Βλέποντας τον τελευταίο χαοτικό Βatman με τον παραπλανητικό τίτλο «Ο σκοτεινός ιππότης» είναι σαν ν΄ ακούς τον Χιθ Λέτζερ να φωνάζει από τον τάφο του προς τον Τζακ Νίκολσον: «Τζακ πες αλεύρι, ο Χιθ σε γυρεύει»
Χωρίς να βάζω στη φωτιά το χέρι μου, διόλου απίθανο τον ερχόμενο Φεβρουάριο να δούμε έναν νεκρό να βγαίνει από τον τάφο του και να παραλαμβάνει το Όσκαρ για τον καλύτερο, τον πιο συναρπαστικό Joker όλων των εποχών! Ενενήντα εννέα φορές στις εκατό, ο ηθοποιός στο σινεμά – αντίθετα με το θέατρο το ζωντανόυπακούει κατά γράμμα στα νήματα του σκηνοθέτη και όλων των τεχνικών. Όμως μία φορά στις τόσες και σε θηριώδεις περιπτώσεις όπως του Μάρλον Μπράντο, του Τζακ Νίκολσον και του Χιθ Λέτζερ, ο Ηθοποιός ξεφεύγει από τα χαλινάρια των σκηνοθετών και με το αλάνθαστο ένστικτό του μπορεί να μεταμορφώσει το μέτριο σε οργανωμένο, υποκριτικό, πυρετό!
Αν πλάι πλάι βάλεις τους δύο Joker, δηλαδή τον Τζακ Νίκολσον στον πρώτο «Βatman» του Τιμ Μπάρτον του 1989 και τον Χιθ Λέτζερ στο «Dark Κnight» του Κρίστοφερ Νόλαν και του 2008, τότε σ΄ ένα συμπέρασμα φτάνεις. Ο Joker του Χιθ αναφέρεται στον Νίκολσον, αλλά και ο Νίκολσον, ως γνωστόν, στις περισσότερες ερμηνείες του, αναφέρεται στον Μάρλον Μπράντο τον θεό (μια επίσκεψη στους «Φυγάδες του Μιζούρι» του Άρθουρ Πεν και του 1976 θα σας πείσει). Το κριτήριο σε όλες τις περιπτώσεις- όπως και στο «Μamma mia» – είναι εντελώς σωματικό. Αφήστε τον εαυτό σας ελεύθερο και ανοικτό.
Όπως με τη Μέριλ Στριπ που όταν εισβάλλει και ανοίγει το στόμα της, καταπίνει το Σύμπαν, έτσι και με τον Χιθ. Όταν πατάει το κουμπί ο Βatman εκτοξεύεται πέρα από κάθε πλήξη και επανάληψη διαρκή.
Αυτό το χωριατόπουλο από το Περθ της Αυστραλίας που στις 22 Ιανουαρίου και έπειτα από μια γενναία δόση drugs- ήταν αγορασμένα μάλιστα με συνταγή- εγκατέλειψε μόλις στα είκοσι εννέα του τον «μάταιο» τούτο κόσμο, ακυρώνοντας και τη βεβαιότητα μιας υπέρλαμπρης καριέρας, καταφέρνει με αισθητική ομοιογένεια και μοναδική αυτοδιαχείριση των εκφραστικών του εργαλείων, να κάνει πιρουέτες μέσα και έξω από τον Joker του Νίκολσον. Δηλαδή να τον αντιγράφει και ταυτόχρονα να τον υπερβαίνει. Από μόνος του το νόημα της ταινίας. Όπως ακριβώς με τον Άντον Σίγκουρθ του Χαβιέ Μπαρντέμ στην ταινία των αδελφών Κόεν «Καμιά πατρίδα για μελλοθάνατους». Και όπως περίπου με τον Ρόμπερτ Λι Κλέιτον του Μάρλον Μπράντο στους «Φυγάδες του Μιζούρι» του Άρθουρ Πεν. Δηλαδή κοινόςσυμβολικός- τόπος και συνεκτικός ιστός και των τεσσάρων αυτών ερμηνειών οι αλλεπάλληλοι φόνοι χωρίς συγκεκριμένο σκοπό. Η θεωρία του χάους μέσα από τον απρόβλεπτο, σουρεαλιστικό και θεοσκότεινο χαρακτήρα αυτών των τριών ερμηνειών. Από το ανδρογύναιο Λι Κλέιτον (Μάρλον Μπράντο) μέχρι τον αυτοκινούμενο Χαβιέ Μπαρντέμ και φυσικά τον Joker του Χιθ Λέτζερ. Όχι απλώς ρόλοι, αλλά ιμάντες και κάτοπτρα της ιδεολογίας του σεναρίου και της σκηνοθεσίας Προσέξτε τώρα πώς μέσα από αυτές τις υποκριτικές επιτεύξεις αντικατοπτρίζεται το περιεχόμενο κάθε εποχής και πώς μέσα απ΄ το χάος από την προσωπική και ψυχασθενική συμπεριφορά ενός σίριαλ κίλερ καταλήγουμε στον Joker. Ο Άντον Σίγκουρθ (Χαβιέ Μπαρντέμ), ο απόλυτος δολοφόνος που επινόησε ο συγγραφέας Κόρμακ ΜακΚάρθι, σκοτώνει κάθε χαρακτήρα της ταινίας ο οποίος αναφέρεται στον παλιό, καλό καιρό. Με έναν λόγο, ο ΜακΚόρμακ υποδηλώνει πως η βία έχει υπερβεί τα όρια κάθε καταχωρισμένου κινήτρου (χρήμα, εκδίκηση), δηλαδή είναι τυφλή, ανεξέλεγκτη, ασύμμετρη και χαοτική. Πράγμα που πλαγίως αναφέρεται στην αναρχία και την τρομοκρατία.
Ε, λοιπόν, ο Κρίστοφερ Νόλαν παρέα με τον αδελφό του Τζόναθαν, αμφότεροι σεναριογράφοι του «Dark Κnight», προχωρούν ακόμα πιο πέρα αυτήν τη λογική του ΜακΚόρμακ, δηλώνοντας και περιγράφοντας τη χαοτική δράση του Joker σε μία Gotham city, όπου το έγκλημα είναι ψωμοτύρι. Η λογική του σεναρίου προέρχεται από το κλασικό, προτεσταντικό και μεταφυσικό ιδεολόγημα του απόλυτου Καλού και του απόλυτου Κακού. «Όσο θα υπάρχεις εσύ, θα υπάρχω κι εγώ», επαναλαμβάνει ο Joker στον Βatman. Τα ετερώνυμα έλκονται. Η αντικειμενική αναγκαιότητα που ενεργοποιεί τη φαντασία του θεατή και φέρνει στο προσκήνιο τον Άνθρωπο-Νυχτερίδα, έναν χάρτινο ήρωα που θα ξεκαθαρίσει την κόπρο του Αυγείου για να λάμψει η Δικαιοσύνη, είναι ακριβώς η ίδια εκείνη που φτιάχνει και τον Joker. Η ανικανότητα και κυρίως η διαφθορά και η διαπλοκή του κράτους με το παρακράτος και το οργανωμένο έγκλημα. Χωρίς αυτά, Βatman και Joker είναι πράγματα άσχετα και εντελώς εξωφρενικά. Απ΄ αυτήν την αντίφαση αποκαλύπτεται η λαθροχειρία και η πανουργία των αδελφών Νόλαν Γιατί, Αστυνομία (Γκάρι Όλντμαν) και Εισαγγελία (Άαρον Έκχαρτ) όχι μόνο συνεργάζονται στενά και συστηματικά με τον Βatman αλλά και μαζί συνιστούν την Αγία Τριάδα. Δηλαδή ποια η διαπλοκή; Ο χαφιεδισμός μερικών ασήμαντων μπάτσων; Ας καγχάσω δυνατά. Επομένωςκαι με την εξαίρεση του εισαγγελέα που στη συνέχεια παρεκκλίνει- η διαφθορά, το σκοτάδι, το έγκλημα και το απόλυτο χάος προκαλούνται μόνο από τον Joker. Έτσι ηρωικές οι Αρχές (παραχάραξη της ουσίας του αρχικού Βatman, όπου η Gotham city είναι ανοχύρωτη πόλη). Έτσι ο Βatman- δηλαδή ο μεγαλοεπιχειρηματίας- το επουράνιο πνεύμα της Αστυνομίας. Έτσι και μέσα στο σεναριακό χάος της ιστορίας ενοχοποιείται η Κίνα ως πλυντήριο της αμερικανικής Μαφίας. Κι έτσι άνθρακας το χάος, δηλαδή άπλετο φως για το αμερικανικό κράτος. Όλοι φωτεινοί, λαμπεροί και ικανοί. Από τον Μπρους Γουέιν και τη Ρέιτσελ Ντόους (Μάγκι Γκίλενχαλ, ο Θεός να την κάνει όμορφη) μέχρι τον Άλφρεντ (Μάικλ Κέιν), τον Λούσιους Φοξ (Μόργκαν Φρίμαν) και φυσικά τον Γκάρι Όλντμαν. Μ΄ έναν λόγο το Χάος, δηλαδή η ανεξέλεγκτη βία, προέρχεται από κάποια, αόρατη, εξωτερική πηγή.
«Ο σκοτεινός ιππότης»
Εξωτερικά σκοτεινό, χαοτικό, ανάποδο Εσωτερικά, τι έχεις Γιάννη τι είχα
πάντα Μόνο για τον Χιθ Λέτζερ
ΒΑΘΜΟΙ=5
(Dark με άφθονο μεταλλαγμένο γάλα)
Το δράμα και η Τζούλια
ΒΑΘΜΟΙ=3
(Μπορεί και 2)
Μάρλον Μπράντο, ο θεός!
«Οι φυγάδες του Μιζούρι»
Φρέσκια κόπια από το 1976 Μονομαχία Μάρλον ΜπράντοΤζακ Νίκολσον Μέτρια ιστορία, θεϊκή ερμηνεία
ΒΑΘΜΟΙ=6 1/2
(Μάρλον ο μοναδικός)
Συνωμοσία μεγάλων και συνέλευση θεών. Μπορεί να είναι συμπτωματικό. Όμως και ο Χιθ Λέτζερ αλλά και ο Μάρλον Μπράντο μακράν του κόσμου αυτού. Ο Joker και η επιστροφή ενός παλιού, αντι-ηρωικού Western του Άρθουρ Πεν με τον τίτλο «Μissouri breaks»- («Οι φυγάδες του Μιζούρι») ξαναφέρνουν στο προσκήνιο του μέγιστου Ηθοποιού το Φως!
Το 1975 ο Τόμας ΜακΚουέιν και ο (μη αναφερόμενος στα γράμματα) σπουδαίος γραφιάς Ρόμπερτ Τάουνι, το παλικάρι που είχε γράψει το «Τσαϊνατάουν», ένα από τα σπουδαιότερα και πληρέστερα σενάρια όλων των εποχών, συνυπογράφουν μιαν ανάποδη καουμπόικη ιστορία για λογαριασμό του Άρθουρ Πεν, ο οποίος στο μεταξύ απελάμβανε δόξα και τιμή από «Μπόνι και Κλάιντ», «Καταδίωξη» και «Μεγάλο ανθρωπάκι». Το στοίχημα του Πεν διπλό. Το πρώτο, ο ρεαλισμός. Δηλαδή, διάολε το Western πρέπει να αποκαθαρεί από Ινδιάνους και Αμερικανικό Ιππικό. Οι κλέφτες και οι παράνομοι δεν είναι εκ γενετής κακοί αλλά δημιουργήματα των τσιφλικάδων, των τυχοδιωκτών και των αρπακτικών. Justice you sons of bitches, φωνάζει ο Πολ Νιούμαν στον «Δικαστή» του Τζον Χιούστον. Το δεύτερο στοίχημα- εκ του ασφαλούς- να φέρει απέναντι τον μαθητή με τον θεό: τον Τζακ Νίκολσον με τον Μάρλον Μπράντο! Αυτό και το δέλεαρ για τα ταμεία. Αυτό και η ουσία. Για κοίτα που το εμπορικό ταιριάζει με το καλλιτεχνικό. Γι΄ αυτό λέω κι εγώ. Πετάξτε τις παρωπίδες. Όλα είναι πιθανά. Εξαρτάται από το αποτέλεσμα και καθόλου από τις ετικέτες και τα σπρωξίματα!
Το αποτέλεσμα, σωματικό. Κάθε φορά που μπουκάρει ο θεός, η μεγάλη ανατριχίλα καθενός. Κάθε φορά που φεύγει, πλήξη και φλυαρία χωρίς εσωτερική και εξωτερική δράση μία. Ο Ρόμπερτ Λι Κλέιτον, ο gunman (πιστολέρο) και regulator, δηλαδή ο ρυθμιστής της ανάσας, όχι μόνο των παράνομων αλλά και των δικών του αφεντικών, είναι η απόλυτη, ανάλγητη και ψυχοπαθολογική απειλή των αλογοκλεφτών (Τζακ Νίκολσον και Χάρι Ντιν Στάντον). Και ταυτόχρονα όσο κλιμακώνεται η δράση, ο καλοντυμένος, φρεσκοξυρισμένος και πεντακάθαρος θάνατος πλησιάζει. Ακόμα και για τον ίδιο τον μεγαλοτσιφλικά Ντέιβιντ Μπράξτον (John ΜcLiam), τον άνθρωπο που τον προσέλαβε. Ο τύπος σκοτώνει για το κέφι του. Το όπλο και κάθε φονικό εργαλείο στα χέρια του, υποκατάστατο του ανύπαρκτου πέους του.
Η μυθολογία που προέκυψε από τα γυρίσματα «λέει» πως η χαρακτηρολογία καθώς και η ενδυματολογική ποικιλία του Λι Κλέιτον είναι δημιουργήματα του ίδιου του Μπράντο. Το πιστεύω, γιατί το ίδιο συνέβη και στα γυρίσματα του «Αποκάλυψη τώρα». Αντί να εμφανιστεί στη ζούγκλα των Φιλιππίνων είκοσι κιλά ελαφρύτερος ώστε να υποδυθεί τον συνταγματάρχη Κουρτζ, κατέφθασε βαρύτερος. Εκεί λοιπόν όπου ο Κόπολα τα είχε πάρει στο κρανίο, ο θεός με την ερμηνεία του αλλάζει τον χαρακτήρα και τον μεταμορφώνει σε κάτι υπέρτατο και συμβολικό. Αμ πώς αλλιώς…
Το μοντέλο τόσο του Τζακ Νίκολσον όσο και του Χιθ Λέτζερ καταφέρνει από τη μια να παίζει με σαρκασμό τον ψυχρό εκτελεστή και από την άλλη να κοροϊδεύει τον ρόλο του. Με τις ενδυματολογικές μεταμφιέσεις του που παραπέμπουν από τον Ντέιβιντ Κρόκετ και τον κάθε Άγγλο ευγενή, μέχρι την ευτραφή νοικοκυρούλα της Άγριας Δύσης, περιδιαβαίνει πλήθος χαρακτήρων τους οποίους όχι μόνο τους συνθέτει αλλά και τους ενοχοποιεί για τη μέγιστη συνεισφορά τους στη γενοκτονία την Αμερικανική. Η σκηνή της ερωτικής εξομολόγησης στο άλογό του όπου του λέει «έχεις χείλη Σαλώμης και μάτια Κλεοπάτρας», ένα από τα κορυφαία του επιτεύγματα. Ο θεός ερμηνεύει την ουσία και προαναγγέλλει την έλευση του έτερου ανδρογύναιου Άντον Σίγκουρθ (Χαβιέ Μπαρντέμ) στο «Νo country for old men». Και ευνούχος και αποικιοκράτης και μεγαλοτσιφλικάς και ουδέτερος και α-σεξουαλικός και σίριαλ κίλερ και σερίφης σωστός. Όλα τα λεφτά στον Μάρλον τον μοναδικό!
Με δυο λόγια: Τσιφλικάς στα οροπέδια του Μιζούρι προσλαμβάνει διαβόητο regulator με το όνομα Ρόμπερτ Λι Κλέιτον (Μάρλον Μπράντο) προκειμένου να απαλλάξει την περιοχή από την επιδημία της αλογοκλοπής. Την ίδια στιγμή, ο αρχηγός της συμμορίας, Τομ Λόγκαν (Τζακ Νίκολσον) παριστάνει τον αγρότη και φλερτάρει με την κόρη του μεγαλοτσιφλικά (Κάθλιν Λόιντ). Η σύγκρουση αναπόφευκτη. Προηγουμένως όμως ο Κλέιτον εξολοθρεύει με τον πιο άγριο τρόπο ένα ένα όλα τα μέλη της συμμορίας
Συμφορά από το πολύ μυαλό
Ο Ζαν Γκρουό (στο σενάριο) και ο Αλέν Ρενέ στην σκηνοθεσία, κατασκευάζουν ένα κουβάρι θεωριών που η αποκωδικοποίησή τους απαιτεί μελέτη μιας σχετικής επιστημονικής βιβλιογραφίας για την Κοινωνία και τη λειτουργία του εγκεφάλου καθώς και την παρουσία ενός καθηγητή-μεταφραστή. Αν κατάλαβα καλά, πράγμα όχι απλώς δύσκολο, αλλά σχεδόν τιτάνιο, σύμφωνα με τον Γκρουό, το ανθρώπινο κρανίο περιλαμβάνει τέσσερις φέτες εγκεφαλικής ουσίας. Αυτές οι φέτες αντιστοιχούν σε τέσσερις διαφορετικές συμπεριφορές, Με έναν λόγο, κάθε δράση και αντίδραση είναι προβλέψιμες και διατεταγμένες από εγκεφαλικούς, χημικούς παράγοντες έξω από εμάς. Αντιδρούμε με συγκεκριμένο τρόπο σε κάθε συγκεκριμένη στιγμή. Με έναν λόγο, Άνθρωποι ίσον ποντίκια.
Έτσι ο Ρενέ και προκειμένου να αποδείξει τις θεωρίες του Γκρουό, κατασκευάζει δύο ιστορίες με δύο πειραματόζωα. Το αρσενικό (Ζεράρ Ντεπαρντιέ)
«Ο θείος μου από την Αμερική»
Μπέρδεψαν τα μπούτια τους Άφθονη εγκεφαλική ουσία Απόλαυση καμία
ΒΑΘΜΟΙ=ΚΑΛΟΣ ΣΤΟ ΚΡΑΝΙΟ!
και το θηλυκό (Νικόλ Γκαρσιά). Το Αρσενικό είναι οικογενειάρχης, εργασιομανής, διευθυντής εργοστασίου και προέρχεται από περιβάλλον αγροτών και ευσεβών Καθολικών. Ας πούμε ο Δεξιός. Αντιθέτως, το θηλυκό προέρχεται από οικογένεια του προλεταριάτου, είναι κομμουνίστρια, ατίθαση με καλλιτεχνικές ευαισθησίες και ερωτικές ανησυχίες. Ας πούμε η «Rive gauche» (Αριστερή Όχθη). Όμως στην συνέχεια ο Δεξιός αναδεικνύεται σε πρωταθλητή της ευαισθησίας, ενώ η Αριστερά είναι η φωνή του αφεντικού. Ε και; Τι να σας πω. Σινεμά είπα να πάω και χωρίς να το θέλω με πήγαν σε Συνέδριο Ιατρικό. Είπαμε, συμφορά από το πολύ μυαλό!
Μπουρδούκλωμα εκ Δανίας
«Άνευ ενδυμάτων» (Ηjemve). Από τη Lone Scherfig όπου σε καλοστεκούμενη επαρχία της Δανίας όλοι τρέμουν βλέποντας έναν άντρα να περπατάει γυμνός. Ε και; Η μάνα χάνει το παιδί και το παιδί τη μάνα. Τι θέλει
ΒΑΘΜΟΙ=2
(Ίσως και 1)
να πει ο ποιητής; Αγαπάτε το διαφορετικό και ελευθερώστε τον δικό σας εαυτό. Και χρειαζόταν τέτοιο μπουρδούκλωμα σωστό; Όταν έχεις κάλο εγκεφαλικό, το αποτέλεσμα είναι γνωστό!
«ΑFR». Ψευδοντοκιμαντέρ του Μόρτεν Χαρτς Κάπλερς στα χνάρια του Πίτερ Ουότκινς. Όμως επειδή δεν μας έδειξαν ταινία με αληθινή κόπια, αρνούμαι να γράψω μία.
Το τελευταίο σπορ είναι το DVD το φτηνό. Πληρώνεις οκτώ ευρώ και αντί για ταινία πέφτεις σε Ηome Cinema και κοροϊδία. Γι΄ αυτό πριν από την προβολή ρωτήστε το ταμείο κι αν στο τέλος ανακαλύψετε ότι σας είπαν ψέματα, ζητήστε τα λεφτά σας πίσω.
Τέσσερις καινοτομίες
Το κινηματογραφικό αποτέλεσμα αποτυπωμένο σε κάθε σκηνή. Επί περίπου δυόμισι ώρες η ίδια διαδικασία. Με τέσσερις- ανεπαρκείς κατά τη γνώμη μου- καινοτομίες. Πρώτον, ο Βatman πετάει λιγότερο και μιλάει περισσότερο. Δεύτερον, η Ρέιτσελ Ντόους αρραβωνιάζεται τον αδιάφθορο Χάρβεϊ Ντεντ της Εισαγγελίας. Τρίτον, την αληθινή ταυτότητα του Βatman γνωρίζει και ο αρχηγός της Αστυνομίας. Και τέταρτον… άσε καλύτερα, θα σας χαλάσω το φινάλε της ιστορίας. Με έναν λόγο, ο «Σκοτεινός ιππότης» αποκαλύπτει τις αρετές αλλά και τις ενδογενείς αδυναμίες του Κρίστοφερ Νόλαν από την πρώτη του ταινία. Εξαιρετικός στη σκηνοθεσία, τρικυμία στην εγκεφαλική ουσία. Χάος έδωκε, χάος ο θεατής θα λάβει!
Με δυο λόγια: Η Αστυνομία κλέβει τα κλεμμένα της Μαφίας, η Κίνα πλυντήριο της αμερικανικής παρανομίας και τότε προς αντιμετώπιση και νουθεσία του Βatman, όλα τα αφεντικά καταφεύγουν στον Joker. Το απόλυτο Κακό εναντίον του απόλυτου Καλού. Ο αρχηγός της Αστυνομίας παρέα με τον εισαγγελέα της πόλης και υπό την καθοδήγηση του Βatman, εναντίον Joker. Τρεις εναντίον ενός!
