Αποδοκιμασίες στην Επίδαυρο

Ο Ιάσων (Νίκος Ψαρράς), πεσμένος πάνω από τα νεκρά παιδιά του – που όμως είναι πάνινες κούκλες – αρχίζει να τους τραγουδάει. Γέλια από το κοίλον. Ο ηθοποιός διακόπτει, ανασηκώνει το κεφάλι και απευθυνόμενος προς το κοινό λέει: «Έλεος!». Και η απάντηση από το ανελέητο «ανώνυμο κοίλον»: «Αυτό λέμε κι εμείς».

Η πρώτη ελληνική σκηνοθεσία ενός μεγάλου ανθρώπου του ευρωπαϊκού θεάτρου, του Ανατόλι Βασίλιεφ, με το ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας, την «Μήδεια» του Ευριπίδη και την Λυδία Κονιόρδου στον επώνυμο ρόλο, που αναμενόταν ως το Γεγονός του φετινού Φεστιβάλ Επιδαύρου είχε, τελικά, κακή τύχη: αποδοκιμάστηκε σκληρά από το κοινό.

Η παράσταση γρήγορα είχε αρχίσει να κουράζει και να «φορτώνει» τον κόσμο _ γύρω στα 5000 άτομα _ με τη διάρκειά της, τους αργούς ρυθμούς της, την ιδιότυπη εκφορά του λόγου και οι διαρροές από το διάζωμα είχαν αρχίσει από νωρίς. Αλλά τίποτα δεν προμήνυε την καταιγίδα. Η οποία ξέσπασε λίγο μετά την εμφάνιση της Αγγέλου (Αγλαΐα Παππά) που, με χαμόγελο παγωμένο και ένταση, περιγράφει, απευθυνόμενη στους θεατές, τι συνέβη όταν τα δηλητηριασμένα «δώρα» της Μήδειας έφτασαν στην Γλαύκη.

Και ξαφνικά ξεκολλάει από τον Χορό η Αλεξία Καλτσίκη, προχωράει πλάι στην Άγγελο και αρχίζει να εκφωνεί, ταυτόχρονα, το ίδιο κείμενο στα γαλλικά. Γέλια, το πρώτο «αίσχος», και από το Χορό ξεκολλάει τρίτος Άγγελος, ο Βασίλης Κουκαλάνι, και αρχίζει να εκφωνεί ταυτόχρονα το ίδιο κείμενο στα αγγλικά! Ένα τρίο, μετωπικά στημένο, με τις φωνές να μπλέκονται χωρίς να βγαίνει νόημα και με αυξανόμενη ένταση, που να κοιτάει κατάματα το κοινό _ άρα άκρως «επιθετικό» και προβοκατόρικο. Οι αποδοκιμασίες πολλαπλασιάζονται: «αίσχος», «ντροπή», «μπουουου», «ουουου», γιουχαΐσματα, επί κεφαλής ο δικηγόρος Αλέξανδρος Λυκουρέζος από τις πρώτες σειρές να φωνάζει «αίσχος σε όλους σας!» και «αίσχος σε όλη την παράσταση!», ένα κύμα φυγής διαμαρτυρόμενων θεατών…

Από τη στιγμή εκείνη παράσταση και κοινό ξεκουρδίστηκαν εντελώς: γέλια, ψίθυροι, κουβέντες, σχόλια, χειροκροτήματα ειρωνικά από ορισμένους αλλά και «σσσς» και χειροκροτήματα συμπαράστασης από άλλους μέχρι το χαιρετισμό που είχε, εν τούτοις, μερικά «μπράβο» και αρκετό χειροκρότημα το οποίο έγινε πολύ θερμό για την Μήδεια – Λυδία Κονιόρδου.
Μία στο κόκκινο του αίματος, ολοστρόγγυλη, κανονική αρένα ήταν το σκηνικό του Διονύση Φωτόπουλου. Με, πίσω της, ένα πάλκο, τρία σκαλιά ψηλότερο που το έκοβε μία πρόσοψη λιτή. Τα πάντα κόκκινα. Πάνω από την πρόσοψη, στη μία άκρη της, ένα τεράστιο χρυσό «ντέφι»: ο ήλιος που, σιγά – σιγά στη διάρκεια της παράστασης, μετακινούνταν για να φτάσει στην άλλη άκρη και να χαθεί όταν τελείωσε το έργο. Οι ηθοποιοί και οι μουσικοί ντυμένοι από τον Άνταλ Τσάμπα σε άσπρο – μαύρο – μερικές πινελιές κόκκινου, λίγο μπλε στον Άγγελο, – με κοστούμια που παρέπεμπαν σε Ανατολή αλλά και σε Ισπανία – από φέσια μέχρι ψαθάκια, από σαλβάρια μέχρι παπιγιόν.

Την παράσταση ξεκίνησε ένας «πρόλογος» με τους τεχνικούς να χτενίζουν το κοκκινωπό χαλικάκι και να μεταφέρουν τα χρειώδη. Η Τροφός (Αγλαΐα Παππά) είπε το μονόλογό της, τα παιδιά της Μήδειας, με μάσκες πάνινης κούκλα σε ολόκληρο το κεφάλι, έφτασαν σε ένα ποδήλατο με κεφάλι ταύρου στο τιμόνι _ ο ταύρος που έλλειπε από την αρένα ή μνήμη από Ταυροκαθάψια; Ο Χορός, με φαρδιές ασπρόμαυρες φούστες που όλο και τις άπλωνε, όλο και τις άνοιγε σαν βεντάλιες, εισήλθε με κυκλική κίνηση ακολουθούμενος από τους μουσικούς που κάθισαν δεξιά και αριστερά στο πάλκο.

Ο μονόλογος της Μήδειας από το εσωτερικό του παλατιού ήταν ένας αμανές πριν η ηθοποιός εμφανιστεί, εμφανώς αδυνατισμένη, λαμπερή, πανέμορφη – κόκκινο σαλβάρι από κάτω, μαύρο ρούχο από πάνω, που θα αντικατασταθεί από ένα λευκό αργότερα -, απόλυτη κυρίαρχη της σκηνής και των μέσων της.

Η παράσταση συνεχίστηκε φορτωμένη από σύμβολα, πλημμυρισμένη από τραγούδια στο ύφος του ρεμπέτικου και με τις – πάρα πολλές – χορογραφίες με απόηχους πολεμικών τεχνών να εικονοποιούν τα κείμενα. Η σκηνή Μήδειας και Αιγέα – Νίκος Καραθάνος με ασκί γεμάτο κρασί περασμένο στον ώμο – δόθηκε με έντονα κωμικούς τόνους.

Το ένα από τα παιδιά – μεγάλες πάνινες κούκλες πια – η Μήδεια θα το σύρει και θα το θυσιάσει πάνω στο τραπέζι – βωμό και ύστερα θα βγει από το ανάκτορο τραβώντας τα δύο πτώματα – κούκλες και θα τα δέσει πίσω από ένα τρίκυκλο που θα κάνει κύκλους σέρνοντάς τα. Μετά θα τα αρπάξει ή ίδια με τα δόντια της, θα στροβιλιστεί και θα τα εκτοξεύσει, με τον «χαμένο» Ιάσονα να σωριάζεται πάνω τους.

Το άρμα του ήλιου είναι το τρίκυκλο. Μία πορτοκαλί πλαστική πολυθρόνα στην καρότσα, η Μήδεια χτυπάει το κλάξον του, κάνει νόημα και τα παιδιά βγαίνουν ολοζώντανα και χαρούμενα, ανεβαίνουν μαζί της στην καρότσα, εκείνη κάθεται στην πολυθρόνα και φεύγουν ενώ ο Ιάσων προσπαθεί να αρπαχτεί από την καρότσα αλλά γλιστράει στα χαλίκια.

Τα μέλη του Χορού θα «θάψουν» τον Ιάσονα, θα στήσουν πάνω του ένα τραπέζι – μνημείο, θα ακουμπήσουν σ’ αυτό μία μινιατούρα της «Αργώς», θα ξετυλίξουν από μέσα της κουβάρια κόκκινα, θα τραβήξουν τα νήματα και το καραβάκι θα τσακιστεί.
Είχαν συμπληρωθεί τρεισήμισι ώρες.