τους δεν είναι παρά απόρροια του ιστορικού κενού που έχει αφήσει η μεταρρυθμιστική Αριστερά, σοσιαλιστική ή κομμουνιστογενής, από τη δεκαετία του ΄90 κι έπειτα. Αυτή είναι η πραγματική πρόκληση που επικαιροποιείται τώρα με την παγκόσμια κρίση.

Νόμος και τάξη;
Μετά την «εξεγερτική» ταύτιση τη κοινωνίας με τους νέους και τη μονοσήμαντα θετική «ανάγνωση» του φαινομένου, τώρα η κοινωνία μοιάζει να κινείται ολοταχώς στην άλλη κατεύθυνση. Η πολύπλοκη κρίση που αποκαλύφτηκε σε όλες τις διαστάσεις κινδυνεύει να ισοπεδωθεί και να κλειστεί στο αίτημα του νόμου και της τάξης. Θα ήταν τεράστιο λάθος που θα καθιστούσε ενδημική την άναρθρη βία και την ένοπλη τρομοκρατία. Τον λόγο πρέπει να έχει πλέον, όχι το συντηρητικό ανακλαστικό, αλλά η Πολιτική.

Σήμερα η κρίση είναι πρωτίστως πολιτική. Σε αυτό το επίπεδο κρίνονται όλοι. Το χρωστάμε αν μη τι άλλο «στα παιδιά». Γιατί ας μην ξεχνάμε ότι μέσα σε όλον αυτό τον χαμό, χιλιάδες παιδιά βίωσαν την πρώτη τους πολιτική εμπειρία, χρονικά συμπυκνωμένα και ακραία συγκεχυμένα. Ταυτίστηκαν αρχικά με το θύμα- συμμαθητή και σήμερα βρίσκονται μπροστά στο θύμα- «μπάτσο» που είναι μόλις πέντε χρόνια μεγαλύτερος. Πώς θα βοηθήσουμε να επεξεργαστούν αυτή τη δραματική τροχιά από τον Αλέξη στον Διαμαντή; Πώς θα βοηθήσουμε τη μετάβαση από την άναρθρη βία της μπλοκαρισμένης κοινωνίας, στις ηθικές ορίζουσες του πολιτισμού της Δημοκρατίας; Αυτό είναι το πρώτιστο πολιτικό χρέος σήμερα. Και αν, γονείς, δάσκαλοι, καθηγητές, δεν βρίσκουμε μέσα στη σημερινή σύγχυση τα λόγια για να αρχίσουμε, ας ξεκινήσουμε εξιστορώντας τους τη ζωή της Κωνσταντίνας Κούνεβα.

Ο Γιάννης Βούλγαρης διδάσκει στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου