Ποίημα – προάγγελος της «Μάνας του Χριστού»

Ο Καβάφης απαθανάτισε σε δεκαοκτώ ανισομήκεις στίχους το δραματικό γεγονός της «27 Ιουνίου 1906, 2 μ.μ.». Ο Στρατής Τσίρκας παρουσίασε το ποίημα στην «Επιθεώρηση Τέχνης» (τεύχ. 108)

με τα ιστορικά του συμφραζόμενα. Η ημερομηνία χρονολογεί τον απαγχονισμό τεσσάρων φελάχων από τους Άγγλους αποικιοκράτες «δι΄ ασήμαντον αφορμήν» και ύστερα από συνοπτική δίκη-παρωδία. Ο Τσίρκας μιλάει για «την τραγική δύναμη και την τρομερή ομορφιά» του ποιήματος «που θα άξιζε να πάρει θέση σ΄ όλες τις ανθολογίες αγωνιστικής ποίησης». Θεωρεί ότι κατά κάποιον τρόπο προαναγγέλλει τη «Μάνα του Χριστού» του Βάρναλη και τον «Επιτάφιο» του Ρίτσου.

Αν όμως ο Καβάφης εκφράζεται εν θερμώ, υπαινικτικά και σε θρηνητικούς τόνους ο Βάρναλης από χρονική απόσταση στην «απάντησή» του ανεβάζει την ένταση.

Προσθέτει στην ημερομηνία του τίτλου τον τόπο του εγκλήματος «Ντενσουάι» και περιγράφει με αδρά χρώματα τις δύο πλευρές: τις μανάδες αραπίνες μαυρομαντιλούσες και τους μεγάλους αμαρτωλούς αδικητάδες. Τις πρώτες με κλάματα, κατάρες και ουρλιαχτά να χτυπιούνται χάμου και τους ξένους αφέντες στο πανηγύρι του θανάτου χορευτάδες.